وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەكتەپتەگى بۋللينگكە قارسى جاڭا ءىس-شارالار ازىرلەپ جاتىر

قازاقستاندا مۇنداي قۇقىقبۇزۋشىلىق ءۇشىن اكىمشىلىك جازا ەكى جىل بۇرىن ەنگىزىلدى. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە الىمجەتتىك كورسەتۋ، مازاق قىلۋ، شەتتەتۋ، جۇيكەسىنە تيۋ ت. ب. ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋعا ارنالعان شارالار قانداي ناتيجە بەرىپ جاتقانىن زەرتتەپ كورگەن ەدىك.

بۇل ماسەلە بويىنشا Kazinform-نىڭ رەسمي ساۋالىنا بالالار قۇقىعىن قورعاۋ كوميتەتى جاۋاپ بەردى. ۆەدومستۆو مالىمەتىنشە، اتالعان زاڭ 2024 -جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا كۇشىنە ەنگەن. باستاپقى جارتى جىلدىڭ ىشىندە 119 ازامات جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسا، ال 2025 -جىلى بۇل كورسەتكىش 272-گە جەتكەن.

مينيسترلىكتىڭ تۇسىندىرۋىنشە، تىركەلگەن فاكتىلەردىڭ ارتۋىنا پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردىڭ كۇشەيۋى جانە بۋللينگتى انىقتاۋ كورسەتكىشىنىڭ ءوسۋى اسەر ەتكەن.

بۇگىندە ەلىمىزدە الىمجەتتىك پەن كەمسىتۋدى قۇزىرلى ورگانعا حابارلاۋدىڭ جانە كومەك الۋدىڭ بىرنەشە مەحانيزمى قولجەتىمدى.

اتاپ ايتقاندا:

«111» بايلانىس- ورتالىعىنا تاۋلىك بويى انونيمدى تۇردە حابارلاسىپ، پسيحولوگيالىق كومەك جانە كەڭەس الۋعا بولادى؛

ماماندارمەن جەدەل بايلانىسقا شىعۋ ءۇشىن بارلىق مەكتەپتە QR- كودتار جاپسىرىلىپ، ورناتىلعان؛

رەسپۋبليكانىڭ 20 وڭىرىندە بالالار مەن اتا- انالارعا ارنالعان پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارى اشىلعان؛

ءار ايماقتا بالالالار قۇقىعى جونىندەگى ۋاكىلدەر جۇمىس ىستەيدى؛

بالالار قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا باسقارمالار قۇرىلعان. ولار كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ، قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جانە انىقتاۋمەن اينالىسادى.

ايتسە دە، مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە، بۋللينگ تۇرلەرى - پسيحولوگيالىق قىسىم، فيزيكالىق الىمجەتتىك، كيبەربۋللينگ - بويىنشا جەكە- جەكە ستاتيستيكا ازىرگە جۇرگىزىلىپ جاتقان جوق. سونىمەن قاتار، پسيحولوگيالىق جاردەمگە جۇگىنگەن وقۋشىلاردىڭ جاسى مەن سانى بويىنشا دا ارنايى ەسەپ جۇرگىزىلمەيدى.

جالپى، 2025 -جىلى پسيحولوگيالىق كومەك ورتالىقتارى 17567 بالاعا كومەك كورسەتكەن.

سونىمەن قاتار مينيسترلىك بۋللينگ فاكتىسى بەلگىلى بولسا، مەكتەپتەردىڭ قالاي ارەكەت ەتەتىنىن دە ەگجەي- تەگجەيلى سيپاتتادى. ەرەجە 2022 -جىلدىڭ 21 -جەلتوقسانىندا وقۋ- اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ № 506 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن.

اتالعان قۇجاتقا ساي، الىمجەتتىك، كەمسىتۋ جونىندە اقپارات تۇسكەن سوڭ، ديرەكتوردىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى مىنا امالداردى اتقارۋى ءتيىس:

وقيعانىڭ قاتىسۋشىلارى جونىندە اقپارات جيناۋ؛

ءبىر جۇمىس كۇنى ىشىندە بۋللينگكە ۇشىراعان بالامەن، الىمجەتتىك كورسەتكەن وقۋشىمەن جانە ولاردىڭ اتا- انالارىمەن اڭگىمە جۇرگىزۋ (وعان پسيحولوگ پەن سىنىپ جەتەكشىسى قاتىسۋى كەرەك) ؛

جانجالدى بەيبىت جولمەن رەتتەۋ ماقساتىندا قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋ؛

قاجەت بولعان جاعدايدا بالانىڭ مەديتسينالىق كومەك الۋىنا كومەكتەسۋ؛

اتقارىلعان جۇمىستار جونىندە مەكتەپ باسشىلىعىنا اقپارات بەرۋ.

