كۇزگى اسكەرگە شاقىرۋ باستالادى: ازاماتتار نەنى ءبىلۋى ءتيىس؟

دەگەنمەن زاڭدا كەي ازاماتتارعا شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋعا نەمەسە اسكەري قىزمەتتەن بوساتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاعدايلار قاراستىرىلعان. وسى ورايدا كۇزگى شاقىرۋ قارساڭىندا ازاماتتار ءبىلۋى ءتيىس نەگىزگى تالاپتاردى جيناقتادىق.

كىمدەر اسكەرگە شاقىرىلادى؟

قازاقستاندا 18 دەن 27 جاسقا دەيىنگى ەر ازاماتتار مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلادى. بۇل تالاپ اسكەري قىزمەتتەن بوساتۋعا نەمەسە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋعا زاڭدى نەگىزى جوق ازاماتتارعا قاتىستى.

اسكەرگە جىبەرىلمەس بۇرىن ازامات مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. ونىڭ ناتيجەسى مەن ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى ەسكەرە وتىرىپ، شاقىرۋ كوميسسياسى ازاماتتى اسكەري قىزمەتكە جىبەرۋ، شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ نەمەسە ودان بوساتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. قازاقستاندا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتىڭ ۇزاقتىعى – 12 اي.

اسكەرگە شاقىرۋدى كىمدەر كەيىنگە قالدىرا الادى؟

شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ اسكەري قىزمەتتەن تولىق بوساتۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى. بۇل - بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا اسكەرگە بارۋدى ۋاقىتشا شەگەرۋ.

كەيىنگە قالدىرۋ مەرزىمى اياقتالعان سوڭ ازامات 27 جاسقا تولماسا جانە وعان بەرىلەتىن باسقا جەڭىلدىكتەر بولماسا، اسكەري قىزمەتكە الىنۋى مۇمكىن.

زاڭ بويىنشا اسكەرگە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ بىرنەشە جاعدايدا قاراستىرىلعان:

وتباسىلىق جاعداي؛

ءبىلىم الۋدى جالعاستىرۋ؛

دەنساۋلىق جاعدايى؛

زاڭدا كوزدەلگەن وزگە دە سەبەپتەر.

وتباسىلىق جاعدايعا بايلانىستى كىمدەرگە جەڭىلدىك بەرىلەدى؟

دەنساۋلىعىنا بايلانىستى تۇراقتى كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن جاقىن تۋىسىنا قارايتىن ازاماتقا اسكەرگە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

مۇنداي تۋىستاردىڭ قاتارىنا اكەسى، اناسى، جۇبايى، باۋىرى نەمەسە اپكە-قارىنداسى كىرۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇل جاعدايدا ناۋقاس ادامعا زاڭ بويىنشا قامقورلىق جاساۋعا مىندەتتى باسقا ادامنىڭ بولماۋى ەسكەرىلەدى.

سونداي-اق نەكەدە تۇرعان جانە بالاسى نەمەسە بالالارى بار ازاماتتارعا دا وتباسىلىق جاعدايىنا بايلانىستى شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ قاراستىرىلعان.

ستۋدەنتتەردى اسكەرگە شاقىرا ما؟

كۇندىزگى بولىمدە ءبىلىم الىپ جۇرگەن ازاماتتارعا وقۋىن جالعاستىرۋ ءۇشىن شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.

بۇل مۇمكىندىك مەكتەپتە، كوللەدجدە، جوعارى وقۋ ورنىندا، ماگيستراتۋرادا جانە دوكتورانتۋرادا كۇندىزگى بولىمدە وقيتىندارعا قاتىستى.

الايدا مۇندا ماڭىزدى تالاپ بار: كەيىنگە قالدىرۋ قۇقىعى ءار ءبىلىم دەڭگەيىنە ءبىر رەت بەرىلەدى. ياعني ازامات بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدەگى ءبىلىمدى اياقتاپ، سول دەڭگەيدە قايتا وقۋعا تۇسسە، وعان ەكىنشى رەت كەيىنگە قالدىرۋ بەرىلمەۋى مۇمكىن.

