ەلدە تازا اۆياوتىن شىعارىلادى

اۋەجايلار جولاۋشىلار عانا ەمەس، جۇك تاسىمالداۋشى كومپانيالار ءۇشىن دە قولايلى بولۋعا ءتيىس. وسى ورايدا حالىقارالىق رەيستەر ءۇشىن جەڭىلدىك بار. اۆياوتىنعا قوسىمشا قۇن سالىعى الىنبايدى. جاڭا ءتارتىپ بيىل ەنگىزىلدى. جالپى اۆياوتىن بويىنشا وتاندىق وندىرۋشىلەر ىشكى سۇرانىستى وتەپ كەلەدى. دەگەنمەن يمپورتقا جۇگىنەتىن كەزدەرىمىز دە بار.

ءبىر جىلدا الەمدەگى اۆياوتىن قۇنى ەكى ەسە ءوستى. سونىڭ سالدارىنان اۋە كومپانيالارى شىعىندانىپ، تابىسى تومەندەدى. مۇنى حالىقارالىق اۋە كولىگى قاۋىمداستىعى راستايدى. ساراپشىلاردىڭ بولجاۋىنشا، بيىل جاھاندىق اۋە كومپانيالارى تەك وتىننىڭ وزىنە 350 ميلليارد دوللار جۇمساۋى مۇمكىن. وتاندىق اۆياوتىن ىشكى نارىققا جەتكىلىكتى اۆياوتىننىڭ قىمباتتاۋى قازاقستان ءۇشىن دە وزەكتى. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەل حالىقارالىق اۆياتسيالىق حاب رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋى كەرەك. ال باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن ۇشاقتاردى جانارمايمەن ۇزدىكسىز قامتىپ، باعانى تۇراقتاندىرۋ جانە ترانزيتتىك رەيستەرگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قاجەت.

ماماندار: «ەلدەگى اۆياوتىن قۇنى شەتەلدىك اۋەجايلارمەن سالىستىرعاندا جوعارى»، - دەيدى. ال جۇك تاسىمالداۋشى كومپانيالار اۋەجاي تاڭداعاندا جانارماي باعاسىنا ءمان بەرەدى. دەمەك وتىننىڭ جەتكىلىكتى جانە باعانىڭ حالىقارالىق نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ماڭىزدى.

قازىر ەلدەگى ءۇش مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى اۆياوتىن وندىرەدى. نەگىزگى قاجەتتىلىك جىلىنا 1,2 ميلليون توننا شاماسىندا. ال بيىلعى جوسپارلى ءوندىرىس كولەمى - 825 مىڭ توننا. بۇل جەرگىلىكتى اۋە كومپانيالارى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى ءۇشىن جەتكىلىكتى. قالعانى حالىقارالىق ترانزيت پەن جۇك تاسىمالدارىنا جانە شەتەلدىك اۋە كومپانيالارىنا قىزمەت كورسەتۋگە جۇمسالادى. جەتپەگەنىن رەسەي، قىتاي جانە ەۋروپا ەلدەرىنەن يمپورتتايمىز.

ءسابيت مۇحان، ق ر ە م مۇناي تاسىمالداۋ جانە وڭدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس ساراپشىسى:

- ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىنە كەلەر بولساق، بىزدەگى يمپورت شەتەلدىك جانە ترانزيت رەيستەرگە قىزمەت كورسەتۋگە باعىتتالعان. سالاعا قارجىلىق سالماقتى ازايتىپ، اۋە تاسىمالىن قولجەتىمدى ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت ءبىرقاتار شارانى قابىلدادى.

ءۇشىنشى ەلدەردەن الىناتىن اۆياوتىن ءۇشىن كەدەندىك شىعىن 5 پايىزدان 0-گە دەيىن تومەندەدى. ال وتىننىڭ ءوزى ق ق س- نان بوساتىلدى. مۇنىڭ ءبارى كولىك-لوگيستيكالىق شىعىنداردى ازايتۋعا سەپ.

ەلدە تازا اۆياوتىن شىعارىلادى

الەمدىك اۋە كومپانيالارى 2050 -جىلعا قاراي كومىرتەك شىعارىندىلارىن تازا نولدىك دەڭگەيگە جەتكىزۋ كەرەك. قازاقستان - يكاو- نىڭ ەكولوگيالىق تازا وتىن ءوندىرۋ باعدارلاماسىنا قوسىلعان ت م د- داعى العاشقى ەل. ياعني كادىمگى كەروسينگە بالاما وتىن ءتۇرىن شىعارۋ مىندەت.

