پسيحولوگپىن دەپ كەڭەس ايتاتىندارعا شەكتەۋ ەنگىزىلەدى

الايدا جاڭا تالاپتار مەن شەكتەۋلەر قانشالىقتى ءتيىمدى بولادى؟ بۇل تۋرالى زاڭگەر ايگەرىم قۇسايىن قىزى مەن پسيحولوگ سەرىكگۇل ءسالي Jibek Joly ارناسىنىڭ  ەفيرىندە ايتتى.

ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى پسيحولوگتەردىڭ قىزمەتى زاڭ جۇزىندە تولىق رەتتەلمەگەن. زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، وسى ۋاقىتقا دەيىن سالادا تۋىنداعان ماسەلەلەر ءبىلىم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتتارى اياسىندا عانا قاراستىرىلىپ، سوعان سايكەس رەتتەلىپ كەلگەن ەكەن.

— ق ر «پسيحولوگيالىق قىزمەت تۋرالى» ارنايى زاڭ مۇلدە بولماعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىز بۇل مامانداردىڭ قىزمەتىن «ءبىلىم تۋرالى»، «پەداگوگتەردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭمەن جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسىمەن رەتتەپ كەلدىك. ەلدە ادۆوكاتتىق قىزمەت تۋرالى ارنايى زاڭ بار. ولار ليتسەنزياسىز قىزمەت كورسەتە المايدى. سەبەبى ادۆوكاتتاردىڭ جۇمىسى ادامنىڭ تاعدىرىمەن بايلانىستى. ال نەگە ادامنىڭ جانىن ەمدەيتىن ماماندارعا وسى كۇنگە دەيىن ارنايى زاڭ بولمادى؟ بۇل سۇراق ءماجىلىستىڭ 8-شاقىرىلىمىندا عانا كوتەرىلە باستادى. سەبەبى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ەشقانداي پسيحولوگيالىق ءبىلىمى جوق پسيەۆدوماماندار كوبەيىپ كەتتى. بۇل جاندار ادامداردى جاناما تۇردە زورلىق-زومبىلىق قۇربانىنا اينالدىرىپ جاتىر دەۋگە بولادى، - دەدى ايگەرىم قۇسايىن قىزى.

سپيكەر سوزىنشە، ا ق ش پەن ەۋروپا ەلدەرىندە كەز كەلگەن ادام ءوزىن پسيحولوگپىن دەپ اتاي المايدى. ول ءۇشىن ناقتى بىلىكتىلىك تالاپتارى بولۋى كەرەك ەكەن. ءتىپتى باكالاۆر دارەجەسى جەتكىلىكسىز: ماماندار ماگيستراتۋرا مەن PhD دەڭگەيىن اياقتاۋى ءتيىس. ودان كەيىن دە تۇراقتى تۇردە كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىرادى. ماسەلەن، ا ق ش- تا «پسيحولوگ» اتاۋى زاڭمەن قورعالعان. سپيكەر مۇنداي تالاپتار ەلىمىزدە دە ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سەبەبى وسى ۋاقىتقا دەيىن زاڭدا «پسيحولوگ» ۇعىمىنىڭ ناقتى انىقتاماسى دا بولماعان.

— پەداگوگ-پسيحولوگتەر مەكتەپتە جۇمىس ىستەيدى جانە ولاردىڭ ناقتى بىلىكتىلىك تالاپتارى بار. ەلدە كلينيكالىق پسيحولوگتار دا بار، ولاردىڭ دا ليتسەنزيالىق تالاپتارى بەلگىلەنگەن. الايدا جەكە پراكتيكامەن اينالىساتىن ماماندارعا مەملەكەت تاراپىنان ەشقانداي ناقتى تالاپ بولعان جوق. ءتىپتى ارنايى رەەستر دە جوق. رەەستر بولماعاندىقتان، ەلدە قانشا جەكە پراكتيك پسيحولوگ بار ەكەنىن دە بىلمەيمىز، ناقتى سانى بەلگىسىز. سونداي-اق پسيحولوگ كىم، كىم ءوزىن پسيحولوگپىن دەپ اتاي الادى - مۇنىڭ ءبارى ناقتى ايقىندالماعان ەدى. وسىنىڭ سالدارىنان بۇل سالا نارىقتا ءوزىن-ءوزى «ۆاكۋۋمدىق» جاعدايدا رەتتەپ كەلدى. حالىقتىڭ نارازىلىعى تۋىنداعاننان كەيىن، ءتىپتى كەيبىر ادامدار ءوزىن «پسيحولوگپىن» دەيتىندەردەن قاشقاقتايتىن جاعدايعا جەتتى. بۇل ماسەلەگە دەپۋتاتتاردىڭ نازار اۋدارىپ، قۇلاق تۇرە باستاۋى، البەتتە، قۋانتادى، - دەدى مامان.

