قىتايدا قازاقتىڭ ايتىس ونەرىن دامىتۋعا مۇددەلىمىز - شياۋ يەۆىن

ءۇرىمجى. KAZINFORM - قىتاي ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ەلدەرمەن اراداعى ساۋدا كولەمىن ارتتىرۋعا ەكپىن قويىپ وتىر. بۇل تۋرالى شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسى ۇكىمەتىنىڭ سىرتقى بايلانىس جونىندەگى كەڭسە باسشىسىنىڭ ورىنباسارى شياۋ يەۆىن ءمالىم ەتتى.

- قازاقستاندى جاقىن كورشى جانە دوستىق پەيىلدەگى مەملەكەت رەتىندە قابىلدايمىز. شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسى سىزدەرگە وتە جاقىن ورنالاسقاندىقتان، ءتۇرلى سالادا قارىم-قاتىناسىمىز ءوربىپ كەلەدى. بيىل ماۋسىم ايىندا استانادا «ورتالىق ازيا -قىتاي» سامميتى تابىستى وتكەنىن بىلەمىز. ونىڭ اياسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن ق ح ر ءتوراعاسى شي جينپيڭ كەزدەستى. اتاپ ايتقاندا، بۇل سامميتتە ءبىرقاتار ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلىپ، ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن بىرلەسە ماڭىزدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى. جالپى، بۇل پروتسەستە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءرولى دە ماڭىزدى، - دەدى شياۋ يەۆىن دەدى قازاقستاننىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان قۇرالعان دەلەگاتسيامەن كەزدەسۋ بارىسىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، قىتايدا رەسمي تۇردە 56 ۇلت بار جانە ولاردىڭ بارلىعى شينجياڭدا تۇرىپ جاتىر. وسى ورايدا ۇلت وكىلدەرىنىڭ بارلىعىنا مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىندا قىزمەت ەتۋگە مۇمكىندىك جاسالعان، ياعني بارىنە تەڭدەي قۇقىق بەرىلگەن.

- ەتنوستاردىڭ بارلىعى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ، ءبىر-بىرىنە قولداۋ جاساپ كەلەدى. تۇرعىنداردىڭ بارلىعى ءداستۇرىن، مادەنيەتىن ساقتاپ كەلەدى. ماسەلەن، ۇيعىرلاردىڭ رۋحاني قازىناسى سانالاتىن «ون ەكى مۇقام» ساز ونەرىن، قازاقتاردىڭ «ايتىس» ونەرىن، قىرعىزداردىڭ «ماناس» جىرىن دارىپتەۋگە ءمان بەرىپ وتىرمىز. وسىنىڭ ءبارى ۇرپاقتان ۇرپاققا بەرىلىپ، ساقتالىپ كەلەدى. مادەني ەرەكشە ونەردى تاماشالاۋ ءۇشىن شەتەل مەن قىتايدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن تۋريستەر اعىلىپ كەلىپ جاتىر. مۇنىمەن قوسا، ق ح ر زاڭى بويىنشا شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسى اۋماعىندا قىتاي تىلىمەن قاتار، وڭىردەگى باسقا دا ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءتىلىن ساقتاۋعا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. سوندىقتان بىزدە باسپا ماتەريالدارى قىتاي، قازاق، ۇيعىر، قىرعىز، موڭعول تىلدەرىندە جاريالانىپ وتىر، - دەدى شياۋ يەۆىن.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، بۇكىل ولكە اۋماعىندا 100 دەن استام گازەت پەن 200 دەن ارتىق باسىلىپ جاتىر. سونىڭ اراسىندا 120 جۋرنال مەن 52 گازەت از ۇلت وكىلدەرىنىڭ تىلىندە جاريالانادى. ال شينجياڭ تەلەراديو ستانسياسى باعدارلامالارىن بەس تىلدە تاراتادى.

- كەيىنگى 10 جىلدان استام ۋاقىت بويى وڭىردەگى بيۋدجەتتىڭ 77 پايىزىن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە ءبولىپ جاتىرمىز. بۇل رەتتە، تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ەسكەرىلگەن. اتاپ ايتقاندا، كەيىنگى جىلدارى شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ باعىتىندا ەلەۋلى تۇردە تابىستى بولدى. سونىمەن قاتار، شينجياڭ مەن ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ەلدەرمەن اراداعى ساۋدا كولەمى اۋقىمدى، - دەدى شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسى ۇكىمەتىنىڭ سىرتقى بايلانىس جونىندەگى كەڭسە باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.

ايتا كەتەيىك، ايتىس ونەرى يۋنەسكو تىزىمىنە ەنگىزىلدى.

اۆتور

رۋسلان عابباسوۆ