قازاقستاندىق اۆتوكولىكتەر ەۋروپا نارىعىنا شىعا ما؟
استانا. KAZINFORM - ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ولجاس ساپاربەكوۆتىڭ «قازاقستاندا وندىرىلگەن اۆتوكولىكتەردى ەۋروپا نارىعىنا ەكسپورتتاۋ - ءازىل ەمەس» دەگەن مالىمدەمەسى قوعامدا قىزۋ تالقىلاندى.
بۇل باستاما قانشالىقتى شىنايى؟ وتاندىق اۆتوپروم ەۋروپانىڭ قاتاڭ نارىعىنا دايىن با؟ وسى ساۋالدارعا دەپۋتاتتار مەن سالا ساراپشىلارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان باعا بەردى.
قازاقستاندا وندىرىلگەن كولىكتەردى ەۋروپاعا ساتۋعا تەحنيكالىق تۇرعىدان دايىنبىز با؟
قايرات ەلامانوۆ، قازاقستان ونەركاسىپتىك ينۆەستورلار وداعىنىڭ پرەزيدەنتى:
- قازاقستاندا وندىرىلەتىن اۆتوكولىكتەر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتىنە تولىق سايكەس كەلەدى. بۇل رەگلامەنت ءوز كەزەگىندە ەۋروپالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىنە، ناقتىراق ايتقاندا ب ۇ ۇ ە ە ك ەرەجەلەرىنە نەگىزدەلگەن. ياعني، ءبىزدىڭ اۆتوكولىكتەر ەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا تولىقتاي ساي.
بۇل جاعداي اتالعان اۆتوكولىكتەردى، سونىڭ ىشىندە ەۋروپا نارىعىندا دا وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان ەكسپورت ماسەلەسى - بۇل ەۋروپادا اۆتوكولىكتەردى ساتۋ باعىتتارىن پىسىقتاۋ ماسەلەسى. ال بۇل ەڭ الدىمەن ەكىجاقتى قاتىناستارعا، سونداي-اق ءاربىر ءوندىرۋشىنىڭ جەكە باستاماسىنا بايلانىستى.
- ەلدەگى اۆتوموبيل ونەركاسىبىنىڭ قازىرگى جاعدايى قانداي؟
«قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعى» (ق ا و) اقپاراتىنا سۇيەنسەك، قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا جەڭىل اۆتوكولىك شىعاراتىن 4 نەگىزگى ءوندىرۋشى كاسىپورىن Allur زاۋىتى (قوستاناي قالاسى)، Astana Motors Manufacturing Kazakhstan (الماتى قالاسى)، KIA Qazaqstan (قوستاناي قالاسى)، Hyundai Trans Kazakhstan (الماتى قالاسى) جۇمىس ىستەيدى. اتالعان ءتورت اۆتوزاۋىتتىڭ جيىنتىق جوبالىق وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا شامامەن 360000 جەڭىل اۆتوكولىكتى قۇرايدى.
وسى زاۋىتتاردىڭ اشىلۋىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستانداعى جەڭىل اۆتوكولىك ءوندىرىسىنىڭ جالپى جىلدىق قۋاتى ەكى ەسەدەن استام ارتىپ، 170000 نان 360000 بىرلىككە دەيىن ءوستى. 2025-جىلى ءوندىرىس كولەمى 171442 بىرلىككە جەتىپ، وندىرىلگەن ءونىمنىڭ جالپى قۇنى 2,4 تريلليون تەڭگە بولدى. وسىلايشا، ءوندىرىس كولەمى ءبىر جىلدا 18 پايىزعا ءوستى.
- قازاقستاندا وندىرىلگەن اۆتوكولىكتەردىڭ قايسىسى ەۋروپا نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى دەپ ايتۋعا بولادى؟
الەكسەي الەكسەيەۆ، اۆتوساراپشى:
- قازاقستاندا ءوندىرىلىپ، رەسمي ساتىلاتىن بارلىق اۆتوكولىكتەر جەرگىلىكتى نارىققا عانا ەمەس، ەۋروپا ستاندارتتارىنا دا ساي سەرتيفيكاتتالعان. سوندىقتان تەحنيكالىق تالاپتار تۇرعىسىنان ءبىزدىڭ ونىمدەردى ەۋروپاعا ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بار.