وسى تۇستا ايگەرىم قۇسايىن قىزى، زاڭ جوباسى ماقۇلدانعان جاعدايدا قانداي ولقىلىقتاردىڭ جويىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

— بىرىنشىدەن بۇل زاڭ قازىر ماجىلىستە ءبىرىنشى وقىلىمنان ءوتىپ، ماقۇلداندى. قازىرگى تاڭدا ەكىنشى وقىلىمعا دايىندالىپ جاتىر. ەكىنشىدەن، زاڭدا بىلىكتىلىك تالاپتارى ناقتى كورسەتىلەدى. پسيحولوگقا انىقتاما بەرىلەدى، قانداي ءبىلىم مەن كاسىبي تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەكتىگى ايقىندالادى. ق ر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى وسى ماسەلەگە جاۋاپتى ورگان بولادى. مىندەتتى تۇردە رەەستر ەنگىزىلەدى. سونىمەن قاتار پسيحولوگتاردىڭ ەتيكالىق ماسەلەلەرى دە زاڭ اياسىندا قاراستىرىلادى. بۇل زاڭ ىسكە اسسا، مەنىڭ ويىمشا، بىرنەشە كەزەڭ ارقىلى قالىپتاسادى. الدىمەن زاڭ اياسىندا ازاماتتىق، اكىمشىلىك جانە تارتىپتىك، سونداي-اق ەتيكالىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلەدى. قازىرگى تاڭدا قىلمىستىق كودەكسكە ارنايى باپ ەنگىزۋ قاراستىرىلماعان. دەگەنمەن تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ءوزى بۇل سالانى ءتيىمدى رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى ول.

پسيحولوگ - جاي عانا ماماندىق ەمەس، ول ادامنىڭ جان دۇنيەسىمەن جۇمىس ىستەيتىن، ءتىپتى ونىڭ ءومىر جولىنا اسەر ەتەتىن جاۋاپتى ءارى كۇردەلى كاسىپ. سوندىقتان ديپلومى بار كاسىبي پسيحولوگتارتىڭ ءوزى ءار ءۇش جىل سايىن ءوز بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ، تەكسەرۋدەن ءوتىپ وتىرادى.

— وسى ۋاقىتقا دەيىن ءوزىن پسيەۆدوپسيحولوگپىن دەپ تانىستىرىپ كەلگەندەر زاڭ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان جوق، الايدا زاڭ كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن عانا بۇل سالا ناقتى رەتتەلە باستايدى. بايقاساڭىزدار، الەۋمەتتىك جەلىلەردە وسى زاڭ تالقىلانا باستاعان ساتتەن-اق كوپتەگەن ادام ءوز اككاۋنتتارىنداعى «پسيحولوگ» دەگەن اتاۋىن الىپ تاستادى. ءتىپتى كەيبىرى بىردەن ءوشىرىپ تاستادى. بۇل دا وڭ وزگەرىس دەۋگە بولادى، ياعني ولار قۇقىقتىق ساۋات تۇرعىسىنان بۇل ارەكەتتىڭ سالدارىن تۇسىنە باستاعانىن كورسەتەدى، - دەدى زاڭگەر.

ال پسيحولوگ سەرىكگۇل ءسالي جاڭا قۇجاتتى سالا ماماندارى قۇپتاپ، ونى ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالاپ وتىرعانىن ايتتى.

— كاسىبي پسيحولوگ ارىپتەستەرىم وتە جاقسى قابىلداپ جاتىر. ءوز ورتامىزدا تالقىلاپ جاتىرمىز، وڭ پىكىرلەر ايتىلىپ جاتىر. زاڭ قالاي جۇزەگە اسادى؟ قالاي باستالادى؟ البەتتە، بۇل جەردە ءبىر قاۋىمداستىق بولسا، سول جەر كەلىسىم بەرەتىن بولا ما، سول جەردەن ماماندار ارنايى كۋرستان وتە مە دەگەن سياقتى سۇراقتار بار. بۇل پسيحولوگتاردىڭ ستاتۋسىن كوتەرىلۋىنە وتە جاقسى اسەرىن بەرەتىن بولادى، - دەدى پسيحولوگ.

پسيەۆدوپسيحولوگ - ارنايى ءبىلىمى مەن رۇقساتى جوق، ءبىراق ءوزىن پسيحولوگ رەتىندە تانىستىراتىن ادام. ماماننىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قۇبىلىس سوڭعى جىلدارى الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ اسەرىنەن جيىلەپ كەتتى.

