نەسيەنى ەرتە جابۋ ءتيىمدى مە؟ - قارجىگەر كەڭەس بەردى

Qazaq Expert Club ساراپشىسى، قارجىگەر جانە ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايگەرىم يلياسوۆا، نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن جابۋ، ءاردايىم ءتيىمدى بولا بەرمەيدى دەپ مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى «24KZ».

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن جابۋ الدىندا ونىڭ قارجىلىق سالدارىن مۇقيات ەسەپتەۋ قاجەت. كەي جاعدايلاردا بوس قاراجاتتى نەسيەنى وتەۋگە جۇمساعاننان گورى، ونى ينۆەستيتسيالاۋ نەمەسە جيناق رەتىندە ساقتاعان ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن.

«كوپشىلىك كەز كەلگەن مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ ءتيىمدى دەپ ويلايدى. ءبىراق بۇل ءاردايىم دۇرىس ەمەس. ەگەر نەسيە تومەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن مەملەكەتتىك جەڭىلدەتىلگەن باعدارلاما ارقىلى بەرىلسە، ونى اسىعىس جابۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل جەردە دەپوزيت مولشەرلەمەسىن باعدار رەتىندە الۋعا بولادى. ەگەر نەسيە بويىنشا مولشەرلەمە دەپوزيت تابىستىلىعىنان جوعارى بولسا، بوس قاراجاتتى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋگە باعىتتاعان ءتيىمدى. ال ەگەر نەسيە مولشەرلەمەسى دەپوزيت مولشەرلەمەسىنەن تومەن بولسا، اقشانى دەپوزيتكە ورنالاستىرعان دۇرىس»، - دەيدى ساراپشى.

مەرزىمىنەن بۇرىن تولەم جاساماس بۇرىن ساراپشى بانكتەن بىرنەشە ماڭىزدى شارتتى ناقتىلاپ الۋعا كەڭەس بەرەدى. «ەڭ الدىمەن ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋدىڭ ەڭ تومەنگى سوماسىن ءبىلۋ قاجەت. كوپتەگەن بانكتەردە بۇل سوما اي سايىنعى تولەم كولەمىمەن شامالاس بولادى. مىسالى، ەگەر اي سايىنعى تولەم 50 مىڭ تەڭگە بولسا، 20- 30 مىڭ تەڭگەنى مەرزىمىنەن بۇرىن تولەۋ مۇمكىن بولماۋى مۇمكىن»، - دەيدى ايگەرىم يلياسوۆا.

سونىمەن قاتار كوميسسيالار مەن ايىپپۇلداردىڭ بار-جوعىن تەكسەرۋ ماڭىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەكە تۇلعالار ءۇشىن 2025 -جىلعى 31 -تامىزدان كەيىن بەرىلگەن نەسيەلەردى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەگەنى ءۇشىن كوميسسيالار مەن ايىپپۇلدار الۋعا تىيىم سالىنعان. ەگەر نەسيە بۇدان ەرتەرەك راسىمدەلگەن بولسا، شارتتاردى بولەك ناقتىلاعان ءجون. كەي جاعدايلاردا كوميسسيالار نەسيەنىڭ العاشقى التى ايىنان كەيىن قولدانىلمايدى.

سونداي-اق كەيبىر بانكتەر بولىمشە ارقىلى وتەگەن كەزدە كوميسسيا الۋى مۇمكىن، ءبىراق موبيلدى قوسىمشا ارقىلى تولەم جاساعاندا ونى قولدانبايدى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، قارىز الۋشىلاردىڭ ەڭ ءجيى جىبەرەتىن قاتەلىكتەرىنىڭ ءبىرى - جاي عانا شوتتى تولىقتىرۋ.

«ەگەر اقشا تەك شوتقا سالىنسا، ول ارتىق تولەم رەتىندە ەسەپتەلىپ، كەيىنگى جوسپارلى تولەمدەرگە جۇمسالۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا نەسيە بويىنشا پايىزدار ازايمايدى. ناقتى ۇنەمدەۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە «ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ» ءراسىمىن تاڭداۋ قاجەت»، - دەيدى ول.

ەگەر وپەراتسيا بانك بولىمشەسىندە جۇرگىزىلسە، ءتيىستى ءوتىنىش جازۋ كەرەك. ال موبيلدى قوسىمشا ارقىلى جاسالعان جاعدايدا نەسيە بولىمىنەن «ءىشىنارا وتەۋ» فۋنكسياسىن تاڭداۋ قاجەت. ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ كەزىندە بانك ادەتتە ەكى نۇسقا ۇسىنادى. ءبىرىنشى نۇسقا - نەسيە مەرزىمىن قىسقارتۋ. اي سايىنعى تولەم وزگەرمەيدى، ءبىراق نەسيە ەرتەرەك جابىلادى. ءدال وسى نۇسقا پايىزدار بويىنشا ارتىق تولەمدى ەداۋىر قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشى نۇسقا - اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ. بۇل جاعدايدا نەسيە مەرزىمى ساقتالادى، ءبىراق وتباسى بيۋدجەتىنە تۇسەتىن جۇكتەمە تومەندەيدى. «پايىزدار بويىنشا ۇنەمدەۋ ازىراق بولۋى مۇمكىن، الايدا قارىز الۋشى كوبىرەك قارجىلىق يكەمدىلىك الادى»، - دەيدى ايگەرىم يلياسوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، يپوتەكا مەن تۇتىنۋشىلىق نەسيەنى ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ مەحانيزمى نەگىزىنەن بىردەي. دەگەنمەن ماڭىزدى ەرەكشەلىك بار: ەگەر ازاماتتىڭ جەتكىلىكتىلىك شەگىنەن اساتىن زەينەتاقى جيناقتارى بولسا، ولاردى كەز كەلگەن بانكتەگى يپوتەكانى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋگە پايدالانۋعا بولادى. ال تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردى وتەۋگە زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ زاڭنامادا قاراستىرىلماعان. جەكە نازار اۋداراتىن تاعى ءبىر ماسەلە - مەرزىمىنەن بۇرىن تولەم جاساۋ ۋاقىتى.

 «كوبىنە ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋدى جوسپارلى تولەمنەن كەيىن بىردەن جاساۋ كەرەك دەگەن كەڭەس بەرىلەدى. راسىندا، بۇل جاعدايدا مەرزىمىنەن بۇرىن ەنگىزىلگەن قاراجاتتىڭ بارلىعى نەگىزگى قارىزدى ازايتادى. الايدا ەگەر بوس اقشا ەرتەرەك پايدا بولسا، ادەتتە كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. نەگىزگى قارىز ازايعاننان كەيىن پايىزدار دا از سوماعا ەسەپتەلە باستايدى. سوندىقتان نەگىزگى قاعيدا قاراپايىم: نەگىزگى قارىز نەعۇرلىم ەرتەرەك ازايسا، جالپى ارتىق تولەم سوعۇرلىم تومەن بولادى»، - دەيدى ساراپشى.

سونىمەن قاتار ول تاعى ءبىر كەڭ تارالعان قاتەلىك تۋرالى ەسكەرتەدى. «جوسپارلى اي سايىنعى تولەم مەن ءىشىنارا مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ - ەكى بولەك وپەراتسيا. سوندىقتان مەرزىمىنەن بۇرىن تولەم جاساماس بۇرىن، جوسپار بويىنشا مىندەتتى تولەمدى تولەۋگە دە جەتكىلىكتى قاراجات بار ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ قاجەت»، - دەپ قورىتىندىلادى ايگەرىم يلياسوۆا.