تۇلەكتەرگە كەڭەس: بولاشاقتا قانداي ماماندارعا سۇرانىس ارتادى

جاھاندىق وزگەرىس: قانداي ماماندارعا سۇرانىس ارتادى؟

ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا، 2030 -جىلعا دەيىن الەمدە شامامەن 170 ميلليون جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولىپ، 92 ميلليون جۇمىس ورنى قىسقارۋى مۇمكىن. بۇل ەڭبەك نارىعىنىڭ تۇبەگەيلى قۇرىلىمدىق ترانسفورماتسياسىن كورسەتەدى. ياعني كەيبىر سالالار قىسقارعانىمەن، جاڭا باعىتتار قارقىندى دامىپ، سوعان ساي داعدىلارعا سۇرانىس كۇشەيەدى.

جاھاندىق وزگەرىستەردىڭ ىقپالى قازاقستان نارىعىندا دا بايقالىپ وتىر. پروفوريەنتولوگ مارالبەك ساعىنعانوۆ ەلدەگى ماماندىقتار قۇرىلىمى بىرتىندەپ جاڭا سۇرانىستارعا بەيىمدەلىپ كەلە جاتقانىن ايتادى.

- ەلىمىزدە Enbek.kz ۆەب- سايتى جۇمىس ىستەيدى. بۇل پلاتفورما ەڭبەك نارىعىنداعى ناقتى جاعدايدى كورسەتىپ وتىرادى. سوڭعى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتپەن بايلانىستى ماماندارعا قاجەتتىلىك ايتارلىقتاي كۇشەيىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار مەديسينا سالاسى تۇراقتى سۇرانىستا، - دەدى پروفوريەنتولوگ.

دەگەنمەن نارىقتاعى وزگەرىس تەك جاڭا ماماندىقتاردىڭ پايدا بولۋىمەن شەكتەلمەي، كەيبىر ءداستۇرلى سالالارعا دا اسەر ەتىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جانە ەكونوميكا باعىتتارىنا سۇرانىس بىرتىندەپ تومەندەۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى بولاشاقتا تەحنيكالىق جانە ينجەنەرلىك ماماندىقتارعا باسىمدىق بەرۋ ماڭىزدى بولا تۇسەدى. اسىرەسە ەلەكتروينجەنەريا پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتالىپ وتىر.

ج و و تاڭداۋ جانە گرانت ماسەلەسى: تالاپتار مەن تەندەنسيالار

ماماندىقتاردىڭ وزگەرۋىمەن قاتار، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى تاڭداۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. بيىل ەلىمىزدە 215 مىڭنان استام وقۋشى مەكتەپتى اياقتاپ، ۇلكەن ومىرگە قادام باستى. الايدا ولاردىڭ بارلىعى بولاشاق ماماندىعىن سانالى تۇردە تاڭداي الدى ما دەگەن ساۋال ءالى دە ماڭىزدى كۇيىندە قالىپ وتىر.

وسى تۇستا ماماندار ۋنيۆەرسيتەت پەن ماماندىق تاڭداۋدا بىرنەشە نەگىزگى فاكتور شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ وتەدى.

- بيىل 210 مىڭنان استام وقۋشى ۇ ب ت تاپسىرۋعا نيەت بىلدىرگەن. ولاردىڭ ىشىندە 33 پايىزى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىن تاڭداۋعا بەيىم. الايدا بۇل سالاعا بولىنگەن گرانت سانى تالاپكەرلەر سانىنا تولىق سايكەس كەلمەيدى. سونىمەن قاتار بەيىندىك پاندەر اراسىندا بيولوگيا، حيميا جانە ماتەماتيكا ءجيى تاڭدالىپ وتىر. جالپى العاندا، ەلىمىزدە گرانت سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ال شەتەلدىك تاجىريبەگە كەلسەك، وندا 1000 تالاپكەردىڭ تەك شامامەن 40-ى عانا گرانت يەگەرى اتانا الادى، - دەدى پروفوريەنتولوگ مارالبەك ساعىنعانوۆ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا، ەڭ ءجيى جىبەرىلەتىن قاتەلىكتەردىڭ ءبىرى - كاسىبي باعىتتى كەش انىقتاۋ. سوندىقتان وقۋشىمەن 9-سىنىپتان باستاپ جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋ ماڭىزدى. كەي جاعدايدا شەتەلگە وقۋعا تۇسۋگە نيەتتەنگەندەر ءۇشىن بۇل كەزەڭنىڭ ءوزى كەش بولۋى مۇمكىن.

شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تالاپتارى بىركەلكى ەمەس. كەيبىر ۋنيۆەرسيتەتتەر SAT (Scholastic Assessment Test) ناتيجەسىن تالاپ ەتپەي، ۇمىتكەردىڭ جەكە قابىلەتى مەن الەۋەتىنە كوبىرەك ءمان بەرەدى. مۇنداي جاعدايدا پسيحولوگيالىق تەست پەن تۇلعالىق باعالاۋ ناتيجەلەرى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

ماسەلەن، ا ق ش- تىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە باستى ماقسات - كوشباسشىلىق قابىلەتى قالىپتاسقان تۇلعانى دامىتۋ. سوندىقتان موتيۆاتسيالىق حات جازۋ كەزىندە وقۋشىنىڭ ۇلگەرىمىمەن قاتار ونىڭ جەكە قاسيەتتەرى، قابىلەتى باستى نازاردا بولادى.

