ەركىن ءابىل: «ۇلى دالا» ۇعىمىنىڭ كونستيتۋتسيادا كورىنىس تابۋى - تاريحي ساباقتاستىقتى قۇقىقتىق دەڭگەيدە بەكىتۋدىڭ ناقتى دالەلى

استانا. KAZINFORM - «ۇلى دالا» ۇعىمىنىڭ كونستيتۋتسيادا كورىنىس تابۋى - تاريحي ساباقتاستىقتى قۇقىقتىق دەڭگەيدە بەكىتۋدىڭ ناقتى دالەلى. بۇل تۋرالى بۇگىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتات ەركىن ءابىل ايتتى.

- تاريح - مەملەكەتتىڭ ەڭ سەنىمدى تىرەگى. قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا تاريحي ساباقتاستىق ۇستانىمى الدىڭعى قاتاردا قاراستىرىلعان. بۇل - مەملەكەتتىڭ مىڭجىلدىق دامۋ تاريحىن، ۇلتتىق مادەني كودىن جانە باسقارۋ تاجىريبەسىن قۇقىقتىق نەگىزدە ايقىندايتىن ناقتى نورما. وسى تۇرعىدان «ۇلى دالا» ۇعىمىنىڭ كونستيتۋتسيادا كورىنىس تابۋى - تاريحي ساباقتاستىقتى قۇقىقتىق دەڭگەيدە بەكىتۋدىڭ ناقتى دالەلى. «ۇلى دالا» ۇعىمى - ەموتسيالىق نەمەسە پوەتيكالىق تىركەس ەمەس. بۇل - قازاقستان مەملەكەتتىلىگىنىڭ تاريحي كەڭىستىگى، مادەني كودى جانە جاۋاپكەرشىلىك فيلوسوفياسىن بەينەلەيتىن ناقتى ۇعىم. تاريحي ساباقتاستىق ەلدىڭ وتكەنىن، بۇگىنىن جانە بولاشاعىن جالعايتىن قۇقىقتىق كوپىر ىسپەتتى. ول وزىمىزگە دە، باسقا ەلدەرگە دە مەملەكەتتىڭ تەرەڭ تامىرىن، ۇلتتىق ءداستۇرىن جانە وركەنيەتتىك ساباقتاستىعىن تۇسىندىرەدى، - دەدى دەپۋتات.

ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، بۇل ۇستانىم حالىقارالىق تاجىريبەگە دە ساي كەلەدى. قىتاي، ۆەنگريا، پولشا، ليتۆا سەكىلدى مەملەكەتتەر ءوز كونستيتۋتسيالارىندا تاريحي ساباقتاستىقتى ۇلتتىق ەگەمەندىكتىڭ نەگىزى رەتىندە ناقتىلاعان.

- بۇل ەلدەر ونى قانداي دا ءبىر قاۋىپ توندىرەدى دەپ قابىلدادى دەيمىسىزدەر؟ جوق. ول ەشقانداي ارتىقشىلىق تا، بولىنۋشىلىك تە تۋدىرمايدى. كەرىسىنشە، مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى مەن تۇراقتىلىعىن نىعايتا تۇسەدى. قازاقستان ءۇشىن دە بۇل - قيسىندى ءارى ادىلەتتى قادام. ماڭىزدىسى - بۇل نورما ەشكىمدى ءبولىپ-جارمايدى، كەرىسىنشە، ورتاق تاريح پەن قۇندىلىقتار توڭىرەگىندە قوعامدى بىرىكتىرەدى. ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ سوزىمەن ايتساق، «ەلدىكتى، بىرلىكتى ساقتايتىن - ادامداردىڭ ورتاق ويى مەن ورتاق مۇددەسى»، - دەدى ەركىن ءابىل.

دەپۋتات وسى قاعيدا جاس ۇرپاق ءۇشىن دە ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. سەبەبى ەلدىڭ بىرلىگى مەن تۇراقتىلىعى ۇلتتىق سانانىڭ بەرىكتىگىنە تىكەلەي بايلانىستى.

- ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىك جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ باستى قاعيداتتارى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات». مەملەكەتتىڭ ۋنيتارلى سيپاتى - تۇراقتىلىق پەن ءبىرتۇتاستىق كەپىلى. قولدانىستاعى كونستيتۋتسيادا: «قازاقستان رەسپۋبليكاسى - پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىنداعى ءبىرتۇتاس مەملەكەت» دەپ كورسەتىلگەن. جاڭا كونستيتۋتسيادا بۇل تۇجىرىم ناقتىلانىپ، بىلايشا ايقىندالدى، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى - ۋنيتارلى مەملەكەت. باسقارۋ ۇلگىسى - پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا». وسى جەردە ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. بۇل - مەملەكەتتىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن، قۇقىقتىق كەڭىستىكتىڭ ءبىرتۇتاستىعىن جانە باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ايقىندىعىن قامتاماسىز ەتەتىن نورما، - دەدى ول.

ەركىن ءابىل 3-باپتاعى نورما دا «مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن- ءبىر باستاۋى جانە ەگەمەندىك يەسى - قازاقستان حالقى» دەپ ناقتىلانعانىنا نازار اۋدارتتى.

- بۇل - حالىقتىڭ بيلىكتىڭ ناقتى سۋبەكت رەتىندە تانىلۋى. قارسى ۋاجدەر بولۋى مۇمكىن، كەيبىرەۋلەر بۇل نورمانى بيلىك ءبولىنىسىن السىرەتەدى دەپ ويلاۋى مۇمكىن. الايدا تاجىريبە كورسەتكەندەي، ەگەمەندىكتىڭ ناقتى سۋبەكتىسىن كورسەتۋ بيلىكتىڭ زاڭدىلىعىن كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتەدى. وسىلايشا، تاريحي ساباقتاستىق، «ۇلى دالا» ۇعىمى، ۋنيتارلى مەملەكەت سيپاتى جانە حالىقتىڭ ەگەمەندىك يەسى رەتىندەگى مارتەبەسى - جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ءوزارا بايلانىستى نەگىزگى تىرەكتەرىن قۇرايدى. بارلىعى بىرگە مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق، تاريحي جانە مادەني نەگىزىن بەكىتىپ، تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتىڭ كەپىلى بولادى، - دەدى ول.

دەپۋتات بۇل قۇجات تەك قۇقىقتىق نەگىز عانا ەمەس، قوعامداعى كەلىسىم مەن سەنىمنىڭ بەرىك تىرەگى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- قورىتىندىلاي كەلە، جاڭا كونستيتۋتسيا - جاڭا ءداۋىردىڭ قۇقىقتىق قاڭقاسى. ال «ۇلى دالا» جانە تاريحي ساباقتاستىق - وسى قاڭقانى مازمۇنمەن، رۋحاني مانمەن تولىقتىراتىن وزەك. تاريحىنا سۇيەنگەن، ەگەمەندىگىن قورعاي بىلەتىن، ءبىرتۇتاس مەملەكەتتىلىكتى بەكىتكەن ەل عانا بولاشاعىن نىق قۇرا الادى، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

بۇعان دەيىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلايتىنىن جازعان ەدىك.