سەناتورلار مەملەكەتتىك ناگرادالار سانىن ارتتىراتىن قۇجاتتى قارايدى

سونىمەن، پالاتا دەپۋتاتتارى الدىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ناگرادالارى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى قارايدى. ايتا كەتەرلىگى، كەشە عانا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وسى زاڭدى قابىلداعان ەدى. وعان سايكەس، «AL-FARABI» ،«QOJA AHMET YASAUI» جانە «مەيىرىم» وردەندەرىن تاعايىنداۋ جانە ماراپاتتاۋ تارتىبى وزگەرتىلدى.

«AL- FARABI» وردەنى عىلىمي قاۋىمداستىق ءۇشىن ماڭىزدى قولداۋ بولماق. ال «QOJA AHMET YASAUI» وردەنىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە ەڭبەك سىڭىرگەن وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمدار، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى، سونداي-اق مەملەكەتتىكتى نىعايتۋعا، قوعامدىق-ساياسي، الەۋمەتتىك، اعارتۋشىلىق، مادەني جانە گۋمانيتارلىق سالالاردى دامىتۋعا ۇلەس قوسقان ازاماتتار ناگرادتالادى.

«مەيىرىم» وردەنى جوعارى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تانىتقان، قايىرىمدىلىق قىزمەتكە، ونىڭ ىشىندە مەتسەناتتىق نەمەسە فيلانتروپيالىق قىزمەتكە قوماقتى ۇلەس قوسقان ازاماتتار ماراپاتتالادى.

مۇنان سوڭ سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ينۆەستيتسيالاردى كوتەرمەلەۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمدى تالقىلايدى. بۇل قۇجاتتى ءماجىلىس 6-مامىردا راتيفيكاتسيالادى.

سول كەزدە سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ كەلىسىمگە 2025 -جىلعى 16-ماۋسىمدا ق ح ر ءتوراعاسى شي جينپيڭنىڭ استانا قالاسىنا ساپارى بارىسىندا قول قويىلعانىن ايتتى. قۇجات قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى 1992 -جىلعى 10-تامىزداعى قولدانىستاعى حالىقارالىق شارتتى وزەكتەندىرىپ، ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتەدى، نەعۇرلىم جەتىلدىرىلگەن قورعاۋ تەتىكتەرى مەن كەپىلدىكتەردى ۇسىنادى. سونىمەن قاتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. حالىقارالىق شارت ينۆەستورلارعا قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر بەرىپ قانا قويماي، ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اشىق جانە بولجامدى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتەدى.

كەلىسىم ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا باعىتتالعان. كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ تەرىس الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق سالدارعا اكەپ سوقپايدى، سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا شىعىندارىن تالاپ ەتپەيدى، - دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.

سونداي-اق پالاتا دەپۋتاتتارى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەڭبەك زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ءبىرىنشى وقىلىمدا پىسىقتايدى. بۇل زاڭدى ءماجىلىس 8-ساۋىردە قابىلدادى. سول كەزدە دەپۋتات قۇدايبەرگەن بەكسۇلتانوۆ زاڭ ەڭبەك سالاسىنداعى جەكەلەگەن قۇقىقتار مەن كەپىلدىكتەردى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعانىن ايتقان ەدى.

- قۇجات مەديتسينالىق كۋالاندىرۋ ۋاقىتىن تولەۋ ءراسىمىن ايقىنداۋعا، الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى دامىتۋداعى جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن بەكىتۋگە جانە ەڭبەك ينسپەكتورلارىنىڭ بىلىكتىلىگىنە تالاپتاردى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان، - دەدى ول.

جۇمىس بارىسىندا دەپۋتاتتار كەلەسى تۇزەتۋلەردى ەنگىزدى:

تەحنيكالىق ينسپەكتورلاردىڭ قۇقىقتارىن جانە ولاردىڭ قىزمەتىنە اقى تولەۋ ءتارتىبىن ناقتىلاۋ؛

الەۋمەتتىك ارىپتەستىك مۇشەلەرىنىڭ باستاماسى بويىنشا وڭىرلىك (وبلىستىق، قالالىق، اۋداندىق) كەلىسىمدەردى ىسكە اسىرۋ تۋرالى ەسەپتى تىڭداۋ؛

قىزمەتكەرلەردىڭ سكرينينگتىك زەرتتەۋلەردەن ءوتۋ ءتارتىبىن انىقتاۋعا قاتىستى وزگەرىستەر.

پالاتا كۇن تارتىبىنە شىعارعان ماسەلەلەر بويىنشا ب ا ق وكىلدەرىنە بريفينگ وتكىزۋ جوسپارلانعان. ونىڭ بارىسىندا سەناتورلار سەرگەي ەرشوۆ پەن رۋسلان رۇستەموۆ، سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول تۇياقبايەۆ تىلشىلەر ساۋالىنا جاۋاپ بەرەدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتادا سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتكەن جوق. دەگەنمەن، سەناتورلار ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن بىرگە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا پرەزيدەنت تۋرالى، قۇرىلتاي جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى، سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوبالارىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.

