قىتاي پارسى شىعاناعىنان مۇناي ساتىپ الۋدى ازايتتى

بۇعان نە سەبەپ؟ كاراكاس پەن ۆاشينگتوننىڭ نەندەي جوسپارى بار؟

 وپەك+ مۇناي نارىعىنداعى ىقپالىن جوعالتتى

 وپەك+ جاھاندىق مۇناي نارىعىندا ءوز ىقپالىن جوعالتا باستادى. ۇيىم بۇدان 2 اي بۇرىن الەمدىك ءوندىرىستىڭ شامامەن %40- ىن قامتاماسىز ەتتى. ال ا ق ش پەن يران اراسى ۋشىقپاي تۇرىپ، كورسەتكىش %48- دان اساتىن. مامىر ايىندا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ۇيىمنان شىققاننان كەيىن وپەك+ الەمدىك وندىرىستەگى ۇلەسىنىڭ شامامەن 4- 5 پايىزدىق ۇلەسىنەن ايىرىلدى. قازىر ساۋد ارابياسى مەن رەسەيدى قوسا العاندا، 7 جەتەكشى ەل ءوندىرىستىڭ نەبارى تورتتەن ءبىرىن قامتاماسىز ەتەدى. ءارى بۇرىنعىداي مۇناي باعاسىن وزگەرتۋ ءۇشىن جەتكىزۋ كولەمىن تەز ارادا ارتتىرىپ نەمەسە قىسقارتا المايدى.

ناۋرىز ايىنان بەرى ءوندىرىستى ارتتىرۋ تۋرالى 6 رەت مالىمدەمە جاسالدى. ال ساۋىردە ءوندىرىس كولەمى تاۋلىگىنە 10 ميلليون باررەلگە دەيىن تومەندەدى. ويتكەنى ورمۋزداعى جاعداي ۋشىعىپ كەتتى. ءارى پارسى شىعاناعىنداعى ەلدەردىڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىنا زيان كەلدى. وپەك- ءتىڭ ىقپالى 1970 -جىلدارداعى مۇناي داعدارىسى كەزىندە كۇشتى ەدى. سول كەزدە ۇيىم الەمدىك مۇناي ءوندىرىسىنىڭ تەڭ جارتىسىن باقىلاۋدا ۇستادى. الايدا 1980 -جىلداردىڭ ورتاسىنا قاراي سولتۇستىك تەڭىز، الياسكا جانە سىبىردە مۇناي ءوندىرىسىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ءوندىرىس كولەمى %30- عا دەيىن ازايدى.

ءسويتىپ 2016 -جىلى وپەك+ قۇرىلىپ، نارىقتاعى بەدەلىن قايتا كۇشەيتە باستاعان ەدى. ەندى تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىس جەتكىزىلىمدەر مەن مۇناي باعاسىن باقىلۋ مۇمكىندىگىن قايتا باسەڭدەتىپ وتىر. بۇرىن ينۆەستورلار وپەك+ ءتىڭ شەشىمىنە ءمان بەرەتىن. ەندى نارىقتاعى جاعداي وزگەرىپ جاتقاندىقتان، ءىس جۇزىندە قاي ەل قانشا باررەل مۇناي وندىرەدى جانە ونى ەكسپورتقا شىعارۋ مۇمكىندىگى بار ما، جوق پا وسىعان كوبىرەك قارايدى.