سالا ماماندارى: «ءبىز ءۇشىن بيوەتانولدى اۆياتسيالىق وتىنعا اينالدىرۋ ءتيىمدى»، - دەيدى. ەلدە اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتى دا جەتكىلىكتى. ايتكەنمەن Jet A-1 ستاندارتىن ساقتاۋ ماڭىزدى. تاياۋدا قوستاناي وبلىسىندا ەلدەگى العاشقى سينتەتيكالىق وتىن ءوندىرىسى اشىلماق. سونداي-اق ونەركاسىپتىك مايدى قايتا وڭدەۋ ارقىلى وتىن الۋ بويىنشا ازيا ينۆەستورلارىمەن كەلىسىم جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاڭا تەحنولوگيالار جالپى ءوندىرىس كولەمىن ەسەلەۋگە ءتيىس. 2032 -جىلعا قاراي كورسەتكىش 1,7 ميلليون تونناعا دەيىن ارتادى دەگەن جوسپار بار.

ءسابيت مۇحان، ق ر ە م مۇناي تاسىمالداۋ جانە وڭدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس ساراپشىسى :

- بۇل كورسەتكىشكە جەتۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار قابىلداندى. ەڭ الدىمەن، قولدانىستاعى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ تەحنولوگيالىق پروتسەسىن وڭتايلاندىرىپ، ءوندىرىستى ارتتىرامىز. ءوندىرىس ورىندارىن تەرەڭ جاڭعىرتامىز. بۇعان قوسا جىلىنا 10 ميلليون توننا ءونىم وندىرۋگە قاۋقارلى جاڭا مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالامىز. ول دا مۇناي ونىمدەرىن، سونىڭ ىشىندە اۆياوتىن ءوندىرىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اۆياكەروسيندى ەكسپورتتاي الامىز ءيا، ءوندىرىستى 2 ەسە ارتتىرۋ ايقىن جوسپار. ونى قامتۋ ءۇشىن پاۆلودار جانە شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جەتىلدىرۋ قاجەت. مىسالى، شىمكەنتتەگى جىلدىق قۋات 6 ميلليون توننادان 12 ميلليون تونناعا دەيىن ارتادى. البەتتە اۆياكەروسين وندىرىسىنە باسىمدىق بەرىلەدى. ويتكەنى ەكولوگيالىق وتىن ءوز الدىنا، كادىمگى كەروسيننىڭ دە ماڭىزى زور.

قازىر ازيا مەن ەۋروپا اراسىندا ۇشاتىن ءىرى جۇك ۇشاقتارى ءبىزدىڭ ەلگە ايالداپ، ءدال وسى وتىندى ساتىپ الادى. ياعني تىكەلەي ۆاليۋتا اعىنى دەۋگە بولادى. ورتالىق ازياداعى جۇك حابى رەتىندەگى ورنىمىزدى نىعايتۋ ءۇشىن دە ساپالى ءارى ارزان وتىن كەرەك. سونداي-اق اۆياكەروسين تاپشىلىعى بايقالاتىن كورشى ەلدەرگە ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بار.

كەلەسى ايدا بريۋسسەلدە اۆياتسيا سالاسىنا قاتىستى ءىرى جيىندار وتەدى. قازاقستان تاراپى دا قاتىسادى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز - حالىقارالىق اۆياتسيالىق حاب رەتىندە باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ، ينۆەستيتسيا تارتۋ، سونداي-اق كەلەشەكتە ەكولوگيالىق تازا اۆياوتىن ەكسپورتتايتىن ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. ويتكەنى جەر شارىنىڭ قاق ورتاسىندا جاتقان قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق الەۋەتى زور.

ەكسپورت ارتتى. لوگيستيكا كۇشەيدى. جۇك تە، جولاۋشى دا اعىلىپ جاتىر. كۇرەجول مەن تەمىرجولدان بولەك ەندى اۋە تاسىمالى دامىپ كەلەدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا الماتى، قىزىلوردا جانە شىمكەنت اۋەجايلارىندا جاڭا تەرمينالدار ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ارقاسىندا بۇلاردا جولاۋشى سانى جىلىنا 3,5 ميلليوننان 23 ميلليونعا دەيىن ءوستى. جۇك كولەمى 10 پايىزعا ارتتى. ياعني بيىلعى قاڭتار-شىلدە ارالىعىندا ەل اۋەجايلارى ارقىلى 102,5 مىڭ توننا جۇك ءوتتى. ونىڭ 64 پايىزى الماتىعا تيەسىلى. قازىر قالادا جۇك حابىن دامىتۋ قولعا الىنىپ، اۋدانى 500 گەكتار بولاتىن لوگيستيكالىق كلاستەر قۇرۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇدان بولەك اقتوبە، قاراعاندى جانە اقتاۋدا جۇك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باستالدى. سونداي-اق كەيىنگى ءۇش جىلدا ەل ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك رەيستەر سانى ءتورت ەسە ۇلعايدى. بۇگىندە 30 مەملەكەتكە اۋە ارقىلى قاتىنايمىز.

24.kz