ۇكىمەت سەناتورلارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپ بەرەدى

ايتا كەتەرلىگى، ۇكىمەت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ بۇل ەسەپتەرىن بۇعان دەيىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى تىڭداپ، نازارعا العان ەدى. سول كەزدە ۇكىمەت اتىنان نەگىزگى باياندامانى قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ جاساپ، ال جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ءتوراعاسى ءاليحان سمايىلوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى بارىسىندا ورىن العان كەمشىلىكتەردى ءتىزىپ بەرگەن بولاتىن.

ال پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ تالقىلاۋىنا شىعارىلىپ وتىرعان زاڭ - «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەكولوگيا جانە ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى». بۇل قۇجاتتى ءماجىلىس وتكەن اپتادا قابىلدادى. پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعان زاڭ ەلىمىزدىڭ ەكولوگياسىن ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان. قۇجات ەكولوگيالىق سالانى سيفرلاندىرۋ، قالدىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ، كومىرتەكتى وفسەت تەتىكتەرىن دامىتۋ، وندىرۋشىلەردىڭ كەڭەيتىلگەن مىندەتتەمەلەرى قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ، سونداي-اق ۇلتتىق گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتتىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ شارالارىن كوزدەيدى.

سونداي-اق زاڭدا مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما مەن قوعامدىق تىڭداۋلار وتكىزۋگە قاتىستى جەكەلەگەن نورمالار ناقتىلانادى. تەڭىزدەگى بارلاۋدان باسقا، ينۆەستيتسيالىق جوبالار مەن كومىرسۋتەكتى بارلاۋ جوبالارى ءۇشىن ەكولوگيالىق رۇقسات پەن قورىتىندى الۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. كومىرسۋتەكتى بارلاۋ، سونداي-اق گاز بەن ونى قايتا وڭدەۋ ونىمدەرىن، مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىن ماگيسترالدىق قۇبىر ارقىلى تاسىمالداۋ قىزمەتى I ساناتتاعى وبەكتىلەردەن II ساناتتاعى وبەكتىلەرگە جاتقىزىلعان.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار ءبىرقاتار سالالىق زاڭدى قاراپ، حالىقارالىق كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالادى. الدىمەن سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن قابىلداۋعا بايلانىستى راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى» زاڭ مەن ىلەسپە قۇجاتتى ماقۇلدادى. زاڭدار مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى كەشەندى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك راقىمشىلىق جاريالاۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ءبىر توپ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن.

- قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى ادىلەتتىلىك، ىزگىلىك، زاڭ ۇستەمدىگى جانە ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن قۇرمەتتەۋ قاعيداتتارىن بەكىتتى. وسىعان وراي قوعامدىق قاۋىپتىلىگى جوعارى ەمەس جەكەلەگەن قۇقىق بۇزۋ ارەكەتتەرىن جاساعان ادامداردىڭ تۇزەلۋىنە جانە قوعامعا قايتا بەيىمدەلۋىنە قوسىمشا مۇمكىندىك بەرۋ تۋرالى وڭ شەشىم قابىلدانىپ، ارنايى زاڭ ەنگىزىلىپ وتىر. راقىمشىلىق جاۋاپتىلىق قاعيداتىنان باس تارتۋدى بىلدىرمەيدى، كەرىسىنشە، زاڭدا ناقتى بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا قولدانىلاتىن ىزگىلىك اكتىسى سانالادى. جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى زاڭ قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان ادامداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا قاتىستى گۋمانيزمنىڭ ءبىرجولعى اكتىسىن جۇرگىزۋدى كوزدەيدى. قىلمىستىق تەرىس قىلىقتار، ونشا اۋىر ەمەس قىلمىستار جاساعان ادامدار، سونداي-اق زالال كەلتىرۋگە الىپ كەلمەگەن نە ونى تولىق وتەگەن نەمەسە ولار بويىنشا ازاماتتىق تالاپ قويىلماعان اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىستار جاساعان ادامدار قىلمىستىلىق جاۋاپتىلىقتان بوساتىلۋعا جاتادى، - دەدى قۇجات بويىنشا بايانداما جاساعان سەناتور مۇرات قادىربەك.