سونىمەن بىرگە، مينيسترلىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتۋ جۇيەسىن كۇشەيتىپ كەلەدى. ءقازىر ءىرى مەكتەپتەردە پەداگوگ- پسيحولوگتەردىڭ سانىن كوبەيتۋ ءۇشىن شتاتتىق نورماتيۆكە وزگەرىس ەنگىزۋ قاراستىرىلىپ جاتىر.

ودان بولەك، 2026 -جىلدىڭ 1 -قىركۇيەگىنەن مەكتەپ پسيحولوگتەرىنە قوسىمشا ساعاتتار بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر، ياعني ماماندار ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن بالالارمەن پسيحولوگيالىق جۇمىس جۇرگىزبەك.

ولارعا ارناپ «مەكتەپ پسيحولوگىنا كومەك» دەگەن ءبىرىڭعاي جيناق تا ازىرلەنگەن. وندا 1-11- سىنىپ وقۋشىلارى مەن كوللەدج ستۋدەنتەرىنىڭ دياگنوستيكاسىنا باعىتتالعان 23 ادىستەمە قامتىلعان.

مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە، ۇلتتىق زاڭناماعا «بۋللينگ» دەگەن ۇعىم ەنگىزىلگەننەن كەيىن، ەلدە پروفيلاكتيكا مەن ارەكەت ەتۋدىڭ ۆەدومستۆوارالىق جۇيەسى قۇرىلا باستادى.

اتاپ ايتقاندا، بۇل ماقساتتا تومەندەگىدەي قۇجاتتار دايىندالدى:

بۋللينگ بەلگىلەرى انىقتالعان جاعدايدا پەداگوگتەر مەن مەكتەپ اكىمشىلىگىنىڭ ارەكەت ەتۋ تىزبەگى؛

زورلىققا، الىمجەتتىككە ۇشىراعان نە سوندايعا كۋا بولعان بالالاردى انىقتاۋ جانە ولارعا كومەك كورسەتۋ ەرەجەلەرى؛

ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا پەداگوگيكالىق قولداۋ كورسەتۋ ەرەجەلەرى؛

پسيحولوگتەردىڭ، الەۋمەتتىك پەداگوگتەردىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن پروفيلاكتيكا كەڭەستەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى.

ودان بولەك، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا پروفيلاكتيكالىق جوبالار ەنگىزىلىپ جاتىر. 2025 -جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ بارلىق مەكتەپ پەن كوللەدجدە «دوسبولlike» جانە KiVa دەگەن اتاۋمەن انتيبۋللينگتىك باعدارلامالار جۇمىس ىستەپ كەلەدى.

ولار، مينيسترلىكتىڭ دەرەگىنشە، بۋللينگ دەڭگەيىن شامامەن %2- عا تومەندەتكەن.

- «دوسبولlike» جوباسى ءبىلىم الىپ جاتقان وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اراسىندا ءوزارا جاناشىرلىق، سىيلاستىق جانە ارىپتەستىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان. نەگىزگى ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى - باستاماعا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى تارتۋ، - دەپ مالىمدەدى بالالار قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا كوميتەت.

سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا «ادال ازامات» ءبىرىڭعاي تاربيە بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ اياسىندا كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى زورلىق، بۋللينگ، سۋيتسيد، ديەۆيانتتى مىنەز- قۇلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا قاۋىپسىزدىك ساباقتارى جانە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى وتكىزىلەدى.

بۇل باعىتتاعى جۇمىستار مۇنىمەن دە شەكتەلمەيدى. بيىل 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان «قازاقستان بالالارى» كونسەپسياسى بەكىتىلدى. بالالار قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ، بۋللينگتىڭ الدىن الۋ شارالارىن كۇشەيتۋ جانە كامەلەتكە تولماعاندارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى اتالعان قۇجاتتا قامتىلعان.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن العاش رەت بۋللينگكە قارسى رەسپۋبليكالىق فورۋم وتكەنىن جازعانبىز.