مىسالى، كوللەدجدەن كەيىن باكالاۆرياتقا تۇسكەن ازامات جاڭا ءبىلىم دەڭگەيىنە وتكەندىكتەن، وقۋىنا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرۋ راسىمدەي الادى. ال ەكىنشى باكالاۆرياتتا ءبىلىم الۋ مۇنداي قۇقىقتى اۆتوماتتى تۇردە بەرمەيدى.

كوللەدجدەن كەيىن ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسكەنشە اسكەرگە الىپ كەتۋى مۇمكىن بە؟

كوللەدجدى اياقتاعان ساتتەن باستاپ سول وقۋ ورنىنا بايلانىستى بەرىلگەن كەيىنگە قالدىرۋ مەرزىمى دە توقتايدى.

ەگەر تۇلەك ۋنيۆەرسيتەتكە ءالى رەسمي قابىلدانباسا، بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا ونىڭ وقۋىنا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرۋعا نەگىزى بولمايدى. سوندىقتان كوللەدج ءبىتىرۋ مەن ۋنيۆەرسيتەتكە رەسمي قابىلدانۋ ارالىعىندا ازامات اسكەرگە شاقىرىلۋى مۇمكىن.

جوعارى وقۋ ورنىنا قابىلدانعاننان كەيىن كۇندىزگى بولىمدە وقيتىنىن راستاپ، كەيىنگە قالدىرۋ قۇقىعىن ءتيىستى تارتىپپەن راسىمدەۋ قاجەت.

ءدال وسىنداي جاعداي ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنە دە قاتىستى. ديپلوم العاننان كەيىن وقۋىنا بايلانىستى بەرىلگەن كەيىنگە قالدىرۋ توقتايدى. ەگەر ازامات 27 جاسقا تولماعان بولسا جانە باسقا زاڭدى نەگىزى بولماسا، كەزەكتى شاقىرۋ كەزىندە اسكەرگە الىنۋى مۇمكىن.

شەتەلگە وقۋعا كەتكەندەر نە ىستەۋى كەرەك؟

ەگەر ازامات قازاقستاننان التى ايدان استام ۋاقىتقا شەتەلگە وقۋعا كەتسە، اسكەري ەسەپتەن شىعۋ راسىمىنەن ءوتۋى قاجەت.

ول ءۇشىن اسكەري ەسەپتە تۇرعان جەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگانىنا ءوتىنىش بەرىپ، شەتەلگە شىعۋ سەبەبى مەن مەرزىمىن كورسەتۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە شەتەلدىك وقۋ ورنىندا ءبىلىم الاتىنىن راستايتىن قۇجاتتار ۇسىنىلادى.

قازاقستانعا قايتا ورالعاننان كەيىن ازامات جەتى جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي قايتادان اسكەري ەسەپكە تۇرۋى ءتيىس.

شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋىنا بايلانىستى شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ ءۇشىن ءبىلىم الۋ فورماسى كۇندىزگى بولۋى كەرەك. قاشىقتان وقۋ مۇنداي مۇمكىندىك بەرمەيدى.

دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى كەيىنگە قالدىرۋ

مەديتسينالىق تەكسەرۋ كەزىندە ازامات اسكەري قىزمەتكە ۋاقىتشا جارامسىز دەپ تانىلسا، شاقىرۋ كوميسسياسى وعان ەمدەلۋ جانە دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ۋاقىت بەرە الادى.

مۇنداي كەيىنگە قالدىرۋ كوميسسيا شەشىمىمەن ءبىر جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلۋى مۇمكىن.

تاعى كىمدەرگە كەيىنگە قالدىرۋ قاراستىرىلعان؟

زاڭدا جەكەلەگەن ماماندىقتار مەن جاعدايلارعا بايلانىستى اسكەري قىزمەتتى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى دە قاراستىرىلعان.

