ۇكىمەت جولداعى قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى

بۇل تۋرالى ۇكىمەتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى حابارلادى.

ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆ، كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانبايەۆ بايانداما جاسادى، سونداي-اق استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك، الماتى قالاسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى جانە تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرالحان كوشەروۆ تىڭدالدى.

ءى ءى م مالىمەتىنشە، جىل سايىن جول-كولىك وقيعالارىنان (ج ك و) 40 مىڭعا جۋىق ادام جاراقات الادى، ال قازا تاپقاندار سانى شامامەن 2,5 مىڭ ادام. 2025-جىلى ەلىمىزدىڭ جولدارىندا قازا تاپقاندار سانى 10 پايىزعا، 2026-جىلدىڭ باسىنان بەرى 4 پايىزعا تومەندەدى.

ەرجان سادەنوۆ اپاتتاردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى: كولىك جۇرگىزۋ ءتارتىبىنىڭ ناشارلىعى، جول ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاي-كۇيى، اسىرەسە قىس مەزگىلىندە جانە اۆتوكولىكتەردىڭ تەحنيكالىق جاعدايى ەكەنىن حابارلادى. ورتاشا جىلدامدىقتى قاداعالاۋ جۇيەلەرىمەن قامتۋدا پروبلەما بار: جابدىقتار جەتكىلىكسىز. ج ك و- لار ۇلەسى اسىرەسە ەلدى مەكەندەردە جوعارى بولىپ قالۋدا، ولار بارلىق اپاتتاردىڭ 84 پايىزىن قۇرايدى. جۇرگىزۋشىلەردىڭ جەكە ءتارتىبى ناشار – ج ك و- لاردىڭ 90 پايىزى سولاردىڭ كىناسىنەن بولاتىنى اتاپ ءوتىلدى. جىل باسىنان بەرى 3 ميلليوننان استام جول قوزعالاسى ەرەجەسىن (ج ق ە) بۇزۋ دەرەگى انىقتالدى، 5,5 مىڭ جۇرگىزۋشى ماس كۇيدە ۇستالدى.

جول اپاتتارىن ازايتۋ جانە قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستاندا سيفرلىق شەشىمدەر ەنگىزىلۋدە. رەسپۋبليكا جولدارىندا 60 پايىزدان استام زاڭبۇزۋشىلىقتاردى تىركەيتىن 30 مىڭعا جۋىق كامەرا جۇمىس ىستەپ تۇر. ورتاشا جىلدامدىقتى قاداعالاۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ، بەينەباقىلاۋ جەلىسى كەڭەيتىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار، «جاسىرىن» پاترۋلدەۋ دامۋدا. وعان قوسىمشا كولىكتىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىن جانە تەحنيكالىق بايقاۋدان ءوتۋىن باقىلاۋ كۇشەيتىلىپ جاتىر.

ءى ءى م گاز باللون جابدىعى بار كولىكتى تەكسەرۋگە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتۋدى، سونداي-اق جۇك جانە جولاۋشىلار كولىگىن مىندەتتى جارىق شاعىلىستىراتىن تاڭباسى بولماسا تەحنيكالىق بايقاۋعا جىبەرۋگە تىيىم سالۋدى ۇسىنىپ وتىر.

جول ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە، ولار - جولاقتار، جول بەلگىلەرى، جارىقتاندىرۋ جابدىقتارى جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى. قالا سىرتىنداعى تراسسالاردا تاۋلىكتىڭ قاراڭعى ۋاقىتىندا جانە قولايسىز اۋا-رايى جاعدايىندا كورىنۋدى ارتتىراتىن لازەرلىك جۇيەلەر ەنگىزىلۋدە، مۇنداي شەشىمدەر بۇگىندە 11 وڭىردە 22 ۋچاسكەدە قولدانىسقا بەرىلدى.

ىشكى ىستەر ءمينيسترى 2026-جىلدىڭ 1-شىلدەسىنەن باستاپ ەلەكتر سكۋتەرلەردى پايدالانۋعا قوسىمشا تالاپتار ەنگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى. وندا جاۋاپكەرشىلىكتى مىندەتتى ساقتاندىرۋ جانە كيكشەرينگ كومپانيالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى قاتاڭداتۋ قاراستىرىلعان.

