مال سانى ءوستى، الايدا سالانىڭ الەۋەتى ءالى تولىق اشىلعان جوق - ۇكىمەت جيىنى
استانا. KAZINFORM - بۇگىن ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسىن ماقۇلدادى، دەپ حابارلايدى ۇكىمەتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەنگەن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى قارالعان جيىندا وتكىزىپ، وندا وسى سالادا قوردالانعان ماسەلەلەرتالقىلاندى.
كەشەندى جوسپاردا مال باسىن وسىرۋگە، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان سالانى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاسىلدەرى مەن تەتىكتەرى قارالدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 39 پايىزىن قۇرايدى. ءىرى قارا مال باسىنىڭ 2,4 پايىزعا جانە ۇساق مال باسىنىڭ 1,6 پايىزعا شامالى ءوسۋى بايقالادى. ءسۇت ءوندىرىسى 5 پايىز وسىممەن شامامەن 3,8 ميلليون توننانى قۇرادى، ەت ءوندىرۋ كولەمى 1,2 ميلليون تونناعا جەتتى، بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 2,6 پايىزعا جوعارى.
الايدا، جالپى ءونىمنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 2-3 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالۋى سالانىڭ الەۋەتىن تولىق اشپاي وتىر.
كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءىرى قارا مال سانىن 7,9 ميلليوننان 12 ميلليون باسقا جانە ۇساق مال سانىن 20,2 ميلليوننان 28 ميلليون باسقا دەيىن ۇلعايتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق، ەت ءوندىرىسىنىڭ 1,2 ميلليوننان 1,8 ميلليون تونناعا دەيىن ءوسۋى جانە ونىڭ ەكسپورتىنىڭ 82 مىڭنان 165 مىڭ تونناعا دەيىن ەكى ەسە ۇلعايۋى كۇتىلۋدە.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ ماقساتتى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىرقاتار باعىت بويىنشا سالانى قارجىلىق قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەنى ۇسىنىلاتىنىن باياندادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋعا جىلدىق 6 پايىز جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. قارجىلاندىرۋعا جىلدىق قاجەتتىلىك 300 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل شارانى جۇزەگە اسىرۋ تابىننىڭ جاڭارۋىن جەدەلدەتۋگە جانە مال شارۋاشىلىعىنىڭ گەنەتيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جانە جايىلىمدىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بيىل قارجىلاندىرۋ كولەمى 50 ميلليارد تەڭگە بولاتىن جىلدىق مولشەرلەمەسى 6 پايىزبەن ءبىرىڭعاي جەڭىلدىكتى نەسيە بەرۋ كوزدەلگەن.
قوسىمشا 50 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا جىلدىق مولشەرلەمەسى 5 پايىزبەن جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
سونداي-اق مال شارۋاشىلىعىنىڭ باعىتتارى بويىنشا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ءۇشىن جالپى سوماسى 225 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن، جىلدىق مولشەرلەمەسى 5 پايىزبەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. قارجىلاندىرۋدى قولجەتىمدى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن «دامۋ» قورى ارقىلى قارىزدارعا كەپىلدىك بەرۋ تەتىگىن قولدانۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسىندا سالانى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ، مال شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك جاعدايلار جاساۋ، ونىڭ ىشىندە شوپاندار مەن قويشىلاردىڭ 55 جاسقا تولعاننان كەيىن ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ماماندار ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ جانە تاعى دا باسقا شارالار كوزدەلگەن.
بۇدان بولەك، ءتيىمدى ماركەتينگتىك ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. ۆەتەريناريالىق قاۋىپسىزدىك ەكسپورتتىق نارىقتارعا شىعۋدىڭ مىندەتتى شارتى بولىپ سانالادى. وسى باعىتتا ۆەتەريناريالىق نىسانداردى جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى، سونداي-اق ساۋدا وبەكتىلەرىندە كۇندەلىكتى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. مال يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا.
جوسپاردىڭ ءىس-شارالارى نەگىزىنەن بيۋدجەتتە كوزدەلگەن قاراجاتقا، بيۋدجەتتىك نەسيەلەر جانە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وبليگاتسيالارى بويىنشا كۋپوندىق سىياقىنى سۋبسيديالاۋ باعدارلامالارى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ولجاس بەكتەنوۆ كەشەندى جوسپاردىڭ شارالارى ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن جۇيەلى تۇردە قانىقتىرۋدى جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك تاۋارلارى بويىنشا بولجامدى باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ءوندىرىس پەن ءونىم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ ناتيجەلەرىن سيفرلىق پلاتفورمالارعا بىرىكتىرۋ جانە ولاردى ءبىرىڭعاي ەسەپكە الۋ كوزى رەتىندە پايدالانۋ تاپسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن قايتارۋ ماسەلەسى جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا نازار اۋداردى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ جەردىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باياندادى. استىق ەگەتىن ءۇش ءوڭىر بويىنشا 330 شارۋاشىلىق جوعارى باقىلاۋدا. ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتىلەرى انىقتالعان جاعدايدا ۋچاسكەلەر ازاماتتارعا ودان ءارى قايتا ءبولۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قورعا قايتارىلاتىن بولادى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 -جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ماقۇلدادى. پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ جۇمىستى ۇيلەستىرۋدى جانە بارلىق كوزدەلگەن شارالاردىڭ ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
وسىعان دەيىن ۇكىمەتتىڭ ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋىن قالاي رەتتەگەلى وتىرعانى تۋرالى جازدىق.
