قازاقستان زاڭگەرلەر وداعى: كونستيتۋتسياعا ءدىننىڭ مەملەكەتتەن بولەكتىگى تۋرالى تىكەلەي نورما ەنگىزۋ كەرەك

استانا. KAZINFORM - قازاقستان زاڭگەرلەرى وداعىنىڭ ءتوراعاسى، ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى سەرىك اقىلباي كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىندا اتا زاڭعا ءدىننىڭ مەملەكەتتەن بولەكتىگىن تىكەلەي نورمامەن ايقىنداي ءتۇسۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

- اتا زاڭ ماتىنىندە ءدىننىڭ مەملەكەتتەن ءبولىنۋ قاعيداتى ورنىققان. اتالعان قاعيدات زايىرلىلىق يدەياسىنان تۋىنداعانىمەن، كونستيتۋتسيادا ول اشىق ءارى ايقىن تۇردە تۇجىرىمدالماعان. كونستيتۋتسيالىق قۇقىق تۇرعىسىنان بۇل ماسەلەنىڭ تۇبەگەيلى ماڭىزى بار. مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىعى قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسى مەن ساياسي ءمان-جايعا بايلانىستى ءارتۇرلى ماعىنادا پايدالانىنۋلى مۇمكىن. سونىمەن قاتار ءدىننىڭ مەملەكەتتەن ءبولىنۋ قاعيداتى ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ جاريا بيلىك ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە ارالاسۋ شەگىن جانە كەرىسىنشە مەملەكەتتىڭ ءدىني سالاعا قاتىسۋ شەكارالارىن ايقىندايدى. ءدال وسىنداي ارا-جىكتى اجىراتۋ مەملەكەتتىڭ بەيتاراپ سيپاتىن قامتاماسىز ەتۋگە، مەملەكەتتى قانداي ءبىر دىنمەن نەمەسە كونفەسسيامەن تەڭەستىرۋىن بولدىرماۋعا جانە ءارتۇرلى ءدىندى ۇستاناتىن ازاماتتار مەن ەشقانداي ءدىن ۇستانبايتىن ازاماتتاردىڭ بارىنە بىردەي كوزقاراس قالىپتاستىرادى. بۇل تۇرعىدان العاندا ءدىننىڭ مەملەكەتتەن ءبولىنۋى ار-وجدان بوستاندىعىن شەكتەمەيدى. كەرىسىنشە، ونىڭ قۇقىقتىق كەپىلى بولىپ ەسەپتەلەدى، - دەدى ول.

سونداي-اق، ول حالىقارالىق تاجىريبەدە ءدىن مەن مەملەكەتتىڭ ارا قاتىناسى تۋرالى قۇقىقتىق ايقىندىقتىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەنىن ايتادى.

- ءدىننىڭ مەملەكەتتەن ءبولىنۋى تۋرالى تىكەلەي كونستيتۋتسيالىق نورمانىڭ بولماۋى قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىندە ەكىۇشتىلىققا جول بەرەدى. جوعارى زاڭدىق كۇشكە ەنگەن اكت رەتىندە كونستيتۋتسيا مۇنداي نازىك سالادا كەڭەيتىلگەن تۇسىندىرۋگە جول بەرمەۋگە ءتيىس. وسى ۇسىنىستىڭ ماڭىزى قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ جانە قۇقىقتىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن ايقىندايدى. مەملەكەت باسشىسى ەل الدىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەتتىڭ زايىرلى سيپاتى قازاقستان مەملەكەتتىلىگىنىڭ ىرگەلى قاعيداتى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. مەملەكەتتىڭ زايىرلى سيپاتى بارلىق ءدىني، بەيتاراپ كوزقاراستا، سونداي-اق ءدىندى ساياسي ماقساتتاردا پايدالانۋعا جول بەرمەۋگە ءتيىس، - دەدى زاڭگەر.

ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى تۇركيا مەن قىرعىزستان سياقتى كوپتەگەن ەلدىڭ كونستيتۋتسياسىندا بۇل ماسەلەنىڭ ناقتى ايقىندالعانىن اتاپ ءوتتى.

- مىسالى، گەرمانيا فەدەراتيۆتى رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزگى زاڭىندا مەملەكەتتىڭ دىنگە قاتىستى بەيتاراپتىق قاعيداتى ايقىندالعان. وعان سايكەس، مەملەكەت ءوزىن قانداي ءدا بىر كونفەسسيامەن تەڭەستىرمەيدى جانە جاريا بيلىك ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە قانداي ءدا بىر دىندەردىڭ ىقپال ەتۋىنە جول بەرىلمەيدى. اتالعان مىسالدار ءدىننىڭ مەملەكەتتەن ءبولىنۋ قاعيداتىن كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە تىكەلەي بەكىتۋ مەملەكەتتىك بيلىك بەيتاراپتىعىن ءارى ار-وجدان بوستاندىعىن قورعاۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى ەكەنىن ايعاقتايدى. وسىعان بايلانىستى بۇل قادام مەملەكەت جاريالاعان ساياسي باعىتتىڭ لوگيكالىق ءارى دايەكتى دامۋى بولار ەدى. مۇندا قۇندىلىقتاردى قايتا قاراۋ ەمەس، كونستيتۋتسياداعى بەكىتىلگەن زايىرلىلىق قاعيداتىن نەعۇرلىم ناقتى ءارى ايقىن قۇقىقتىق راسىمدەۋ تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر. مۇنداي شەشىم ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن نىعايتۋعا، كونستيتۋتسياعا جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن قوعام سەنىمىن ارتتىرۋعا، ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا مەملەكەتتىڭ ورنىقتى ءارى تەڭگەرىمدى دامۋىنا قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەرى ءسوزسىز، - دەدى سەرىك اقىلباي.

بۇعان دەيىن كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ قۇرامىندا كىمدەر كىرگەنىن جازعان ەدىك.