قازاقستاندا جايىلىمداردىڭ 40 پايىزى توزعان - دەپۋتاتتار دابىل قاقتى
استانا. KAZINFORM - جەردى ءتيىمسىز پايدالانۋ ونىڭ توزۋىنا اكەپ سوقتى جانە جايىلىمداردى باسقارۋدىڭ ءبىرىڭعاي سيفرلىق جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت. بۇل تۋرالى «اۋىل» پارتياسى» فراكسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
ەلىمىزدەگى جەر رەسۋرستارىنىڭ 80 پايىزدان استامى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنە تيەسىلى، ال ولاردىڭ جالپى كولەمى 220 ميلليون گەكتاردان اسادى. ونىڭ ىشىندە 190 ميلليون گەكتارى - جايىلىم، 25 ميلليون گەكتارى - ەگىستىك، 5 ميلليون گەكتارى - شابىندىق جەرلەر.
- وسىنداي وراسان زور الەۋەتكە قاراماستان، اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ ساپالىق جاعدايى كۇردەلى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا 100 ميلليون گەكتارعا جۋىق جەر دەگراداتسياعا ۇشىراعان. ونىڭ ىشىندە جايىلىمداردىڭ 40 پايىز توزعان، ەگىستىكتىڭ 30 پايىز ەروزياعا شالدىققان، ال سۋارمالى جەرلەردە تۇزدانۋ پروتسەسى كۇشەيگەن، - دەدى دەپۋتات جيگۋلي دايرابايەۆ ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا، نەگىزگى ماسەلە - جەردىڭ تاپشىلىعىندا ەمەس، ونى ءتيىمدى پايدالانا الماۋدا. ماسەلەن، جايىلىمداردىڭ تەك 90 ميلليون گەكتارى عانا ناقتى پايدالانىلىپ وتىر. قالعان جەرلەر ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعى، سۋ كوزدەرىنىڭ جەتىسپەۋى جانە شالعاي ورنالاسۋى سەبەپتى يگەرىلمەگەن. سونىڭ سالدارىنان اۋىل ماڭىنداعى جايىلىمدارعا شامادان تىس جۇكتەمە ءتۇسىپ، تەز توزادى.
- مال باسىنىڭ ءوسۋىن ەسكەرسەك، قازىر 32,9 ميلليون مالعا كەمىندە 130 ميلليون گەكتار جايىلىم قاجەت. دەمەك، قوسىمشا 40 ميلليون گەكتار جايىلىمدى ەكونوميكالىق اينالىمعا ەنگىزۋ مىندەتى تۇر. ەگىستىك جەرلەردە دە جاعداي كۇردەلى. اۋىسپالى ەگىس جۇيەسى تولىق ساقتالمايدى: 25 ميلليون گەكتار ەگىستىكتىڭ تەك 15 ميلليون گەكتارىندا عانا قولدانىلادى. بۇل، اسىرەسە، شاعىن شارۋاشىلىقتارعا تيەسىلى. ناتيجەسىندە توپىراق قۇنارسىزدانىپ، ونىمدىلىك تومەندەپ جاتىر، - دەدى فراكسيا وكىلى.
ستاتيستيكا دەرەگىنە سايكەس، جەر دەگراداتسياسى تابيعي فاكتورلارمەن قاتار، اگروتەحنيكالىق تالاپتاردىڭ ساقتالماۋى، جايىلىم جۇكتەمەسىنىڭ ارتۋى، سۋارمالى جەرلەردى دۇرىس پايدالانباۋ سياقتى انتروپوگەندىك سەبەپتەرمەن دە بايلانىستى.
- تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە - اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ ءار ساناتى بويىنشا ناقتى ەكونوميكالىق قۇنىنىڭ بولماۋى. بۇگىندە جايىلىم، ەگىستىك، سۋارمالى جانە شابىندىق جەرلەردىڭ گەكتارىنا قاتىستى ساپاسى مەن ونىمدىلىك الەۋەتىنە نەگىزدەلگەن ءادىل باعالاۋ جۇيەسى جوق. بۇل جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا جانە باسقارۋعا كەرى اسەر ەتۋدە. تياناقتى جۇمىس ىستەيتىن فەرمەرلەر ءۇشىن دە جەردىڭ ناقتى قۇنىن ايقىنداۋ اسا ماڭىزدى. ويتكەنى جەر ءادىل باعالانسا، ونى كەپىلگە قويىپ، قولجەتىمدى نەسيە الۋ جەڭىلدەيدى. بۇل شارۋاشىلىقتى دامىتۋعا جانە ءوندىرىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى ج. دايرابايەۆ.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتار ۇكىمەتكە شالعاي جەرلەردە جايىلىمداردى يگەرۋ ءۇشىن 2026-2030-جىلدارعا ارنالعان ناقتى ينفراقۇرىلىمدىق باعدارلاما قابىلداپ، قۇدىقتار مەن ۇڭعىمالار قازۋ، سۋ جەتكىزۋ، جول جانە ەلەكتر جەلىلەرىن تارتۋ جۇمىستارىن قوسىمشا قارجىلاندىرۋدى ۇسىندى.
جايىلىمداردى باسقارۋدىڭ ءبىرىڭعاي سيفرلىق جۇيەسىن ەنگىزىپ، ءار ءوڭىر بويىنشا جايىلىم جۇكتەمەسىنىڭ شەكتى نورمالارىن بەكىتۋ جانە ونىڭ ساقتالۋىن قاتاڭ باقىلاۋ كەرەكتىگى دە ايتىلدى.
- اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىن ەنگىزۋدى مەملەكەتتىك قولداۋمەن بايلانىستىرىپ، ونى ساقتامايتىن شارۋاشىلىقتارعا قاتىستى شەكتەۋ شارالارىن، ال ەنگىزگەندەرگە ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قاراستىرعان ءجون. توپىراق قۇنارلىلىعىن، تۇزدانعان جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن مەليوراتسيا، ەروزياعا قارسى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا ماقساتتى مەملەكەتتىك باعدارلاما ازىرلەۋ قاجەت دەپ سانايمىز، - دەدى دەپۋتات.
ەسكە سالا كەتسەك، اقتوبەدە بيىل 94 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.