Astana Motors كومپانياسىنىڭ چەحيا مەن ۆەنگريادا وكىلدىك اشۋى ەۋروپا نارىعىنا شىعۋ جوسپارىنىڭ ناقتى بەلگىسى. بۇل كومپانيا ەۋروپاعا ساتىلىمدى دامىتۋعا دايىندالىپ وتىرعان بولۋى كەرەك. ەكسپورتتالۋى مۇمكىن كولىكتەردىڭ قاتارىندا قىتايلىق برەندتەر، سونداي-اق Hyundai ماركاسىنىڭ شاعىن جۇك كولىكتەرى بار. ولار ەۋروپالىق نارىقتا سۇرانىسقا يە.
قازاقستان ەۋروپاعا قىتايلىق تا، كورەيالىق تا اۆتوكولىكتەردى ەكسپورتتاي الادى. دەگەنمەن، بۇل جەردە ەڭ ۇلكەن تاۋەكەلدەردىڭ ءبىرى لوگيستيكا ماسەلەسى. ەكسپورتتىڭ تابىستى بولۋى باعاعا، باسەكەگە جانە قانداي مودەلدەر ۇسىنىلاتىنىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەۋروپاعا كولىك جەتكىزۋ - قىمبات پروتسەسس. سوندىقتان بولاشاقتا قازاقستان سول ەلدەردە اۆتوكولىك قۇراستىرۋ ءوندىرىسىن اشۋى مۇمكىن.
بۇگىندە قازاقستاندا اۆتوكولىك ءوندىرىسى قارقىندى دامۋ ۇستىندە. الماتىدا جاڭا اۆتوزاۋىت سالىنىپ جاتىر. ول ىسكە قوسىلعاننان كەيىن تاعى بىرنەشە قىتايلىق برەند وندىرىلە باستايدى. قازاقستانداعى اۆتوزاۋىتتاردىڭ جىلدىق وندىرىستىك قۋاتى 300-400 مىڭ اۆتوكولىككە دەيىن جەتەدى.
ال ىشكى نارىق جىلىنا شامامەن 200-250 مىڭ كولىكتى عانا تۇتىنادى. دەمەك، ەكسپورتقا باعىتتاۋعا بولاتىن الەۋەت بار. قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىندىگىن جوعارى باعالايمىن. تولىق قۋاتقا شىققان جاعدايدا، قازاقستان جىلىنا شامامەن 200 مىڭ اۆتوكولىكتى سىرتقى نارىققا ەكسپورتتاي الادى.
قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعىنىڭ (ق ا و) مالىمەتىنشە، قازىرگى كەزەڭدە ەۋروپالىق وداقتىڭ بىرنەشە ەلىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە، الايدا ناقتى سەرىكتەس ەلدەر كەلىسسوزدەر اياقتالعانعا دەيىن جاريالانبايدى. قازاقستاندا شىعارىلاتىن اۆتوكولىكتەر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتىنە تولىق سايكەس كەلەدى. بۇل رەگلامەنت، ءوز كەزەگىندە ە و- نىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى مەن بۇۇ ەەك ەرەجەلەرىنە نەگىزدەلگەن، ياعني وتاندىق اۆتوكولىكتەر ەۋروپالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا تولىق ساي. وسى جاعداي قازاقستاندا وندىرىلگەن اۆتوكولىكتەردى بولاشاقتا، سونىڭ ىشىندە ەۋروپا ەلدەرى نارىعىندا ساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- وتاندىق اۆتوكولىكتەردى شەتەلگە شىعارۋ ەل ەكونوميكاسىنا ناقتى قانداي پايدا اكەلۋى مۇمكىن؟
ارسەن شاكۋوۆ، «جالپى جول» جول قاۋىپسىزدىگى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى:
- «الماتى مەن قوستانايداعى اۆتوزاۋىتتاردىڭ اشىلۋى، سونداي-اق كورەيالىق Kia سياقتى برەندتەردىڭ قازاقستان نارىعىنا كەلۋى ەۋروپاعا ەكسپورتتى جەڭىل ءارى ارزانىراق ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
اۆتوكولىك ءوندىرىسىن دامىتۋ قازاقستان ەكونوميكاسىنا وڭ اسەر ەتىپ قانا قويماي، ەلدىڭ الەمدىك اۆتونارىقتاعى الەۋەتىن ارتتىرادى. سونداي-اق قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن برەندتەر رەسەي نارىعىنان كەتكەنىن، وسىنىڭ ءوزى قازاقستان ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىر.