پرەمەر-مينيستر اكىمدىكتەرگە قىسقا مەرزىمدە ەلەكتر سكۋتەرلەردىڭ تۇراق ورىندارىن انىقتاۋدى جانە ءتيىستى ينفراقۇرىلىم قۇرۋدى، ياعني قوزعالىس ءۇشىن تىيىم سالىنعان ءتيىستى جول بەلگىلەرى بار ايماقتاردى بەلگىلەۋدى، وڭىرلىك جوسپارلاردا ۆەلوجولداردى دامىتۋدى قاراستىرۋدى تاپسىردى.

كولىك مينيسترلىگىنىڭ ءى ءى م- مەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ج ك و- نىڭ الدىن الۋعا، اۋىر سالدارىن تومەندەتۋگە جانە قاۋىپسىز جول ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان شارالارى تۋرالى نۇرلان ساۋرانبايەۆ باياندادى.

جول جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ شەڭبەرىندە سوڭعى 5 جىلدا 11 مىڭ شاقىرىم جول نەمەسە ەلىمىزدەگى جولداردىڭ جالپى ۇزىندىعىنىڭ 45 پايىزى I جانە II تەحنيكالىق ساناتتارعا اۋىستىرىلدى، بۇل قاراما-قارسى باعىتتاردى ءبولۋ جانە ءجۇرۋ بولىگىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىردى. جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ترانزيتتىك كولىكتەر ەلدى مەكەندەرگە سوقپاۋى ءۇشىن 65-اينالما جول جانە 38 جەرۇستى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى سالىندى. 2030-جىلعا دەيىن تاعى 2 مىڭ شاقىرىم جولدى اۋىستىرۋ جوسپارلانۋدا، ولاردىڭ كەيبىرى بويىنشا جۇمىستار باستالدى.

سونىمەن قاتار، جولاۋشىلار تاسىمالى نارىعىن رەتتەۋ بويىنشا دا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ءى ءى م- مەن جانە تاكسي اگرەگاتورلارىمەن بىرلەسىپ تاسىمالداۋ پروتسەسىنەن ءرولى وڭ جاقتا ورنالاسقان 63 مىڭعا جۋىق اۆتوموبيل شىعارىلدى. ال بۇرىن ءرولى وڭ جاقتا بولعان، ياعني قايتا جابدىقتالعان اۆتوكولىكتەردى تاكسيدە پايدالانۋعا تىيىم سالۋدى، سونداي-اق تاسىمالداۋشىلار مەن جۇرگىزۋشىلەردى باقىلاۋ ءۇشىن اگرەگاتورلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋدى كوزدەيتىن زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ازىرلەنۋدە.

جيىن بارىسىندا جازاتايىم وقيعالاردىڭ كوبەيۋى تىركەلگەن وڭىرلەر اكىمدەرى ءسوز الدى.

استانا اكىمى جەڭىس قاسىمبەك ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردى اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ جۇيەلەرىنىڭ كۇشەيتىلگەنىن مالىمدەدى. قازىرگى تاڭدا ەلوردادا 6,1 مىڭ بەينەباقىلاۋ كامەراسى جۇمىس ىستەپ تۇر، سونداي-اق ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەر جۇزەگە اسىرىلۋدا، ونىڭ ىشىندە 1,3 مىڭ شاقىرىم جارىقتاندىرۋ، 1,7 مىڭ شاقىرىم ۆەلوجولدار جانە 53,6 مىڭ شاقىرىم جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى بار.

تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرالحان كوشەروۆتىڭ ايتۋىنشا، باقىلاۋ جۇيەسى كەڭەيتىلۋدە: 131 «سەرگەك» كەشەنى جانە 282 ستاتسيونارلىق كەشەن جۇمىس ىستەيدى، سونداي-اق 24 ۋچاسكەدە 48 «اقىلدى» كامەرا ورناتىلعان.

سونداي-اق پرەمەر-مينيستر الماتىدا ءال-فارابي داڭعىلىنداعى ءۇش ادامنىڭ ءومىرىن قيعان كولىك اپاتىنا قوعامدا ۇلكەن نارازىلىق تۋدىرعانىن اتاپ ءوتىپ، قالا اكىمى دارحان ساتىبالدىعا جول-كولىك اپاتتارىنىڭ سانىن ازايتۋ ءۇشىن قوسىمشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.