سونىمەن قاتار ماماندار ەل ىشىندەگى مۇمكىندىكتەر جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتادى.

- شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ وڭىرلىك كامپۋستارى بىزدە دە جەتكىلىكتى. ەل كورەمىن دەپ سىرتتا وقۋدى ويلاي بەرۋ دۇرىس ەمەس. ءبىلىم الۋدى ويلاۋ كەرەك. ەلىمىزدە تانىمال ۋنيۆەرسيتەتتەرگە وقۋعا مۇمكىندىك بار. مۇناي ينجەنەرياسى مەن ەنەرگومەنەدجمەنت ماماندىقتارى بار. كومپيۋتەرلىك ينجەنەريانى وقىتۋ دا كۇن تارتىبىندە، - دەدى سپيكەر.

گرانت ءبولۋ قۇرىلىمىنا كەلسەك، بيىل دا تەحنيكالىق باعىتتار باسىمدىققا يە بولىپ وتىر.

- فيزيكا-ماتەماتيكاعا گرانت جاقسى بولىنەدى. ودان كەيىن حيميا-بيولوگيا، ماتەماتيكا-ينفورماتيكا بار. ەڭ از تاڭدالاتىنى - حيميا-فيزيكا. ونى 400 وقۋشى تاڭداعان. ءبىراق ونىڭ بارلىعى گرانتقا تۇسە بەرمەيتىنى تۇسىنىكتى. قۋانتارلىعى، 800 وقۋشى بيىل اعىلشىن تىلىندە ۇ ب ت تاپسىرۋعا نيەت بىلدىرگەن. بۇل كورسەتكىش بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 4 ەسە كوپ، - دەدى ول.

توپ-80 ۋنيۆەرسيتەتكە شاقىرتۋ العان قازاق قىزى

جاھاندىق ءبىلىم كەڭىستىگىنە جول اشىپ وتىرعان تاعى ءبىر باعىت - شەتەلدە وقۋ تاجىريبەسى. بۇگىندە بۇل مۇمكىندىك قازاق جاستارى اراسىندا كەڭ تارالىپ، جاڭا ءبىلىم تراەكتورياسىن قالىپتاستىرىپ وتىر.

وسىنداي جەتىستىككە جەتكەندەردىڭ ءبىرى - توپ-80 ۋنيۆەرسيتەتتەن شاقىرتۋ العان تۇلەك مەدينا نۇرالى. ول تۇركىستان وبلىسى، ماقتاارال اۋدانىنداعى ورتا مەكتەپتى اياقتاپ، بۇگىندە الەمنىڭ بىرنەشە ەلىندەگى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەردەن شاقىرتۋ العان.

مەدينا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قۇجات تاپسىرۋ پروتسەسىن قازان ايىنان باستاپ جۇرگىزگەن.

ونىڭ ايتۋىنشا، العاشقى قادام ا ق ش ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە ءوتىنىش بەرۋدەن باستالعان.

- قورىتىندىسىندا وڭتۇستىك كورەياداعى Inha University تاڭدادىم. كورەياعا تاپسىرۋ - ەڭ قيىن باعىت. ال ولارعا قۇجاتتاردىڭ ءوزىن قازپوشتامەن سالدىم، - دەدى ول.

تۇلەك 8-سىنىپتان باستاپ ماقسات قويىپ، ەڭ الدىمەن اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرگەن. كەيىن ماماندىق تاڭداۋ مەن قۇجات دايىنداۋ كەزەڭىنە كوشكەن.

- 8-سىنىپتان باستاپ قادامدار جاسادىم. ءبىرىنشى، اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەردىم. سوسىن ءارى قاراي ماماندىق تاڭدادىم. كورەيا مەنەن سوڭعى جىلدارى قوعامدىق جۇمىستارعا قاتىسقان سەرتيفيكاتتارىمدى سۇراتتى. سول كەزدە وزگە قاتارلاستارىما ونلاين تۇردە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتكەنىم كومەكتەستى، - دەدى ول.

شەتەلگە وقۋعا ءتۇسۋ جولىنداعى ەڭ كۇردەلى كەزەڭ - ەمتيحانعا دايىندىق.

- تاڭداعان بالىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسۋگە جەتپەي قالۋى مۇمكىن. الايدا بەرىلمەۋ كەرەك. مەن International Business ماماندىعىن تاڭدادىم. ول ەلدەر اراسىنداعى حالىقارالىق سەرىكتەستىكتى دامىتۋدى كوزدەيدى. بولاشاقتا ساپالى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ اشقىم كەلەدى. ال بۇل ماماندىق سوعان كومەكتەسەتىنىنە سەنەمىن، - دەدى مەدينا.

مەدينانىڭ جەتىستىگى تەك شاقىرتۋ حاتتارىمەن شەكتەلمەيدى. ول حالىقارالىق IELTS جانە SAT ەمتيحاندارىن ءساتتى تاپسىرعان. سونىمەن قاتار عىلىمي جانە قوعامدىق جوبالارعا بەلسەندى قاتىسىپ، اعىلشىن ءتىلى پانىنەن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-شىعارماشىلىق كونفەرەنسيادا 1- ورىن الىپ، «وي زەرەك» رەسپۋبليكالىق وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان.

ايتا كەتەيىك، ەلىمىزدە ءبىلىم گرانتتارىنىڭ سانى بەس جىلدا 40 پايىزدان استام وسكەن.

اۆتورلار

ءمولدىر سنادين