ماسەلەن، پارلامەنت پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا مۇنداي مۇمكىندىك وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن بەرىلەدى. ال وزدەرىنە قاتىستى انىقتاۋ نەمەسە الدىن الا تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقان، سونداي-اق قىلمىستىق ءىسى سوتتا قارالىپ جاتقان ازاماتتار ءتيىستى پروتسەسس اياقتالعانعا دەيىن اسكەرگە الىنبايدى. ءتيىستى ءبىلىمى بار جانە سۋ كولىگى ۇيىمدارىندا جۇمىس ىستەيتىن كەمە ەكيپاجىنىڭ مۇشەلەرىنە جۇمىس ىستەيتىن كەزەڭدە، ال ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگتەرىنە وقۋ جىلى بويىنشا اسكەري قىزمەتتى كەيىنگە قالدىرۋ قاراستىرىلعان.

كەيىنگە قالدىرۋدى ونلاين راسىمدەۋگە بولا ما؟

اسكەرگە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ تۋرالى ءوتىنىشتى eGov ارقىلى بەرۋگە بولادى. مەملەكەتتىك قىزمەت تەگىن كورسەتىلەدى، ءوتىنىشتى قاراۋ مەرزىمى التى جۇمىس كۇنىنە دەيىن سوزىلادى.

ول ءۇشىن eGov پورتالىنداعى اسكەري قىزمەتكە قاتىستى بولىمنەن «اسكەرگە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ» قىزمەتىن تاڭداۋ قاجەت. ودان كەيىن ءوتىنىش «ە-ليتسەنزيالاۋ» جۇيەسى ارقىلى راسىمدەلەدى.

ازامات كەيىنگە قالدىرۋ سەبەبىن كورسەتىپ، ونى راستايتىن قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندى كوشىرمەلەرىن تىركەيدى. ءوتىنىش ەلەكتروندىق سيفرلىق قولتاڭبا نەمەسە پورتالداعى ەسەپتىك جازباعا تىركەلگەن تەلەفون ءنومىرى ارقىلى ءبىر رەتتىك پارولمەن راستالادى.

سوڭعى شەشىمدى شاقىرۋ كوميسسياسى قابىلدايدى.

كىمدەر اسكەرگە شاقىرۋدان بوساتىلادى؟

كەيىنگە قالدىرۋدان ايىرماشىلىعى، اسكەري قىزمەتتەن بوساتىلعان ازامات بەيبىت ۋاقىتتا جالپى تارتىپپەن مەرزىمدى قىزمەتكە شاقىرىلمايدى.

اسكەري قىزمەتكە جارامسىز دەپ تانىلىپ، اسكەري ەسەپتەن شىعارىلعان ازاماتتار، سونداي-اق زاڭدى نەگىزدەر بويىنشا اسكەرگە بارماي، 27 جاسقا تولعان ادامدار شاقىرۋدان بوساتىلادى.

سونىمەن قاتار باسقا مەملەكەتتە اسكەري نەمەسە بالامالى قىزمەت وتكەرگەن ازاماتتارعا، عىلىم كانديداتى، عىلىم دوكتورى نەمەسە PhD عىلىمي دارەجەسى بار ادامدارعا جانە رەسمي تىركەلگەن ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ ءدىن قىزمەتكەرلەرىنە دە اسكەري قىزمەتتەن بوساتۋ قاراستىرىلعان.

كۇزگى شاقىرۋ قاشان اياقتالادى؟

قازاقستاندا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋ جىلىنا ەكى رەت جۇرگىزىلەدى.

كوكتەمگى ناۋقان 1-ناۋرىزدان 30-ماۋسىمعا دەيىن وتسە، كۇزگى شاقىرۋ -قىركۇيەكتەن 31-جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسادى.

وسى كەزەڭدە جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگاندارى ازاماتتاردى شاقىرىپ، مەديتسينالىق تەكسەرۋلەر مەن شاقىرۋ كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىن وتكىزەدى.

شاقىرۋ قاعازى كەلسە، نە ىستەۋ كەرەك؟

شاقىرۋ قاعازىن ەلەمەۋگە بولمايدى. ەڭ الدىمەن وندا اتى-ءجونىڭىزدىڭ، كەلۋ كۇنى مەن ۋاقىتىنىڭ، مەكەنجايدىڭ جانە شاقىرتۋ ماقساتىنىڭ دۇرىس كورسەتىلگەنىن تەكسەرگەن ءجون.