— ەگەر ادام باسشىلىق قىزمەتتە ىستەسە، زاڭ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ، حالىقپەن ءجيى تىلدەسەتىن بولسا، بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتان كەيىن ءوزىن پسيحولوگ سياقتى سەزىنە باستايتىن جاعدايلار بولادى. «مەن دە پسيحولوگپىن، مەن دە بىلەمىن» دەگەن جالاڭ ءسوز قوعامدا كەڭ تاراعان. تىكەلەي ەفيرگە شىعىپ، ءوزىن پسيحولوگ رەتىندە سەزىنىپ، بىردەن اقىل ايتىپ، جەكە قابىلداۋلار جۇرگىزە باستايدى. ولار مۇنى تابىس كوزىنە اينالدىرادى: ادامداردى قابىلدايدى، كۋرستار ساتادى، سەرتيفيكاتتارىنا سۇيەنىپ قىزمەت اتقارادى. مۇنداي ارەكەتتەردىڭ زاردابى وتە كوپ. جاڭا قۇجات وسىنداي ادامداردى سۇزگىدەن وتكىزۋدى ماقسات ەتەدى، - دەدى ول.

سەرىكگۇل ءساليدىڭ ايتۋىنشا، پسيەۆدوپسيحولوگتەرگە جۇگىنگەن ادامدار ۋاقىت وتە كەلە كاسىبي ماماندارعا قايتا كەلەدى. سەبەبى ءتيىستى ءبىلىمى جوق تۇلعالار ولاردىڭ ناقتى ماسەلەسىن انىقتاپ، دۇرىس كومەك كورسەتە الماي، ۋاقىتىن الادى.

— پسيەۆدوپسيحولوگتەرگە جۇگىنگەن ادامدار ۋاقىت وتە كەلە ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ سالدارىن سەزىنىپ، ءبارىبىر بىلىكتى مامانعا كەلەدى. سوندىقتان ءبىزدى الاڭداتاتىن نەگىزگى ماسەلە - ادامنىڭ ءومىرىنىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىن جوعالتىپ الۋى، ۋاقىتى ءوتىپ، ءتىپتى دەنساۋلىعىنا زيان كەلۋى. كاسىبي مامانعا كەلگەن كەيبىر ادامدار «مەن كوپ پسيحولوگتارمەن جۇمىس ىستەدىم» دەپ باستايدى. سالىستىرىپ قاراعاندا، پسيحولوگكە بارماي تۇرعانداعى ءومىرى مەن كەيىنگى ءومىرىنىڭ اراسىندا ۇلكەن ايىرماشىلىق بايقالادى. مىسالى، پسيەۆدوپسيحولوگتەر ءوزىنىڭ جۇبايىمەن قارىم-قاتىناسىندا ماسەلە بولسا، الدىنا كەلگەن ادامدارعا دا ەركەكتەردى كىنالاي بەرەتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. بۇل جاعدايدا ناقتى پسيحولوگيالىق پروبلەما بولماسا دا، مامان ءوز كوزقاراسىن كليەنتكە ءسىڭىرۋى مۇمكىن، - دەدى سەرىكگۇل ءسالي.

وسى تۇستا سەرىكگۇل ءسالي پسيحولوگكە جۇگىنەر الدىندا ماماننىڭ كاسىبيلىگىن انىقتاۋ ءۇشىن بىرنەشە كەڭەس بەردى.

— ەگەر پسيحولوگ اڭگىمەسىن «مەنىڭ بالامدا دا، كۇيەۋىمدە دە وسىنداي ماسەلە بولعان» دەپ ءوز تاجىريبەسىنەن باستاسا، مۇنداي ماماننان ساق بولعان ءجون. بۇل - ءبىرىنشى بەلگى. ەكىنشى بەلگى - ەگەر ءسىز ءوز ماسەلەڭىزدى ايتىپ وتىرعاندا، پسيحولوگ بىردەن اقىل بەرە باستاسا، بۇل دا دۇرىس ەمەس. كاسىبي پسيحولوگ كەڭەستى دە ساۋاتتى تۇردە بەرەدى. تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت: ەگەر پسيحولوگ «مەن بارلىق باعىتتا جۇمىس ىستەي بەرەمىن، ءسىزدىڭ ماسەلەڭىزدى وتە قىسقا ۋاقىتتا شەشىپ بەرەمىن» دەسە، ودان دا ساق بولعان دۇرىس. شىن مانىندە، ادامنىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن قانشا تەراپيا قاجەت ەكەنىن العاشقى كونسۋلتاتسياسىز ناقتى ايتۋ مۇمكىن ەمەس، - دەيدى مامان.

ايتا كەتەيىك، جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىدەگى پسيحولوگتەر قىزمەتى قالاي رەتتەلەتىنى جايلى دا جازعان ەدىك.

اۆتورى

ارۋجان ارمان قىزى