توقايەۆ ترانسشەكارالىق ينفراقۇرىلىمعا تونگەن قاۋىپ تۋرالى ايتتى

— ءدال وسى سەبەپتى بەيبىتشىلىك پەن ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق ەكونوميكالىق جانە ورنىقتى دامۋعا قاجەتتى العىشارتتار سانالادى. الايدا بۇل ەكونوميكا شەڭبەرىنە دە سىيمايتىن ماسەلە. ساياسي ديالوگ پەن دايەكتى ديپلوماتيا ارقىلى ايماقتاعى شيەلەنىستى باسەڭدەتىپ، ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىق ورناتۋعا باسىمدىق بەرىلۋگە ءتيىس. كەڭىرەك قارايتىن بولساق، حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىنىڭ كۇيرەۋى جانە ۇزاققا سوزىلعان قاقتىعىستار جاڭا قارۋلانۋ جارىسى مەن ستراتەگيالىق قاتەلىكتەردى، سونداي- اق جاڭساق شەشىمدەر قابىلداۋ ءقاۋپىن كۇشەيتەدى. سوندىقتان يادرولىق، سونىڭ ىشىندە جاڭا تەحنولوگيالارعا قاتىستى قاتەرلەردى ازايتۋ ماقساتىندا اتوم قارۋى بار دەرجاۆالاردىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ديالوگى وتە قاجەت، — دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا، جەتەكشى دەرجاۆالار اراسىندا سەنىم دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءتيىمدى ارەكەت ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەيدى.

— الايدا ب ۇ ۇ- عا بالاما جوق. رەفورما ۇيىمنىڭ قاقتىعىستاردىڭ الدىن الىپ، ۇجىمدىق شەشىمدەر قابىلداۋ الەۋەتىن نىعايتۋعا ءتيىس. بۇۇ جارعىسى مۇلتىكسىز ساقتالۋى قاجەت. ونى اركىم ءوز بەتىنشە قولدانۋىنا بولمايدى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن رەفورمالاۋ كەزىندە قازىرگى الەمنىڭ جاعدايى ەسكەرىلىپ، ونىڭ قۇرامىندا ازيا، افريكا جانە لاتىن امەريكاسى ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى بولۋىن قامتاماسىز ەتكەن ءجون. دامىپ كەلە جاتقان ورتا دەرجاۆالار دا جاھاندىق اۋقىمداعى شەشىم قابىلداۋعا سالماقتى ءۇن قوسۋى كەرەك. ويتكەنى ولار ديالوگتى ءوربىتىپ، گەوساياسي قايشىلىقتار مەن كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭسەرۋگە ىقپال ەتە الادى. قازاقستان سەرىكتەس ەل رەتىندە بريكس- ءتى ناقتى ىنتىماقتاستىققا ارنالعان، ب ۇ ۇ- نىڭ كوپجاقتى جۇيەدەگى جەتەكشى ءرولىن تولىقتىراتىن ءارى حالىقتاردى، وڭىرلەر مەن نارىقتاردى ءوزارا بايلانىستىراتىن اشىق الاڭ رەتىندە قاراستىرادى. ءاربىر كۇردەلى ماسەلەنىڭ شەشىمىن ىزدەۋ — ءبىزدىڭ بۇلجىماس ۇستانىمىمىز. بۇل قازاقستاننىڭ بارلىق سەرىكتەستەرمەن ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىققا ۇمتىلاتىن تەڭگەرىمدى، ناقتى ناتيجەگە باعدارلانعان سىرتقى ساياساتىنا ساي كەلەدى، — دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقايەۆ بىلتىر قازاقستاننىڭ بريكس-قا مۇشە جانە سەرىكتەس ەلدەرمەن تاۋار اينالىمى 72 ميلليارد دوللارعا جۋىقتاعانىن ايتتى.

— ءبىز بارلىق بريكس مەملەكەتتەرىمەن ساۋدا- ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردى ءارتاراپتاندىرۋعا نيەتتىمىز. وعان ونەركاسىپ، ترانزيت جانە تەحنولوگيالىق الەۋەتىمىز جەتەدى. قازاقستان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قازىرگى ءتوراعاسى رەتىندە بريكس- پەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدى جانە ۇندىستانمەن ەركىن ساۋدا تۋرالى كەلىسىم جاساسۋدى قۇپتايدى. ەلىمىز نەگىزگى شيكىزات كوزدەرىن جەتكىزەتىن سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە دۇنيە جۇزىندەگى تاسىمال تىزبەگىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ەنەرگەتيكا، اسا ماڭىزدى مينەرالدار جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋ بويىنشا سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. بۇل رەتتە تەحنولوگيا مەن ءبىلىم الماسۋعا جانە بىرلەسكەن ينۆەستيتسياعا ايرىقشا ءمان بەرگەن ءجون. بۇدان بولەك، ءبىزدىڭ اۋقىمدى ينفراقۇرىلىم جوبالاردى، سونىڭ ىشىندە حالىقارالىق ماڭىزى بار باستامالاردى بىرلەسكە ىسكە اسىرۋعا الەۋەتىمىز جەتەدى. جاڭا دامۋ بانكى بريكس ەلدەرىندەگى، سونداي-اق قازاقستانداعى كوممەرتسيالىق تۇرعىدان ومىرشەڭ جوبالاردى قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرا الار ەدى، — دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى كولىك قاتىناسىن نىعايتۋ مۇمكىندىكتەرگە جول اشىپ، ورتاق ەكونوميكالىق وسىمگە تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سانايدى.

— قازاقستان ەۋرازياداعى باستى ترانزيت- لوگيستيكا ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تەمىرجول جەلىلەرىن، پورتتار مەن سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ارقىلى ترانسشەكارالىق جۇك تاسىمالىن اناعۇرلىم تەز ءارى بولجامدى قالىپقا تۇسىرگىسى كەلەدى. وتكەن جىلى قازاقستان ارقىلى 40 ميلليون تونناعا جۋىق ترانزيتتىك جۇك تاسىمالداندى. ۇزاقمەرزىمدى جوسپار بويىنشا وسى كورسەتكىشتى جىلىنا 100 ميلليون تونناعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. قازىر قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى قۇرلىق جولدارىمەن جەتكىزىلەتىن جۇكتىڭ 85 پايىزى قازاقستان اۋماعىمەن وتەدى. ەلىمىز ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى اياسىندا ازيا مەن ەۋروپا اراسىن كاسپي تەڭىزى ارقىلى جالعايتىن ستراتەگيالىق نۇكتە سانالادى. بۇل ماڭىزدى باعداردى «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسىمەن جانە «سولتۇستىك — وڭتۇستىك» حالىقارالىق كولىك دالىزىمەن ۇشتاستىرۋ ەۋرازيانىڭ بارىنشا ينتەگراتسيالانعان جانە ورنىقتى كولىك جەلىسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا، ءۇندىستان لوگيستيكا جانە جەتكىزۋ تىزبەگى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كوزدەيتىن بريكس نەگىزدەمەلىك باعدارلاماسىن ۇسىندى. مەن مۇنى قۇپتايمىن. ويتكەنى ول بريكس پليۋس فورماتىنداعى ناقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى، — دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.