مۇنان بولەك، سەنات بال ارا شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا، قورعانىس، اسكەري قىزمەت، حالىقارالىق اسكەري ىنتىماقتاستىق جانە اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە، ماشينا جاساۋ مەن اۆياتسيانى جانداندىرۋعا باعىتتالعان سالالىق زاڭداردى قابىلدادى.

سەناتورلار ماقۇلداعان حالىقارالىق قۇجاتتاردىڭ ءبىرى - «مامانداندىرىلعان مەكەمەلەردىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن يممۋنيتەتتەرى تۋرالى كونۆەنتسياعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەسكەرتپەسىن جانە مالىمدەمەسىن الىپ تاستاۋ تۋرالى» زاڭ. زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋعا جانە اتالعان كونۆەنتسيانىڭ ەلىمىز ءۇشىن تولىق كولەمدە كۇشىنە ەنۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. 1947 -جىلعى 21-قاراشاداعى مامانداندىرىلعان مەكەمەلەردىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن يممۋنيتەتتەرى تۋرالى كونۆەنتسيا - بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مامانداندىرىلعان مەكەمەلەرىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىندايتىن جانە ولاردىڭ تاۋەلسىز ءارى ءتيىمدى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى حالىقارالىق- قۇقىقتىق قۇجاتتاردىڭ ءبىرى. كونۆەنتسيا مامانداندىرىلعان مەكەمەلەردىڭ مۇلكى مەن اكتيۆتەرىنە قاتىستى ارتىقشىلىقتاردى، سالىق جانە كەدەندىك جەڭىلدىكتەردى، سونداي-اق ولاردىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا بەرىلەتىن يممۋنيتەتتەر مەن كەپىلدىكتەردى بەلگىلەيدى.

پالاتا دەپۋتاتتارى ماقۇلداعان «قازاقستان ۇكىمەتى مەن ب ۇ ۇ اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان ءۇشىن ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ مەن ىلەسپە قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ماڭىزدى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. ەكى زاڭنىڭ دا نەگىزگى مىندەتى - اتالمىش ورتالىقتىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋىن قۇقىقتىق ءارى قارجىلىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ. كەلىسىم ورتالىقتىڭ ناقتى ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن بەكىتىپ، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءتۇرلى اگەنتتىكتەرىنىڭ قىزمەتىن ءبىر شاڭىراق استىنا بىرىكتىرۋ ارقىلى فۋنكتسيالاردىڭ قايتالانۋىن بولدىرماۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار اتالعان كەلىسىم حالىقارالىق كونۆەنتسياعا سايكەس ورتالىق قىزمەتكەرلەرىنە ءتيىستى ارتىقشىلىقتار مەن يممۋنيتەتتەر بەرۋدى زاڭدى تۇردە كەپىلدەندىرەدى.

سونداي-اق پالاتا «قازاقستان ۇكىمەتى مەن وزبەكستان ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان - وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ رەجيمى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى ماقۇلدادى. قۇجات قازاقستان مەن وزبەكستان رەسپۋبليكالارى اراسىنداعى 2001 -جىلعى 16-قاراشاداعى مەملەكەتتىك شەكارا تۋرالى شارتتىڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 2022 -جىلعى 22-جەلتوقساندا قازاقستان - وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسىن دەماركاتسيالاۋ پروتسەسى اياقتالىپ، دەماركاتسيا تۋرالى شارتقا قول قويىلعاننان كەيىن ازىرلەنگەن. سونىمەن بىرگە، جەرگىلىكتى جەرلەردە مەملەكەتتىك شەكارا سىزىعىن ناقتى بەلگىلەۋ اياقتالىپ، ەكى مەملەكەت اراسىنداعى شەكاراداعى قاتىناستاردى رەتتەۋدىڭ قاجەتتى حالىقارالىق- قۇقىقتىق نەگىزى قالىپتاسقان.

اۆتور

مارلان جيەمباي