مەملەكەت باسشىسىنا قاتىستى زاڭ جوباسىن تانىستىرعان ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، قۇجات 7 تاراۋدان تۇرادى.

1-تاراۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ مارتەبەسى ايقىندالادى.

2-تاراۋدا كونستيتۋتسياعا سايكەس پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرى بەلگىلەنگەن.

3-تاراۋدا ۆيتسە- پرەزيدەنتتى تاعايىنداۋ ءتارتىبى بەلگىلەنەدى - ونى قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىمەن پرەزيدەنت تاعايىندايتىن بولادى.

4-تاراۋدا كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەن جاعدايلاردا (قۇرىلتاي وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلىپ، ونىڭ ۋاقىتشا بولماۋى كەزەڭىندە) كونستيتۋتسيالىق زاڭ نە زاڭ كۇشى بار جارلىقتار شىعارۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

5-تاراۋدا ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر جوعارى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق تۇراقتىلىعىن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇتاستاي ۇيلەسىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.

6 جانە 7-تاراۋلار پرەزيدەنت قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەكس-پرەزيدەنتتەردىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى ماسەلەلەردى رەتتەيدى.

ولاردىڭ نورمالارى جاڭا كونستيتۋتسياعا سايكەس ناقتىلانىپ، سايكەستەندىرىلگەن.

- كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ قابىلدانۋى - پرەزيدەنت ينستيتۋتىن مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق مودەلىنە سايكەس ودان ءارى جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل مودەلگە سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى - ادىلەتتىلىك، زاڭدىلىق جانە ادامعا باعدارلانعان قاعيداتتارعا نەگىزدەلگەن مەملەكەت. ال ونىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى - ادام، ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى، - دەدى مينيستر.

ال قۇرىلتايعا قاتىستى زاڭ جوباسىن دەپۋتات ايدوس سارىم تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسىنا سايكەس، قۇرىلتايدىڭ قۇرامى 145 دەپۋتاتتان تۇرادى، پروپورتسيونالدىق جۇيە بويىنشا سايلانادى جانە ولاردىڭ وكىلدىك مەرزىمى - 5 جىل. شەتەلدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي، ەۋروپا ەلدەرىندە وسىنداي مودەلگە بەتبۇرىس بار. الەم ەلدەرىندە ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ - زاڭ شىعارۋ پروتسەسسىنىڭ اشىقتىعى مەن ساياسي جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسپەن بايلانىستى.

سونىمەن قاتار، زاڭ جوباسى قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى جۇيەسىندەگى ورنىن، قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارىن، قۇرىلىمىن، قالىپتاستىرۋ ءتارتىبىن، سونداي-اق ونىڭ وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋ نىساندارىن ايقىندايدى. قۇرىلتايدىڭ زاڭداردى قابىلداۋ، مەملەكەتتىك ورگانداردى قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋ جانە پارلامەنتتىك باقىلاۋدىڭ تەتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتيتىن قۇزىرەتى بەلگىلەنەدى.

زاڭ جوباسىندا قۇرىلتاي قىزمەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق نىساندارى (سەسسيالار، وتىرىستار، تىڭداۋلار، ۇكىمەت ساعاتتارى)، ونىڭ ورگاندارىنىڭ قۇرىلىمى (ءتوراعا، بيۋرو، كوميتەتتەر، كوميسسيالار)، سونداي-اق زاڭ شىعارۋ پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى رەتتەلەدى.

ءۇشىنشى زاڭ جوباسىن پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين تانىستىردى. ونىڭ سوزىنشە، ۇسىنىلعان كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى وتكەن سايلاۋ ناۋقاندارى بارىسىندا انىقتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ، سونداي-اق سايلاۋ تۋرالى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ازىرلەندى.

- بىرىنشىدەن، اكىمدى سايلاۋ كەزىندە قايتا داۋىس بەرۋ ماسەلەلەرى رەگلامەنتتەلىپ جاتىر. اكىم لاۋازىمىنا كانديداتتاردىڭ جيناعان داۋىستارى تەڭ بولعان جاعدايدا اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى ءبىر ايدىڭ ىشىندە قايتا داۋىس بەرۋدى وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. ەكىنشىدەن، كانديداتتاردى ۇسىنۋ پروتسەسى رەتكە كەلتىرىلدى. ماسەلەن، ءبىر تۇلعا ءبىر مەزگىلدە ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا جانە اكىمگە كانديدات بولا المايدى، سونداي-اق بىرنەشە سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا دا اكىمدىككە كانديدات بولۋعا تىيىم سالىنادى، - دەدى ول.