قاۋىپسىزدىك قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى: بالقاشتاعى جولبارىس تابيعاتقا قالاي بەيىمدەلىپ جاتىر

سوڭعى ون كۇندە جىرتقىش قاسقىر مەن قابان اۋلاعان. بۇل تۋرالى ibek Joly تەلەارناسىندا اڭشىلىق شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى انۋاربەك بەرماعامبەتوۆ ايتتى.

- 70 جىلدان استام ۋاقىتتان كەيىن جولبارىس قايتادان قازاقستانعا جەرسىندىرۋ ماقساتىندا ورالدى. 31 -شىلدەدە ول رەزەرۆات اۋماعىنا جىبەرىلدى. العاشقى قورەگى قاسقىر بولدى. بىرنەشە كۇننەن كەيىن قابان اۋلاعان. سوڭعى ون كۇندەگى اڭ اۋلاۋىنا قاراپ، جولبارىستىڭ جاڭا ورتاعا بەيىمدەلىپ كەلە جاتقانىن ايتۋعا بولادى. دەنساۋلىعى دا جاقسى، - دەدى انۋاربەك بەرماعامبەتوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، ءۇمىتتىڭ قوزعالىسى ارنايى GPS- ترەكەر ارقىلى تاۋلىك بويى باقىلاۋدا. قۇرىلعىدان جولبارىستىڭ قاي جەردە جۇرگەنى جانە قاي باعىتقا قوزعالعانى تۋرالى اقپارات ءار 12 ساعات سايىن تۇسەدى.

ال ونىڭ ناقتى قانداي اڭدى اۋلاعانىن GPS ارقىلى انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل مالىمەتتى ماماندار رەزەرۆات اۋماعىنا بارىپ، مونيتورينگ بارىسىندا جينايدى.

مامان الەۋمەتتىك جەلىدە ۇمىتكە قاتىستى جالعان اقپاراتتار مەن ۆيدەولاردىڭ تاراعانىن دا اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن نيدەرلاندىدان اكەلىنگەن بوگدان جانە پۋما اتتى جولبارىستاردىڭ بۇرىڭعى ۆيدەولارىن ءۇمىت دەپ تاراعان.

- قازىر جاساندى ينتەللەكت دامىعان زاماندا جالعان ۆيدەولار كوپ تاراپ جاتىر. نيدەرلاندىدان اكەلىنگەن بوگدان مەن پۋما جولبارىستارىنىڭ ۆيدەولارى دا ءۇمىت دەپ كورسەتىلگەن. بۇل دۇرىس ەمەس. ولار زووباقتان الىنعان جولبارىستار، - دەدى ول.

رەزەرۆاتتا قاۋىپسىزدىك قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى؟

ىلە-بالقاش رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعى 450 مىڭ گەكتاردان اسادى. مۇندا بوگدە ادامداردىڭ كىرۋىنە رۇقسات جوق. زاڭسىز كىرگەندەر اكىمشىلىك نەمەسە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى مۇمكىن.

قازىر ءۇمىت مەكەندەيتىن اۋماق ءۇش ايماققا بولىنگەن: جاسىل، سارى جانە قىزىل. جولبارىستىڭ نەگىزگى مەكەنى مەن اڭ اۋلايتىن اۋماعى ازىرگە جاسىل ايماقتا ورنالاسقان. بۇل ايماق جاقىن ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ توندىرمەيدى.

ەگەر جىرتقىش سارى ايماققا جاقىنداسا، ارنايى قۇرىلعان قاقتىعىستى باسقارۋ توبى جۇمىسقا كىرىسەدى. ماماندار قاجەتتى كولىك جانە ارنايى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.

- ءۇش اۆتوكولىك، قاردا جۇرەتىن تەحنيكا، كۆادروتسيكل، تۇندە كورۋگە ارنالعان قۇرالدار، سپۋتنيكتىك تەلەفون جانە Starlink بار. ەگەر جولبارىس قىزىل ايماققا وتسە، دابىل بەرىلەدى. جاقىن ەلدى مەكەندەردەگى حالىققا موبيلدى اقپارات ارقىلى حابارلانادى، - دەدى انۋاربەك بەرماعامبەتوۆ.

قاۋىپ تونگەن جاعدايدا ماماندار الدىمەن جولبارىستى ۇركىتىپ، جاسىل ايماققا قايتارۋعا تىرىسادى. ول ءۇشىن ارنايى دىبىستىق قۇرالدار مەن پيروتەحنيكالىق قۇرالدار قولدانىلۋى مۇمكىن. قاجەت بولعان جاعدايدا جىرتقىشتى ۋاقىتشا ۇيىقتاتۋ شاراسى دا قاراستىرىلعان.

جولبارىستاردى قازاقستانعا قايتارۋ جۇمىسى قاشان باستالدى؟

باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، جولبارىستى قازاقستان اۋماعىنا قايتا جەرسىندىرۋ جوباسى بويىنشا جۇمىستار 2010 - جىلدان بەرى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە رەزەرۆات قۇرىلىپ، ونىڭ اۋماعىنداعى جابايى جانۋارلار سانى ارتتىرىلىپ، قاجەتتى ينفراقۇرىلىم جاساقتالعان.

جوبا اياسىندا بۇعان دەيىن نيدەرلاندىدان ەكى جولبارىس، بوگدان مەن پۋما اكەلىنگەن. كەيىن رەسەي فەدەراتسياسىنان تاعى ءتورت جولبارىس قازاقستانعا بەرىلدى.

ءۇمىت تە سول ءتورت جولبارىستىڭ قاتارىندا. جىرتقىش قازاقستانعا ەكى ەل اراسىنداعى كەلىسىم اياسىندا تەگىن جەتكىزىلگەن.

ماماندار ءۇمىت كەلگەنگە دەيىن رەزەرۆاتتاعى قورەكتىك بازانى دا زەرتتەگەن. قازىر مۇندا قۇلان، قابان، ەلىك جانە بۇقار بۇعىسى سياقتى جابايى اڭدار مەكەندەيدى.

باسقارما باسشىسى جولبارىستىڭ العاشقى كۇندەرى تابيعي ورتادا اڭ اۋلاپ، قورەكتەنۋى ونىڭ جاڭا مەكەنىنە بەيىمدەلىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.