مەنىڭ «جامان قازاق» دەۋىمنىڭ سەبەبى بار - مۇستاي كارىم
1982 -جىلى قاڭتار ايىنىڭ ىشىندە ماسكەۋ تۇبىندەگى مالەيەۆكا دەگەن جەردەگى جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ۇيىندە ادەبيەتشى سەيىت قاسقاباسوۆ ەكەۋمىز ءبىر جاعىنان دەمالىپ، شاڭعى تەۋىپ، ەكىنشى جاعىنان تۇرتىنەكتەپ بىردەڭە جازعان بولىپ جاتىر ەدىك. ءبىر كۇنى اسحانادا كەشكى تاماق ۇستىندە:
- جامان قازاقتار، حالدارىڭ قالاي؟ - دەپ ءبىر ءجۇزى تانىس ادام ءبىزدىڭ ستولعا كەلدى. ەندى تانىدىق - باشقۇرتتىڭ ايگىلى اقىنى - مۇستاي كارىم. قولما-قول جاۋاپ تا ايتىلىپ قالدى.
- شۇكىر، جامان باشقۇرت اعا، - دەدىم. مۇستاي كۇلىپ جىبەردى.
- مەنىڭ جامان قازاق دەۋىمنىڭ سەبەبى بار. ال سەن نەگە باشقۇرتتى جامان دەيسىڭ؟
- بارىمتاعا قارىمتا جاساعانىمىز عوي.
- ءا، سولاي ما؟ مەن ماسكەۋدەن وتە قاتتى رەنجىپ قايتتىم، - دەپ مۇستاي ءتۇسىن سۋىتا باستادى. - سەندەرگە ايتپاسام بولماس، ىشىمە سياتىن ەمەس. مەن قازاقتاردى، قازاقستاندى ەرەكشە سۇيەمىن. تۇرىك الەمىندە كەڭدىكتى، مولدىقتى، بۇرىنعىنى ساقتاپ قالعان التىن بەسىك دەپ قادىرلەيمىن. كوپتەگەن اقىن دوستارىم بار: سىرباي، جۇبان. الماتىدا تالاي رەت بولدىم. حوش. وسى كۇندەردە مەن قازاقتاردان بۇرىن كۇتپەگەن ءبىر مىنەز كورىپ شوشىدىم. لەنيندىك سىيلىقتار كوميتەتىندە مەن مۇشەمىن. سونىڭ سوڭعى تالقىلاۋىنا گرۋزين نودار دۋمبادزە مەن قازاق ءىلياس ەسەنبەرلين روماندارى ءتۇستى. ەكەۋىن دە وقىدىم. نوداردىكى - بۇگىنگى زاماندى ايتقان جۇقالتاياڭ شىعارما، ىلياستىكى - مىڭجىلدىق حالىق تاريحىن تولعاعان تۋىندى. نوداردى جاقتاپ گرۋزيادان ءبىر ۆاگون قولداۋ كەلدى؛ ءىلياستى قارالاپ قازاقستاننان ءبىر ۆاگون بالاعات كەلدى. ەڭ سوڭىندا قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ يدەولوگيالىق حاتشىسى قول قويعان «ەسەنبەرلين شىعارمالارىندا حالىقتار دوستىعىنا، سوۆەتتىك يدەياعا قارسى سارىندار بار» دەگەن حات ءبارىن قۇرتتى. لەنيندىك سىيلىقتى الىپ تۇرعان جەرىنەن ءىلياس ەسەنبەرليندى قازاقتار جابىلىپ قۇلاتتى. ءبارىن باستاپ جۇرگەن كوزى ءتىرى كلاسسيكتەرىڭ، كىم ەكەنىن ايتپاي-اق قويايىن. وزدەرىڭ دە بىلەسىڭدەر. مەنىڭ وسىعان ءىشىم كۇيىپ كەتتى. جىگىتتەر، قازاق جامان دەگەنىم سول ءۇشىن ەدى. قايتىپ الدىم ول ءسوزدى. ءبىراق ايتىڭدارشى، ءىلياس قازاققا نە قيانات جاساپ ەدى؟
باشقۇرت اقىنى مۇستاي كارىمنىڭ سول ساتتەگى جان اشۋىنا مەدەت بولارلىق ءسوز تابا الماي، سەيىت ەكەۋمىز جەرگە قارادىق…
اكادەميك، عالىم رىمعالي نۇرعاليدىڭ ەستەلىگىنەن