قازىر ازاماتتارعا شاقىرۋ تۋرالى حابارلاما قاعاز تۇرىندە عانا ەمەس، SMS ارقىلى جانە eGov-تاعى جەكە كابينەتكە ەلەكتروندى تۇردە دە جىبەرىلۋى مۇمكىن.

بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا كەلە المايتىن جاعدايدا بۇل تۋرالى اسكەري باسقارۋ ورگانىنا الدىن الا حابارلاپ، سەبەبىن ءتيىستى قۇجاتتارمەن راستاۋ قاجەت.

اسكەري باسقارۋ ورگانىنا بارعاندا جەكە كۋالىك، اسكەري ەسەپكە الۋ قۇجاتتارى، وقۋ ورنىنان انىقتاما نەمەسە ءبىلىم تۋرالى قۇجاتتار، مەديتسينالىق قورىتىندىلاردى بىرگە العان ءجون. ال اسكەري قىزمەتتى كەيىنگە قالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاعداي بولسا، ونى راستايتىن قۇجاتتاردى دا ۇسىنۋ قاجەت.

شاقىرتۋعا بارماسا نە بولادى؟

شاقىرتۋ بويىنشا كەلمەۋ مەن اسكەري قىزمەتتەن قاساقانا جالتارۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ءارتۇرلى.

اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 647-بابىنا سايكەس، جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگانىنىڭ شاقىرۋى بويىنشا دالەلدى سەبەپسىز كەلمەگەن ازاماتقا 5 ا ە ك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنۋى مۇمكىن.

ال مەديتسينالىق كۋالاندىرۋدان نەمەسە كوميسسيا جولداماسى بويىنشا تەكسەرۋدەن جالتارعان ازاماتقا ەسكەرتۋ جاسالادى نەمەسە 3 ا ە ك كولەمىندە ايىپپۇل قاراستىرىلعان.

اسكەري قىزمەتتەن زاڭدى نەگىزسىز جالتارۋ بۇدان دا اۋىر جاۋاپكەرشىلىككە اكەلۋى مۇمكىن. قىلمىستىق كودەكستىڭ 387-بابى بويىنشا 1000 ا ە ك- كە دەيىن ايىپپۇل سالۋ، تۇزەۋ نەمەسە 400 ساعاتقا دەيىن قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋ، ءبىر جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىن شەكتەۋ نە ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان.

2026-جىلعى شاقىرۋدا قانداي وزگەرىستەر بار؟

اسكەرگە شاقىرۋ جۇيەسى بىرتىندەپ سيفرلاندىرىلىپ جاتىر. ازاماتتارعا شاقىرتۋ SMS ارقىلى نەمەسە eGov-تاعى جەكە كابينەتىنە جىبەرىلۋى مۇمكىن. وندا قاشان جانە قايدا بارۋ كەرەكتىگى كورسەتىلەدى.

اسكەري ەسەپكە قاتىستى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەرگە ەنگىزىلىپ، قىزمەتتى كەيىنگە قالدىرۋ جانە ودان بوساتۋ راسىمدەرىنىڭ ءبىر بولىگى ونلاين فورماتقا كوشىرىلدى.

مەديتسينالىق تەكسەرۋ دە سيفرلاندىرىلۋدا. 2025-جىلى سىناقتان وتكەن «ە-مەديتسينالىق تەكسەرۋ» جۇيەسى ارقىلى اسكەرگە شاقىرىلۋشىنىڭ ەلەكتروندى مەديتسينالىق كارتاسى جاسالىپ، دارىگەرلەردىڭ قورىتىندىسى سيفرلىق تۇردە راسىمدەلەدى.

2026-جىلى اسكەري قىزمەتتى كەيىنگە قالدىرۋ جانە ودان بوساتۋعا قاتىستى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ءتارتىبى دە جاڭارتىلدى. دەگەنمەن وقۋ، جۇمىس نەمەسە وتباسىلىق جاعداي ازاماتتى اۆتوماتتى تۇردە اسكەردەن بوساتپايدى. مۇنداي قۇقىق ءتيىستى قۇجاتتارمەن راستالىپ، سوڭعى شەشىمدى شاقىرۋ كوميسسياسى قابىلدايدى.

el.kz