كۇيدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن دايىندىق كەرەك: بەلگىلى كۇيشى تىڭدارمان مادەنيەتى تۋرالى ايتتى

- قازىر كۇي تىڭدامايدى دەگەن ءسوزدى ءجيى ەستيمىز. ءبىراق ماسەلە تىڭدارماندا ەمەس، كۇيدىڭ تابيعاتىندا شىعار. كۇي دەگەن وتە كۇردەلى ونەر، - دەيدى ايبەك بەكبوسىن.

ونەر يەسى كۇيدىڭ كەز كەلگەن مۋزىكالىق شىعارما سياقتى بىردەن قابىلدانا سالمايتىنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، بىرنەشە مينۋتقا سوزىلاتىن كۇيدىڭ وزىنە تۇتاس ءداۋىردىڭ تاعدىرى، ەلدىڭ مۇڭى مەن ارمانى سىيىپ كەتەدى.

- كۇي دەگەن كۇردەلى ونەر. قازاقتىڭ باسىنان وتكەن تاريحى دا، قۋانىشى دا، قايعىسى دا وسى دومبىرانىڭ ۇنىمەن جەتكەن. مىسالى، قابانباي باتىر تۋرالى كۇي شىعارساڭ، ءۇش-ءتورت مينۋتتىڭ ىشىندە باتىردىڭ بۇكىل بولمىسىن جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. ابايعا ارناپ كۇي جازساڭ دا سولاي. ءبىراق كۇيشى رەتىندە ءوز ءداۋىرىڭنىڭ، ءوز ۇلتىڭنىڭ رۋحىنا قىزمەت ەتكىڭ كەلەدى. كۇيدىڭ سالماعى دا وسىندا، - دەيدى ول.

كومپوزيتوردىڭ ايتۋىنشا، كۇي ونەرىنىڭ ەرەكشەلىگى دە سول. ءاندى كوپشىلىك بىردەن قابىلداۋى مۇمكىن، ال كۇي تىڭدارماننان سابىر مەن سەزىمدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان كۇي كەشىنە كەلگەن ادام دا وعان رۋحاني تۇرعىدا دايىن بولۋى قاجەت.

- ءبىر كونسەرتىمنەن كەيىن ءبىر اقساقالدىڭ ايتقان ءسوزى ەسىمدە قالىپ قويدى. ول كىسى «كۇي كەشىنە كورەرمەننىڭ ءوزى دايىندالىپ كەلۋى كەرەك» دەدى. شىنىندا دا سولاي. بۇل وتىرا قالىپ تىڭداي سالاتىن دۇنيە ەمەس. اسىرەسە شەرتپە كۇيدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن جۇرەك كەرەك. كەيدە «قوڭىر»، «سالتانات» سياقتى كۇيلەردى ورىنداعاندا زالداعى ادامداردىڭ كوز جاسىن كورىپ جاتامىز. سونداي كەزدە كۇي تىڭدارماننىڭ جۇرەگىنە جەتكەنىن تۇسىنەسىڭ، - دەيدى كۇيشى.

ايبەك بەكبوسىن شىعارماشىلىقتاعى شابىتتىڭ دا ءوز زاڭدىلىعى بار ەكەنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، كۇي ارنايى جوسپارمەن تۋا سالمايدى. كەيدە ۇزاق ۋاقىت مازالاعان وي نەمەسە قوعامداعى بەلگىلى ءبىر وقيعا جاڭا تۋىندىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە سەبەپ بولادى.

سونىڭ ءبىرى پاندەميا كەزىندە جازىلعان «دالا» كۇيى. ونەر يەسىنىڭ ايتۋىنشا، ەل ىشىندە بەلگىسىزدىك پەن الاڭداۋشىلىق كۇشەيگەن كەزەڭدەگى كوڭىل كۇي شىعارمانىڭ نەگىزگى وزەگىنە اينالعان.

- پاندەميا كەزىندە ءبارى توقتاپ قالعانداي كورىندى. ۇشاق ۇشپايدى، جول بوس، ادامداردىڭ كوڭىلى الاڭ. سول كەزەڭدەگى كوڭىل كۇيدەن ءبىر مۇڭدى كۇي تۋدى. كەيىن اعا بۋىن ونەر ادامدارى ونىڭ اتىن «دالا» دەپ قويدى. جالپى مەن وتىرىپ الىپ كۇي شىعارايىن دەمەيمىن. شابىت كەيدە تاڭعى تورتتە كەلەدى، كەيدە جولدا كەلە جاتقاندا كەلەدى، كەيدە كۇتپەگەن جەردە كەلەدى، - دەيدى كومپوزيتور.

ونىڭ ايتۋىنشا، كۇي ونەرىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى الاڭداۋعا نەگىز جوق. كەرىسىنشە سوڭعى جىلدارى دومبىراعا قىزىعاتىن جاستاردىڭ قاتارى كوبەيگەن.

- قازىر جاستار وتە مىقتى. ساباق الۋعا كەلەدى. كەيدە ءوزىم ولاردىڭ ىزدەنىسىنە تاڭعالامىن. بۇرىن ءبىز ءبارىن نوتا ارقىلى ۇيرەندىك. قازىر ولار تەحنولوگيانى پايدالانادى، ءتۇرلى تاسىلدەردى مەڭگەرەدى. ءبىراق ەڭ باستىسى وزگەرگەن جوق، ولاردىڭ دومبىراعا دەگەن ىقىلاسى بار. سوندىقتان قازاق كۇيىنىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قارايمىن، - دەيدى ايبەك بەكبوسىن.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن، وننان استام ەتنو اسپاپتى مەڭگەرىپ العان اقتوبەلىك كۇيشى جايلى جازعان ەدىك.