ەلىن جاۋعا بەرمەگەن جىلقايدار باتىر

1932 -جىلدىڭ جۇتىندا، شىڭگىلدەن 608 ءۇي موڭعوليانىڭ قوبدا ايماعى بۇلعىن سۇمىنىنا بارىپ قىستايدى. بۇل قىستاۋ ۇكىمەتتىك كەلىسىم ارقىلى شەشىلگەن بولاتىن.

الايدا، 1933 -جىلدىڭ ساۋىرىندە، ءوز جەرلەرىنە قايتپاقشى بولعان ەلدى موڭعوليا ۇكىمەتى ءبىر ۆزۆود اسكەرمەن كۇشتەپ، موڭعوليانىڭ زاۆحان ايماعىنا قاراي كوشىرىپ اكەتپەك بولادى. بۇعان سوۆەت وداعىنان كەلگەن كەنجەبەك دەگەن وفيتسەردى جاۋاپتى قىلادى. سول كەزدە وسى 3 جارىم مىڭ قازاقتى قورعاۋعا بەكىنگەن رايىس، جىلقايدار، رامازان، ىبىرايقان، ىبىرالى بەسەۋى اقىل قوسىپ، شىڭگىلدەگى اكىم باتىر مەن كۇپىباي مەرگەنگە حات جىبەرەدى.

اكىم باتىر مەن كۇپىباي مەرگەن 50 ادام توپتاپ، كەرگەنوبا مەن سارىبۇلاقتاعى موڭعوليانىڭ قاراۋىلىن تالقانداپ بولىپ، ۇلانداباداعى قاراۋىلمەن ايقاسقاندا جىلقايدارعا «سايكەسىپ كوشىڭدەر!» دەپ حات جىبەرەدى.

ىبىرالى كەنجەبەكتى قوناققا شاقىرىپ، ەكى اسكەرىمەن قوناققا كەلگەن كەنجەبەكتى ىبىرايقاننىڭ توبى بايلاپ تاستاپ، جانىنداعى ەكى اسكەردى ءولتىرىپ قارۋىن الىپ، مەرگەندىگى بار جىلقايدار مەن رامازان ارتقا قاراۋىل بولىپ، رايىسقا كوشتى ۇلانداباعا قاراي باستاتىپ، كوشتىڭ سوڭىنان قۋعان موڭعول اسكەرلەرىن اتتاپ باستىرمايدى. اكىم باتىر مەن كۇپىباي مەرگەن باتىردارادا كوشتىڭ الدىنان شىعىپ كۇتىپ الادى. جاۋ قولىندا ءبىر ادام قالماي، ءبارى كوشىپ كەلگەنىمەن، مالدىڭ ءبىرتالايى موڭعول قولىندا قالادى.

جىلقايدار باتىر 1940 -جىلى بۇرق ەتە تۇسكەن كوكتوعاي-شىڭگىل كوتەرىلىسىنە بەلسەنە قاتىسىپ، بۇلعىن، بايتىك- قاپتىق شايقاسىندا ەرلىگىمەن كوزگە تۇسەدى.

1943 -جىلى جىلقايدار باتىر وسپان باتىردىڭ بۇيرىعىمەن جۇقاي، قاراقاس مۇقاي دەگەن مەرگەندەردى ەرتىپ، 100 ساربازدى باستاپ بارىپ، قيان- كەسكى شايقاس جۇرگىزىپ، شىڭگىل قالاشىعىنىڭ جامبىلىندا قامالعان 300 وتباسىنى قۇتقارىپ شىعادى.

1944 -جىلى تامىزدا، جىلقايدار باتىر وسپان باتىردىڭ بۇيرىعىمەن ءور-التايدان 200 سارباز باستاپ جەمەنەي اۋدانىنا بارىپ، سول جەردەگى مەركىت، قازىبەك، ەساعاسى رۋلارىنان تاعى 200 جىگىت جيناپ، موڭعوليادان اقىلشى بولىپ كەلگەن ءارىپباي، قۇرماشتارمەن بىرگە، 2 اي سوعىسىپ جەمەنەي اۋدانىن تولىقتاي، تارباعاتاي ايماعىنىڭ قوبىق اۋدانىن جارتىلاي ازات ەتەدى. ودان كەيىن قاسىنا دالەلقاندى الىپ، التاي ايماعىنىڭ ورتالىعى بولعان سارىسۇمبە قالاسىن ازات ەتۋدە ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرەدى. ونىڭ سول كەزدە جانىندا جۇرگەن 200 اسكەرىنىڭ 80-ى مولقىنىڭ قۇل تارماعىنان، قالعاندارى قاراقاس، شاقاباي بولعان.

1947 -جىلدىڭ جازىندا، التايعا باسىپ كىرگەن ءۇش ايماق ۇكىمەتىنىڭ 500 اسكەرىن نەبارى 100 اسكەرمەن قورشاپ، 200-ىن جويىپ، 300-ىن تۇتقىنعا تۇسىرەدى. بۇل اسكەردىڭ ۇشتەن ءبىرى سوۆەت وداعىنان بولعان.

1949~1956 -جىلدارى جىلقايدار شىڭگىل اۋدانىنىڭ جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوجولدار باسقارماسىنىڭ باستىعى بولعان. 1956 -جىلى پەكينگە شاقىرىلىپ، قىتاي ەلىنىڭ ءتوراعاسى ماۋ زىدۇڭنىڭ قابىلداۋىندا بولعان. وسىدان كەيىن كوپ وتپەي، تارىم جازا لاگەرىنە 20 جىلدىق سۇرگىنگە جىبەرىلىپ، 1978 -جىلى اقتالادى. 1991 -جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا 83 جاسىندا دۇنيەدەن وزادى.

كوكبورى مۇباراك قيزات ۇلىنىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى