قازاقستان 21 ەلگە بالىق ونىمدەرىن ەكسپورتتايدى
استانا. KAZINFORM - اتىراۋ قالاسىندا وتكەن «قازىنالى كاسپي» حالىقارالىق بالىق شارۋاشىلىعى فورۋمى اياسىندا قازاقستاننىڭ بالىق شارۋاشىلىعى كەشەنىنىڭ نەگىزگى جەتىستىكتەرى تانىستىرىلىپ، ودان ءارى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالدى، دەپ حابارلايدى ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
فورۋمدا ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى سەرىك سەرماعامبەتوۆ سالانى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى، ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جانە كاسپي تەڭىزىنىڭ بىرەگەي ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
ايتۋىنشا، مەملەكەتتىڭ جۇيەلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ بالىق شارۋاشىلىعى سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. 2030-جىلعا دەيىنگى بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسى مەن 2025-جىلى قابىلدانعان «اكۆاوسىرۋ تۋرالى» زاڭ اياسىندا بالىق ءوسىرۋ شارۋاشىلىقتارىنىڭ سانى ءتورت ەسەگە ارتىپ، 700 گە جەتتى. قازىرگى تاڭدا تۇقى، بەكىرە جانە البىرت تۇقىمداس باعالى بالىق تۇرلەرىن ءوسىرۋ كولەمى جىلىنا 26 مىڭ توننانى قۇرايدى.
ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بيزنەستى قولداۋدىڭ قوسىمشا تەتىكتەرى ەنگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا، وسى سالاداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستورلارعا حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار سۋ ايدىندارىنىڭ ۋچاسكەلەرى كونكۋرس وتكىزبەي-اق بەرىلەدى. بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى ەداۋىر جەدەلدەتىپ، ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋعا جول اشادى.
- قازىرگى ۋاقىتتا اكۆاوسىرۋ سالاسىندا جالپى قۇنى 60 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 40 تان استام ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىندى. ەڭ ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى - «Organic Fish» سەرىكتەستىگىنىڭ نورۆەگيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ، كاسپي تەڭىزىندە تەڭىز فورەلىن تورلى قورشاۋلاردا ءوسىرۋ جوباسى. جوبانىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 5 مىڭ توننا ءونىم، - دەدى سەرىك سەرماعامبەتوۆ.
سالانى ودان ءارى دامىتۋدا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ازىق-تۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمىمەن (FAO) بىرلەسىپ، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ، نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ جانە بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
بالىق ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسى دا وڭ ناتيجەلەر كورسەتىپ وتىر. ەلىمىزدە 73 بالىق وڭدەۋ كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى، ولاردىڭ 18 ءى جايىق-كاسپي باسسەينىندە ورنالاسقان. سالادا 3 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى، ال وتاندىق 20 كاسىپورىن ءوز ونىمدەرىن ەۋروپالىق وداق نارىعىنا ەكسپورتتاۋعا قۇقىلى.
وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بالىق ونىمدەرى نارىعىنىڭ كولەمى 15 پايىزعا ءوسىپ، 108,9 مىڭ تونناعا جەتتى. قازاقستان بالىق ونىمدەرىن ەۋروپالىق وداق ەلدەرى، قىتاي جانە رەسەي سياقتى مەملەكەتتەردى قوسا العاندا، الەمنىڭ 21 ەلىنە ەكسپورتتايدى. ەكسپورتتىڭ جالپى كولەمى 21,1 مىڭ توننانى قۇرادى.
فورۋم قاتىسۋشىلارى سۋ بيورەسۋرستارىن ساقتاۋ جانە زاڭسىز بالىق اۋلاۋعا قارسى كۇرەس ماسەلەلەرىنە دە ەرەكشە نازار اۋداردى. جىل سايىن جايىق-كاسپي باسسەينىنىڭ اكۆاتورياسىندا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشۋ كەزەڭىندە براكونەرلىكتىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى «بەكىرە» تابيعات قورعاۋ اكسياسى وتكىزىلەدى.
باقىلاۋدىڭ قوسىمشا قۇرالى رەتىندە 2025-جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا ەنگىزىلگەن «e-fish» قاداعالاۋ جۇيەسى تيىمدىلىگىن كورسەتتى. ونىڭ كومەگىمەن 2 مىڭ تونناعا جۋىق بالىق ءونىمىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا توسقاۋىل قويىلدى.
مينيسترلىك عىلىمي ۇيىمدارمەن جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ، بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار مەن كاسپي يتبالىعىنىڭ پوپۋلياتسياسىن زەرتتەۋ جانە ساقتاۋ جونىندەگى ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرادى.
بەكىرە قورىن قالپىنا كەلتىرۋگە اتىراۋ بەكىرە ءوسىرۋ زاۋىتى ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. سوڭعى 30 جىل ىشىندە كاسىپورىن كاسپي تەڭىزىنە 180 ميلليون دانا شاباق جىبەردى. قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن زاۋىتتى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل ونىڭ وندىرىستىك قۋاتىن جىلىنا 5 ميلليوننان 7,4 ميلليون دانا شاباققا دەيىن ارتتىرادى.
فورۋم قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار قازاقستاننىڭ بالىق شارۋاشىلىعى كەشەنىن ودان ءارى دامىتۋ زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ، ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ جانە تابيعي رەسۋرستارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي ءتاسىل سالانىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن نىعايتىپ قانا قويماي، كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن كاسپي تەڭىزىنىڭ بىرەگەي ەكوجۇيەسىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ايتا كەتەيىك، بيىل بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن 400 دەن استام سۋ ايدىنى بەكىتىلدى.