 مۇناي نارىعىندا قىتايدىڭ ءرولى كۇشەيدى

 بيىل قىتاي پارسى شىعاناعىنان مۇناي يمپورتتاۋدى ەداۋىر ازايتتى. بۇل مۇناي باعاسىنا تىكەلەي اسەر ەتتى. سوعىس باستالعالى بەرى قىتاي بىلتىرعىعا قاراعاندا شامامەن 400 ميلليون باررەلگە از مۇناي ساتىپ الدى. بۇل تەڭىز تاسىمالىنداعى ىركىلىستىڭ ورنىن تولتىرۋعا سەپتەستى. داعدارىس سالدارىنان جوعالعان جەتكىزىلىم كولەمىنىڭ %16- دان %50- عا دەيىنگى بولىگىن قامتاماسىز ەتتى. ءسويتىپ قىتايدىڭ الەمدىك مۇناي نارىعىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋداعى ءرولى ارتتى. وسىعان دەيىن بۇل وپەك+ كە ءتان بولاتىن. قىتاي تاراپىنان مۇنايعا دەگەن سۇرانىستىڭ تومەندەۋى باعانىڭ قىمباتتاۋىنا بەلگىلى ءبىر شەك قويدى. ەندى نارىق وپەك+ مالىمدەمەلەرىنە قاراعاندا، قىتايدىڭ شەشىمدەرىنە كوبىرەك نازار اۋدارادى. ەگەر بەيجىڭ مۇناي ساتىپ الۋدى ارتتىرسا، بۇل الەمدىك سۇرانىستى كۇشەيتىپ، مۇناي باعاسىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى.

ۆەنەسۋەلا مۇناي ءوندىرىسىن ارتتىرۋى مۇمكىن

مۇناي نارىعىنداعى وزگەرىس مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. قىتاي سۇرانىستى تەجەپ وتىرسا، ۆەنەسۋەلا نارىققا قوسىمشا مۇناي ۇسىنۋى مۇمكىن. بۇل ارينە ا ق ش- تىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسى. ۆاشينگتون مەن كاراكاس اراسىنداعى جاڭا كەلىسىم 17 كەن ورنى مەن 65 ميلليارد باررەل مۇناي قورىن قامتيدى. ماقسات - ءوندىرىستى تاۋلىگىنە 1,5 ميلليون باررەلگە دەيىن ارتتىرۋ. ءبىراق بۇل مۇناي نارىققا بىردەن شىقپايدى. ۆەنەسۋەلانىڭ اۋىر مۇنايىن ءوندىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمعا قوماقتى قارجى سوسىن ۋاقىت قاجەت.

ا ق ش ۆەنەسۋەلاداعى ءوندىرىستى ۇلعايتۋعا جاعداي جاساسا، الەمدىك نارىققا قوسىمشا مۇناي شىعۋى مۇمكىن. بۇل وپەك+تىڭ ىقپالىن ودان ءارى السىرەتەدى. ۆەنەسۋەلا ءۇشىن دە بۇل ماڭىزدى. ەل مۇناي ءوندىرىسىن ارتتىرىپ، ەكسپورت كولەمىن كوبەيتەر ەدى. ال ا ق ش ءۇشىن ۆەنەسۋەلا مۇنايى الەمدىك نارىقتاعى جەتكىزىلىم كوزدەرىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ءبىر تەتىگىنە اينالۋى مۇمكىن.

 كەيىنگى بىرنەشە ايدا ۆەنەسۋەلادا وندىرىلەتىن مۇنايدىڭ شامامەن جارتىسى، ياعني تاۋلىگىنە 500 مىڭ باررەلدەن استامى ا ق ش- قا جەتكىزىلىپ جاتىر. شيكىزات اۋىر مۇنايدى وڭدەي الاتىن زاۋىتتارعا جونەلتىلەدى. ال ا ق ش- تان ۆەنەسۋەلاعا تاۋلىگىنە 100 مىڭ باررەلدەن استام نافتا تاسىمالدانادى. ول ءوندىرىستى ارتتىرۋ ءۇشىن اۋىر مۇنايمەن ارالاستىرىلادى. بۇل ەكى تاراپقا دا ءتيىمدى. سەبەبى مۇنداي ساۋدادان قوس ەل دە پايدا كورىپ وتىر.

كايل حاۋستۆەيت، ا ق ش ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى:

 - سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مۇناي باعاسىن تەك وپەك+ شەشىمدەرى ەمەس، قىتايدىڭ قانشا مۇناي ساتىپ الاتىنى جانە ۆەنەسۋەلانىڭ قانشا مۇناي وندىرە الاتىنى دا انىقتايتىن بولادى.

24.kz