بۇل سالا قازاقستاننىڭ جاھاندىق اۆتوكولىك وندىرۋشىلەر قاتارىنداعى ورنىن كۇشەيتۋگە كومەكتەسەدى. قازاقستان ءوزىن جاڭا وندىرىستىك الاڭ رەتىندە كورسەتىپ، ءىرى حالىقارالىق برەندتەردى تارتا الادى.
قازاقستاننىڭ ءتۇرلى وڭىرلەرىندە جاڭا اۆتوزاۋىتتار سالۋ قاجەت. قازاقستاندا شىعارىلاتىن اۆتوكولىكتەردىڭ ساپاسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا تولىق ساي. اسىرەسە، وڭتۇستىك كورەيا مەن قىتايدا وندىرىلەتىن جاھاندىق برەندتەردى تارتۋ ماڭىزدى، ويتكەنى بۇل لوگيستيكانى جەڭىلدەتەدى. قۇراستىرۋ ساپاسى مەن سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ الەمدىك وندىرۋشىلەر تاراپىنان قاتاڭ باقىلانادى، سوندىقتان قازاقستاندىق ءونىمنىڭ ساپاسى تومەندەمەيدى.
الداعى ۋاقىتتا وندىرىلەتىن اۆتوكولىكتەردىڭ شامامەن 70 پايىزى ەكسپورتقا كەتەدى، ال ىشكى نارىققا 20-30، ەڭ كوبى 40 پايىزى عانا قالادى. قاراعاندىداعى شينالار زاۋىتى ءونىمنىڭ شامامەن 60 پايىزىن ەكسپورتقا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر، ال ىشكى نارىقتىڭ ۇلەسى 40 پايىزدان اسپايدى.
- بۇل باستاماعا كۇمانمەن قارايتىندار بار. قانداي تاۋەكەلدەر مەن قاۋىپتەردى كورىپ وتىرسىز؟
ەدۋارد ەدوكوۆ، اۆتوساراپشى:
- ەۋروپاعا اۆتوكولىك ەكسپورتتاۋ تۋرالى مالىمدەمەگە كۇمانمەن قارايمىن. بۇل باستاما شىنايى نارىقتىق جاعدايلاردى تولىق ەسكەرمەگەن بولۋى مۇمكىن. قازاقستانداعى اۆتوكولىك ءوندىرىسى ۇزاق جىلدار بويى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا دامىپ كەلەدى.
وتاندىق اۆتوپروم جەڭىلدىكتەر، پرەفەرەنتسيالار، سۋبسيديالار جانە وزگە دە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ەسەبىنەن ءومىر ءسۇرىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە ەۋروپا نارىعىندا باسەكە وتە جوعارى. قاتاڭ باسەكە جاعدايىندا قازاقستاندىق اۆتوپرومنىڭ ەۋروپادا ورنىعۋى قيىن بولادى.
ونىڭ ۇستىنە قازاقستاندا جينالعان Hyundai كولىكتەرىنىڭ باعاسىنا كوپتەگەن قوسىمشا شىعىن قوسىلادى. لوگيستيكا شىعىندارى الماتى-اقتاۋ-باكۋ-گرۋزيا-تۇركيا-ەۋروپا باعىتى بويىنشا 10-20 پايىزعا دەيىن ءوسۋى مۇمكىن. وعان قوسا شامامەن 10 پايىز كەدەندىك باج سالىعى، 19-25 پايىز ەۋروپالىق ققس، تەحنيكالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ مەن ومولوگاتسيا شىعىندارى، ديلەرلىك جانە سەرۆيستىك جەلىنى قۇرۋ، ماركەتينگ پەن ديلەرلىك ۇستەمە باعا قوسىلادى.
وسىنىڭ ءبارى قازاقستاندا جينالعان Hyundai Tucson مودەلىنىڭ ەۋروپاداعى باعاسىن قىمباتتاتادى. ناتيجەسىندە، قازاقستاندىق Tucson چەحياداعى Hyundai زاۋىتىندا جينالعان ءدال سونداي مودەلدەن 10-30 پايىزعا دەيىن قىمبات بولۋى مۇمكىن.
