پروكۋرور تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى قالاي تىيۋعا بولاتىنىن ايتتى

«ۇيات بولادى» دەگەن ستەرەوتيپ ءۇنسىز قالۋعا سەبەپ

پروكۋرور تاجىريبەسىندە ءتۇرلى جاعدايلارمەن بەتپە-بەت كەلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا، تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق دەر كەزىندە كومەك سۇراماعاندىقتان ۋشىعا تۇسەدى.

- ءبىر وتباسىنىڭ جانجالى ەسىمدە قالدى. كۇيەۋى ايەلىن سوققىعا جىعۋدى ادەتكە اينالدىرعان، ولاردىڭ ەكى بالاسى بولاتىن. ايەلدىڭ ءۇشىنشى بالاعا اياعى اۋىر ەدى. ونىمەن سويلەسىپ، اجىراسقىسى كەلمەسە، زاڭدى تۇردە شارا كورگىسى كەلمەسە بىرنەشە اي بولەك تۇرۋدى ۇسىندىم. الايدا ايەل باس تارتتى. اقىر سوڭىندا تاعى سوققىعا جىعىلىپ، بالاسىنان ايىرىلدى. ءىس ءبارىبىر سوتقا جەتتى. بۇل جەردەگى قاتەلىك - ءۇنسىز قالۋ، قوعامداعى «ۇيات بولادى» دەگەن ستەرەوتيپتەن اجىراماۋ، - دەدى ايجان ايماعانوۆا UMAI فورۋم-كەزدەسۋىندە.

سپيكەردىڭ سوزىنشە، مۇنداي جاعدايلار قوعامدا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا دەگەن توزىمدىلىك ءالى دە بار ەكەنىن كورسەتەدى. الايدا سوڭعى جىلدارى قوعامدا رەزونانس تۋدىرعان ءبىرقاتار ءىس ماسەلەگە دەگەن كوزقاراستى وزگەرتۋگە ىقپال ەتكەن.

- بيشىمبايەۆتىڭ ءىسى كوپكە ساباق بولدى، سەبەبى ودان كەيىن «سالتانات زاڭى» قابىلداندى. تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق - قوعامدى الاڭداتاتىن ماسەلە. جىل سايىن بىرنەشە مىڭ جاعداي تىركەلەدى. وسىنداي وقيعالاردان كەيىن ايەلدەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جۇگىنىپ، ماسەلەنى اشىق كوتەرۋى قاجەت، - دەيدى سپيكەر.

ماسەلەنىڭ قانشالىقتى وزەكتى ەكەنىن رەسمي ستاتيستيكا دا ايعاقتايدى. وتكەن جىلدىڭ ون ايىندا وتباسىلىق-تۇرمىستىق جانجال نەگىزىندە 80 كىسى ءولتىرۋ دەرەگى انىقتالعان.

اليمەنت داۋىندا نەنى ەسكەرۋ كەرەك؟

تۇرمىستىق جانجال مەن وتباسىلىق قاقتىعىستار كوبىنە اجىراسۋعا ۇلاسىپ، ونىڭ سالدارى اليمەنتكە تىرەلەدى. الايدا مۇنداي جاعدايدا كوپتەگەن ايەل ءوز قۇقىعىن تولىق بىلمەي جاتادى. سوندىقتان قۇقىقتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى بۇل باعىتتا ەرەكشە ماڭىزعا يە.

بۇل رەتتە ايجان ايماعانوۆا ايەلدەرگە اجىراسۋ، مۇلىكتى ءبولۋ جانە اليمەنت ءوندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ناقتى كەڭەستەر بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭدى تۇردە اجىراسپاعانىمەن، بىرگە تۇرمايتىن ەرلى-زايىپتىلار دا اليمەنت تالاپ ەتە الادى.

- ەرلى-زايىپتى زاڭدى نەكەنى بۇزباعان، ءبىراق جانجالدان كەيىن بولەك تۇرا باستاعان. ەر ادام ۇيدەن كەتەدى، ايەل بالامەن بىرگە سول ۇيدە قالادى. ارتىنشا ايەل نەكەدە بولا تۇرا وزىنە جانە بالاسىنا اليمەنت ءوندىرىپ الدى. مۇنداي ءىس تاجىريبەمدە بولدى. ياعني ايەل بالاسى ءۇش جاسقا تولعانشا كۇيەۋىنىڭ اسىراۋىندا بولۋعا قۇقىلى. ول ءۇشىن اجىراسۋدىڭ قاجەتى جوق، - دەيدى پروكۋرور.

بۇل نورما نەكە جانە وتباسى تۋرالى زاڭنىڭ 148-بابىندا كورسەتىلگەن. زاڭعا سايكەس، ەرلى-زايىپتىلار ءبىر-ءبىرىن ماتەريالدىق جاعىنان قولداۋعا مىندەتتى. ەگەر مۇنداي قولداۋدان باس تارتسا، ايەل جۇكتىلىك كەزىندە جانە ورتاق بالا تۋعان كۇننەن باستاپ ءۇش جىل بويى جۇبايىنان اليمەنت تالاپ ەتۋگە قۇقىلى.

جاڭا كونستيتۋتسياداعى وزگەرىس

ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەسى تەك تۇرمىستىق دەڭگەيدە ەمەس، زاڭنامالىق دەڭگەيدە دە قاراستىرىلىپ كەلەدى.

- جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنداعى نەكە تۋرالى نورما دا وتباسى ينستيتۋتىنداعى تەڭ قۇقىق قاعيداتىن نىعايتۋدى كوزدەيدى. ەر مەن ايەل باستاپقىدان تەڭ دەڭگەيدە تۇرادى، ال كونستيتۋتسيا ولاردىڭ نەكەدە دە تەڭ قۇقىقتا بولۋىن بەكىتەدى، - دەدى ايجان ايماعانوۆا.

ايتا كەتەيىك، كونستيتۋتسيا ءماجبۇرلى نەكەگە دە قارسى قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرادى.