تەڭىزبەن قورشالسا دا تۇركيا تۇشى سۋدىڭ تاپشىلىعىن سەزىندى

بۇل ءۇردىس جالعاسا بەرسە، الداعى 20 جىلدا تۇركيا سۋ داعدارىسىنا تاپ بولۋى مۇمكىن.

 بىلتىر تۇركيا كەيىنگى جىلدارداعى ەڭ اۋىر قۋاڭشىلىقتى باستان وتكەردى. سۋ قويمالارى تارتىلىپ، كولدەردىڭ تابانى كورىندى. ال ەگىستىك القاپتارى قۇرعاپ، سۋ تاپشىلىعى قاتتى سەزىلدى. بيىل جاۋىن-شاشىن كوبەيىپ، جاعداي ءبىرشاما جاقسارعانىمەن ماماندار قاۋىپ سەيىلگەن جوق دەيدى. ويتكەنى كليماتتىڭ وزگەرۋى ەلدەگى سۋ رەسۋرستارىنا بۇرىنعىدان دا ۇلكەن قىسىم ءتۇسىرىپ وتىر.

 بيىل تۇركيا ريزىقتان كەندە بولعان جوق. جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك مەتەورولوگيا باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس، جاۋىن-شاشىن مول ءتۇسىپ، ونىڭ كولەمى وتكەن جىلعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا %72 - عا ارتقان. ءسويتىپ، كوپجىلدىق ورتاشا كورسەتكىشتەن %30 - عا جوعارى بولدى. الايدا ساراپشىلار جاۋىن-شاشىن مولشەرىنىڭ ارتۋى قۇرعاقشىلىق ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشە المايتىنىن ايتادى. سەبەبى كەيىنگى ونجىلدىقتا سۋ تاپشىلىعى انىق سەزىلىپ، ەلدىڭ ءبىرقاتار ءوڭىرى قۇرعاپ بارادى.

 الي وعۇز ديريوز، ساراپشى، توبب ەكونوميكا جانە تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى:

- بىلتىرعى جىل تۇركيا ءۇشىن كەيىنگى 61 جىلداعى ەڭ قۇرعاق كەزەڭ رەتىندە تىركەلدى. ال بيىل جاۋىن-شاشىن كوبەيىپ، جاعداي ءبىرشاما جاقساردى. ءبىراق ءبىر جىلدا ىلعالدىڭ مول ءتۇسۋى ەلدى قۋاڭشىلىقتان قۇتقارمايدى. تۇركيانىڭ ماڭىزدى سۋ قويماسى - تەڭىز ەمەس، تاۋلار مەن ورماندار. قىس مەزگىلىندە قار مەن مۇزدىق تۇرىندە جينالاتىن سۋ قورى ەل ءۇشىن اسا ماڭىزدى. الايدا كليماتتىڭ جىلىنۋىنا بايلانىستى ونىڭ دا كولەمى ازايىپ، تەز ەرىپ جاتىر.

توڭىرەگى تەڭىزبەن قورشالسا دا، تۇركيا تۇشى سۋعا جارىماي وتىر. ويتكەنى ەلدىڭ نەگىزگى تىرشىلىك ءنارى جاۋىن-شاشىن، وزەن-كول، جەراستى سۋلارىنان قالىپتاسادى. ءبىراق قازىر مول جاڭبىر دا جەتكىلىكسىز. ويتكەنى ول قىسقا ۋاقىتتا نوسەر بولىپ جاۋسا، سۋ توپىراققا سىڭبەي، اعىپ كەتەدى. بۇل جەر استى سۋ قورىنىڭ تابيعي جولمەن تولىعۋىن تەجەيدى.

 الي وعۇز ديريوز، ساراپشى، توبب ەكونوميكا جانە تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى:

 - قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قولداعى تۇشى سۋ قورىن ءتيىمدى پايدالانۋىمىز كەرەك. اسىرەسە وڭتۇستىكتەگى كونيا جازىعىندا جەراستى سۋلارى شامادان تىس تارتىلىپ جاتىر. سونىڭ سالدارىنان الىپ شۇڭقىرلار پايدا بولۋدا. مۇنداي جاعدايدى بولدىرماس ءۇشىن تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، ونەركاسىپ سالالارىندا جانە كۇندەلىكتى تۇرمىستا سۋدى ۇنەمدەۋ قاجەت.

 ۇكىمەت بەكىتكەن ۇلتتىق سۋ تيىمدىلىگى ستراتەگياسى دا وسى باعىتقا باسىمدىق بەرىپ وتىر. وندا سۋارۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ، تازارتىلعان اعىن سۋلاردى قايتا پايدالانۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن.

سيەۆجان دۋرسۋن، «اۋىز سۋدى قورعاۋ» ۇيىمىنىڭ باسشىسى:

- الەم ەلدەرى قازىرگى اۋىز سۋ قورلارىن ساقتاۋ ءۇشىن بىرلەسە ارەكەت ەتپەسە، الداعى 20 جىلدا سۋ تابۋ مۇلدە قيىن بولماق. كليماتتىڭ وتە جىلدام وزگەرۋى ماۋسىمداردىڭ ورىندارىن اۋىستىرىپ جاتىر. سوندىقتان تۇركيا كارىز سۋلارىن قايتا قولدانۋ جوباسىن قولعا الدى. قازىرگى تاڭدا كارىز سۋلارىنىڭ 4,7 پايىزى عانا كادەگە جاراسا، 2030 -جىلى بۇل كورسەتكىشتى 15 پايىزعا جەتكىزبەك.

 بيلىك شەتىن ماسەلەگە قارسى ءتۇرلى شارا قابىلداعانىمەن ساراپشىلار قاۋىپتىڭ ءالى سەيىلمەگەنىن ايتادى. مامانداردىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك، ءدال وسى قارقىن جالعاسا بەرسە، 2050 -جىلى تۇركيا اۋىز سۋدان قاتتى تارىعۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ، بالاما سۋ كوزدەرىن تارتۋ، ءار تامشى سۋدى ۇنەمدەۋ ماسەلەلەرى ستراتەگيالىق مىندەتكە اينالۋى ءتيىس، دەيدى ساراپشىلار.

 24.kz