الماتى قالاسىندا جول قوزعالىسىن اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ جۇيەلەرى كەڭەيتىلۋدە جانە ترافيكتى باسقارۋدىڭ ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەرى ەنگىزىلۋدە، ونىڭ ىشىندە باعدارشام نىساندارى مەن رەتتەلەتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى بويىنشا جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا.

قورىتىندىلاي كەلە، پرەمەر-مينيستر كەيبىر كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەگەنىنە قاراماستان، جولدارداعى جاعداي قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ بويىنشا قوسىمشا شارالار قابىلداۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى الدا جازعى دەمالىس ماۋسىمى جاقىنداپ كەلەدى، بۇل حالىق قوزعالىسىنىڭ ارتۋىنا جانە تيىسىنشە جول-كولىك وقيعالارى قاۋپىنىڭ جوعارىلاۋىنا اكەلەدى.

پرەمەر-مينيستر ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن شاعىمدارعا بايلانىستى ەلەكترلى ۆەلوسيپەدتەر مەن موپەدتەر جۇرگىزۋدى رەتتەۋگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە نازار اۋداردى. ءى ءى م مالىمەتى بويىنشا، اتالعان كولىك قۇرالدارىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرى جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن ساقتاۋعا جانە جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا مىندەتتەلدى.

- كولىك ءتارتىبى پەن جۇرگىزۋشى مادەنيەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن تۇراقتى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋى. جۋىردا مەملەكەت باسشىسى عالىمداردى ماراپاتتاۋ راسىمىندە بۇل ماسەلەگە تاعى ءبىر رەت نازار اۋداردى.

جۇرگىزۋشىلەر ەرەجەلەردى تەك كامەرالاردىڭ «باقىلاۋ ايماعىندا» عانا ەمەس، ۇنەمى ساقتاۋ كەرەكتىگىن ءبىرجولا تۇسىنۋگە ءتيىس. ەلوردادا «جاسىرىن» پاترۋلدەۋ تاجىريبەسى ءساتتى قولدانىلۋدا. بەلگىلى ءبىر ناتيجە بار. قالعان وڭىرلەرگە دە بۇل تاجىريبەنى ەنگىزۋ كەرەك، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەرگە ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى:

ىشكى ىستەر، وقۋ-اعارتۋ، مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىكتەرى، اكىمدىكتەر جول قوزعالىسى مەن قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋ بويىنشا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتسىن. اسىرەسە، مەكتەپ دەمالىسى قارساڭىندا مەكتەپ وقۋشىلارى مەن اتا-انالارمەن بۇل جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت.

كولىك مينيسترلىگى اۆتوكولىكتەردى تەحنيكالىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋ جۇيەسىن، ونىڭ ىشىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ايتقان ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، وزەكتەندىرۋى كەرەك.

ورتاشا جىلدامدىقتى بەكىتۋ وڭ ناتيجە بەرگەنى اتاپ ءوتىلدى. بۇل ورايدا تەك اقىلى رەسپۋبليكالىق تراسسالارمەن شەكتەلۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنى باسا ايتىلدى. كولىك مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، ايماقتىق جولدارعا ءتيىستى كامەرالاردى ورناتۋ ماسەلەسىن شەشۋ تاپسىرىلدى.

سونىمەن قاتار جول-كولىك وقيعالارىنىڭ شامامەن 80 پايىزى ەلدى مەكەندەردە بولدى. زارداپ شەككەندەردىڭ تورتتەن ءبىرى - جاياۋ جۇرگىنشىلەر. ەلدى مەكەندەردە قاۋىپسىز كولىك ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋدارىلدى.

ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە رەتتەلەتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى سانىن ارتتىرۋ، قورشاۋلار مەن جارىقتاندىرۋ ورناتۋ، سونداي-اق جول بەلگىلەرىنىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.

ايتا كەتەلىك بەكتەنوۆ «سيفرلىق پوليتسەي» جوباسىن ەنگىزۋدى جەدەلدەتۋدى تاپسىرعان ەدى.