كورشى مەملەكەتتەر قازاقستاندى «كوممۋنيزم ورناعان» ەل دەپ اتاي باستادى - مەملەكەت باسشىسى

استانا. KAZINFORM - جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى مەملەكەتتەن قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ كەرەك. بۇل تۋرالى «Turkistan» گازەتىنە سۇحبات بەرگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ايتتى.

- قازاقستان - الەۋمەتتىك مەملەكەت. دەنساۋلىق ساقتاۋ، الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ، عىلىم جانە مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى بارلىق مىندەتتەمە تولىق ورىندالادى. «سىرت كوز - سىنشى» دەگەن ءسوز بار. شەتەلدىكتەر، اسىرەسە، كورشى مەملەكەتتەردىڭ تۇرعىندارى ءبىزدىڭ ەلدەگى الەۋمەتتىك قىزمەتتىڭ سونشالىقتى دامىعانىنا قىزىعا دا، قىزعانا دا قارايدى. سونىڭ ىشىندە كەپىلدىك بەرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك جانە ازاماتتارعا ارنالعان كوپتەگەن جەڭىلدىك بار. ءتىپتى، قازاقستاندى «كوممۋنيزم ورناعان» ەل دەپ اتاي باستادى، - دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى مىسال رەتىندە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ يەلەرى دە اۋقىمدى مەملەكەتتىك سۋبسيديا الاتىن ورتا ءبىلىم جۇيەسىن ايتتى.

- بارلىق ايماققا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ، بالاباقشالاردىڭ، وقۋ ورتالىقتارى مەن ۇيىرمەلەردىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «جان باسىنا سايكەس قارجىلاندىرۋ» قاعيداتى بويىنشا قوماقتى قاراجات ءبولۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. بۇعان قوسا، اۋقاتتى كاسىپكەرلەردىڭ مەنشىگىندەگى جانە اتا-انالارى بالالاردىڭ وقۋ اقىسىنا كوپ اقشا تولەپ وتىرعان ەليتالىق مەكتەپتەرگە دە بيۋدجەتتەن قارجى بولىنەدى. بۇل سالانى مەملەكەتتەن قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ءوزىن رەفورمالاۋ كەرەك. مينيسترلىكتىڭ بۇرىنعى باسشىلارى ەنگىزگەن بۇگىنگى بۇرمالانعان ءتارتىپ بەيبەرەكەتتىككە اكەپ سوقتىرادى، سەبەبى قازىردىڭ وزىندە قاراجات جەتپەي جاتىر، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

پرەزيدەنت جەكەمەنشىك مەديتسينا سالاسىندا دا وسىعان ۇقساس احۋال قالىپتاسقانىن ايتتى.

- بۇرىن جەكەشەلەندىرىلگەن مەديتسينا مەكەمەلەرى كوبىنەسە كۇردەلى قۇرال-جابدىقتار ساتىپ المايدى، تەكسەرۋدەن ءوتۋ ءۇشىن ناۋقاستاردى مەملەكەتتىك ەمحانالارعا جىبەرەدى. ءبىراق ەڭ باستىسى، ولارعا شىن مانىندە ناۋقاستاردىڭ سانىنا قاراي ەمەس، «تىركەلگەن» ادامداردىڭ سانىنا قاراي بيۋدجەتتەن اقشا بولىنەدى جانە بۇل «جان باسىنا سايكەس قارجىلاندىرۋ» دەپ اتالادى. ناۋقاستاردىڭ سانىندا مۇلدە ناقتىلىق جوق، تىركەۋ جۇمىستارى قالاي بولسا سولاي جۇرگىزىلەدى. بارلىعى اشىق بولۋعا ءتيىس، وسى سالاداعى ءۇردىستىڭ ءبارىن سيفرلاندىرعان ءجون. جالپى، بۇل - كۇردەلى ماسەلە، ۇكىمەت بۇعان نازار اۋدارۋعا ءتيىس. مەن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ مۇنداي جاعدايعا جول بەرىپ قانا قويماي، مەملەكەت مۇددەسىنە قايشى كەلەتىن نارسەلەردى «ءوز قولىمەن» جاساعانىنا تاڭعالامىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ ءجونسىز ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ كەسىرىنەن ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى جەكە كاسىپكەرلىك ۇعىمى بۇرمالانىپ كەتكەن. احۋالدى تۇزەۋ قاجەت. بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەسە، الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قيىن جاعدايعا تاپ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىنەمىن. ءبىراق جەكە بيزنەستى تۇگەلدەي دەرلىك مەملەكەتتىڭ موينىنا ارتىپ قويۋعا بولمايدى، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ مەديتسينا تۋريزمى تۇرعىسىنان العاندا استانا مەن باسقا دا قالالارىمىزدىڭ تانىمالدىعى ارتا تۇسكەنى كوڭىل قۋانتاتىنىن ايتتى.

- دارىگەرگە قارالىپ، ساپالى ەم-دوم الۋ ءۇشىن كورشى ەلدەردەن بولەك، ءتىپتى، ا ق ش- تىڭ جانە ەۋروپانىڭ كەيبىر مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارى قازاقستانعا كەلىپ جاتىر. مەملەكەت مۇعالىمدەرگە جانە مەديتسينا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە وتە جاقسى قولداۋ كورسەتتى. ولاردىڭ جالاقىسى بىرنەشە ەسە ءوسىپ، قوعامداعى مارتەبەسى دە ارتا ءتۇستى. بۇل دەر كەزىندە قابىلدانعان ورىندى شەشىم بولدى. ءبىراق، الاياقتىققا جول بەرىلمەيدى. كەڭەس زامانىنداعى ءتۇرلى ايماقتىق قاقتىعىستارعا قاتىسقان «ارداگەرلەر» ءالى كۇنگە دەيىن الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردى پايدالانىپ كەلەدى. مەن حالىققا جولداۋىمدا كەڭەس وداعىنىڭ كۇيرەگەنىنە وتىز جىلدان استام ۋاقىت وتسە دە، «ارداگەرلەر» كۇن وتكەن سايىن كوبەيىپ، نەگە ەكەنى بەلگىسىز، جاسارىپ بارا جاتقانىن ايتتىم، - دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ دەرەگىنشە، قازاقستاندا 740 مىڭنان استام مۇگەدەك ادام بار ەكەن.

- ەلىمىزدىڭ ەشقانداي قارۋلى قاقتىعىسقا قاتىسپايتىنىن ەسكەرسەك، 20 ميلليون حالقى بار مەملەكەت ءۇشىن مۇنىڭ كوپتەۋ ەكەنىنە كەلىسەتىن شىعارسىز. كەزىندە جاۋاپتى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتەن كومەك الۋ ءۇشىن تۋىستارىن، ماسەلەن، گيپەرتونيا دياگنوزى قويىلعان جاقىندارىن مۇگەدەكتەر قاتارىنا قوسىپ جازا سالعانى انىقتالىپ وتىر. مۇنداي زاڭسىز ارەكەتتەر از ەمەس. سوندىقتان ۇكىمەت پەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا وسى سالادا ءتارتىپ ورناتۋدى تاپسىردىم، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

اۆتور

مارلان جيەمباي