بۇل جاعدايدا قازاقستاندىق كولىكتىڭ ەۋروپالىق تۇتىنۋشى ءۇشىن تارتىمدىلىعى تومەندەيدى. سوندىقتان بۇل باستاماعا وتە بايىپپەن قاراپ، ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەردى جان-جاقتى ەسەپتەۋ قاجەت.
- حالىق قالاۋلىلارى وتاندىق اۆتوپرومنىڭ ەكسپورتقا شىعۋىن قولداي ما، الدە ساقتىق تانىتا ما؟
ەدىل جاڭبىرشين، ءماجىلىس دەپۋتاتى:
- ءبىرىنشى كەزەكتە ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ەگەر ءوندىرىس كولەمى سۇرانىستان اسىپ جاتسا، ەكسپورتقا شىعارۋ قاجەت. بۇل ۆاليۋتالىق ءتۇسىمدى ارتتىرىپ، تەڭگە باعامىنىڭ تۇراقتانۋىنا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار كومپانيالاردىڭ تابىسىن كوبەيتىپ، سالىق ءتۇسىمىن ارتتىرادى جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشادى. سوندىقتان وتاندىق اۆتوپروم ەكسپورتقا شىعىپ جاتسا، ونى قولداۋ كەرەك.
باقىتجان بازاربەك، ءماجىلىس دەپۋتاتى:
- قانداي كولىك تۋرالى ايتىلىپ وتىرعانىن ناقتى بىلمەيمىن. ەگەر راسىمەن ساپالى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى كولىك بولسا، بۇل جاقسى باستاما. ءبىراق الدىمەن سول كولىكتى كورىپ، زاۋىتىنا بارىپ، ءوندىرىس پروتسەسىمەن تانىسقىم كەلەدى. بۇرىن كەيبىر زاۋىتتار تەك ەسەپ ءۇشىن اشىلىپ، قوعامدى الداعان جاعدايلار بولدى. سوندىقتان بۇل جولى ءبارى اشىق ءارى ناقتى بولۋى كەرەك.
- بۇل جاڭالىقتى كوپ ادام كۇلە قابىلداپ جاتىر. سەبەبى قاي نارىققا، قانداي كولىكپەن شىعاتىنىمىز ءالى ناقتى ەمەس. ءبىز بۇل ماسەلەگە رەاليست ءارى پراگماتيك تۇرعىدا قاراۋىمىز كەرەك. كوپتەگەن اۆتوكومپانيالار ەلدەر اراسىنداعى نارىقتى ءوزارا ءبولىپ قويعان. ءبىر برەند بەلگىلى ءبىر ەلگە ارنالعان كولىكتى باسقا نارىققا شىعارۋعا رۇقسات بەرمەۋى مۇمكىن. ويتكەنى باعا، ساپا جانە نارىقتىق ستراتەگيا ءارتۇرلى بولادى. سوندىقتان بۇل فاكتورلاردى ەسكەرمەۋ ۇلكەن قاتەلىك بولۋى مۇمكىن.
قازاقستاندىق اۆتوكولىكتەردى ەۋروپا نارىعىنا ەكسپورتتاۋ باستاماسى - ەل اۆتوپرومى ءۇشىن جاڭا كەزەڭنىڭ باستاۋى بولۋى مۇمكىن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، تەحنيكالىق تالاپتار مەن وندىرىستىك قۋات تۇرعىسىنان قازاقستاننىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى. ءوندىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى، جاڭا زاۋىتتاردىڭ ىسكە قوسىلۋى جانە حالىقارالىق برەندتەردىڭ كەلۋى ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتى كەڭەيتۋدە.
الايدا بۇل باستاما تەك ءوندىرىس پەن ستاندارتتارعا عانا ەمەس، لوگيستيكا، باعا ساياساتى، باسەكە دەڭگەيى جانە ەۋروپالىق نارىقتىڭ قاتاڭ رەتتەلۋىنە تىكەلەي بايلانىستى. كەيبىر ساراپشىلار مەن دەپۋتاتتار بۇل قادامدى قولداسا، ەندى بىرەۋلەرى ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەر مەن نارىقتىق شەكتەۋلەردى ەسكەرۋدى ۇسىنادى. ەۋروپاعا شىعۋ - يميدجدىك ءارى ستراتەگيالىق مۇمكىندىك. ءبىراق ول ۇزاق مەرزىمدى جوسپاردى، سالماقتى ساياساتتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ءونىمدى تالاپ ەتەدى.
el.kz
