كەپتەلىس، مەكتەپ، ەمحانا: الماتىنىڭ باستى ماسەلەسىن قالاي شەشۋگە بولادى؟

 Qazaq Expert Club-تىڭ قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل سالاسىنداعى ساراپشىسى اندرەي اندرەيەۆ الماتىنىڭ جۇكتەمەسىن ازايتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن اتادى، دەپ حابارلايدى «24KZ».

الماتى قازاقستانداعى ەڭ قارقىندى ءوسىپ كەلە جاتقان قالا بولىپ قالا بەرەدى. بۇل رەتتە حالىق سانى ءوسىمىنىڭ شامامەن %60- ى ىشكى كوشى-قون ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 2012- 2022 -جىلدار ارالىعىندا الماتىعا شامامەن 600 مىڭ ادام قونىس اۋدارسا، كوشى-قوننىڭ وڭ سالدوسى شامامەن 285 مىڭ ادامدى قۇرادى. 2026 -جىلعى 1 -مامىرداعى جاعداي بويىنشا الماتىدا رەسمي تۇردە 2,36 ميلليوننان استام ادام تۇرعان. الايدا كۇندىزگى ۋاقىتتا قالانىڭ ناقتى حالقى بۇدان الدەقايدا كوپ بولادى.

ساراپشى اندرەي اندرەيەۆتىڭ ايتۋىنشا، كۇن سايىن قالاعا قالا ماڭىنان جانە كورشىلەس اۋدانداردان جۇزدەگەن مىڭ ادام كەلەدى. الماتىدا ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەر، جۇمىس ورىندارى، ساپالى مەديسينا جانە بيزنەس مۇمكىندىكتەرى شوعىرلانعاندىقتان، ادامدار بۇل قالاعا كوشۋدى جالعاستىرا بەرەدى. بۇل ۇدەرىستى شەكتەۋ مۇمكىن ەمەس، ويتكەنى كونستيتۋتسيا ءار ازاماتقا تۇرعىلىقتى جەرىن ەركىن تاڭداۋعا كەپىلدىك بەرەدى، - دەيدى ساراپشى.

 اندرەي اندرەيەۆتىڭ پىكىرىنشە، حالىق سانىنىڭ ءوسۋىن وزدىگىنەن تەرىس قۇبىلىس دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى. الەمدەگى بارلىق ءىرى مەگاپوليستەر ءوسۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ماسەلە تۇرعىندار سانىندا ەمەس، كولىك، ينجەنەرلىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ قالانىڭ وزىمەن بىردەي قارقىنمەن دامىپ ۇلگەرۋىندە، - دەيدى ول.

 الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنا سايكەس، كۇن سايىن قالاعا قوعامدىق كولىكپەن شامامەن 150 مىڭ ادام جانە تاعى شامامەن 230 مىڭ اۆتوكولىك كىرەدى. سونىڭ سالدارىنان جاڭا جولايرىقتار سالۋدىڭ ءوزى ۇزاق مەرزىمدى ناتيجە بەرمەيدى - جولدار قايتادان تەز تولىپ قالادى. ءبىز كوبىنە سەبەپپەن ەمەس، سالدارىمەن كۇرەسۋگە تىرىسامىز. جاڭا جولايرىق راسىندا قوزعالىستى ۋاقىتشا جاقسارتادى. ءبىراق اۆتوكولىك سانى كولىك جۇيەسىنە قاراعاندا جىلدامىراق ءوسىپ جاتقاندا، كەپتەلىستەر قايتادان پايدا بولادى، - دەيدى اندرەي اندرەيەۆ.

جوعارى جۇكتەمەنى ينجەنەرلىك جەلىلەر دە سەزىنۋدە. سۋ قۇبىرى، كارىز، جىلۋمەن جابدىقتاۋ جانە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىنىڭ كوپشىلىگى ونداعان جىل بۇرىن سالىنعان جانە قازىرگى تۇتىنۋشىلار سانىنا ەسەپتەلمەگەن. الەۋمەتتىك سالاداعى جاعداي دا كۇردەلى. مەكتەپتەر، بالاباقشالار مەن ەمحانالار ءىس جۇزىندە ءوز مۇمكىندىكتەرىنىڭ شەگىندە جۇمىس ىستەپ تۇر.

الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋ جونىندەگى قۇجاتتاردا ماياتنيكتىك كوشى- قون ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتالادى، ال قالا ماڭىنداعى ايماقتاردا ءۇش اۋىسىمدى وقۋ ءالى دە ساقتالعان. سونىمەن قاتار، ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ماسەلەنى تەك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن شەكتەۋ نەمەسە حالىقتىڭ الماتىعا كەلۋىن ازايتۋ ارقىلى شەشۋگە تىرىسۋ ونىڭ تۇپكى سەبەپتەرىن جويا المايدى. مۇنداي شارالار تەك تۇرعىن ءۇي باعاسىنىڭ وسۋىنە اكەلۋى مۇمكىن، ءبىراق الماتىعا كوشۋگە دەگەن سۇرانىستى ازايتپايدى. نەگىزگى جۇمىس، بيزنەس جانە ءبىلىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرى ءدال وسى قالادا شوعىرلانعاندىقتان، ادامدار الماتىنى تاڭداۋدى جالعاستىرا بەرەدى. سوندىقتان حالىق سانىنىڭ وسۋىمەن ەمەس، ونىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋ قاجەت، - دەيدى اندرەي اندرەيەۆ.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ەڭ ءتيىمدى شەشىمدەر بىرنەشە باعىتتى قاتار قامتۋى ءتيىس. سپۋتنيك- قالالاردى دامىتۋ. بۇگىندە الماتىنىڭ اينالاسىنداعى كوپتەگەن ەلدى مەكەندەر ءىس جۇزىندە ۇيىقتايتىن اۋدانداردىڭ قىزمەتىن اتقارىپ وتىر. ەگەر مەگاپوليس ماڭىندا جۇمىس ورىندارى، ۋنيۆەرسيتەتتەرى، اۋرۋحانالارى جانە زاماناۋي قالالىق ينفراقۇرىلىمى بار تولىققاندى ورتالىقتار قۇرىلسا، تۇرعىنداردىڭ ەداۋىر بولىگىنە كۇن سايىن قالاعا قاتىناۋدىڭ قاجەتى بولمايدى. وڭىرلەردە جۇمىس ورىندارىن اشۋ. قازاقستاننىڭ باسقا قالالارىنىڭ ەكونوميكاسى نەعۇرلىم قارقىندى دامىسا، سوعۇرلىم از ادام الماتىعا كوشۋگە ءماجبۇر بولادى.

قالا ماڭىنداعى جوعارى جىلدامدىقتى كولىكتى دامىتۋ. الماتى اگلومەراتسياسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىندا وتكىزۋ قابىلەتى جوعارى زاماناۋي جولاۋشىلار تاسىمالى جۇيەسىنىڭ جوقتىعى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە كورسەتىلگەن. ەگەر ادام جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەننەن الماتىنىڭ ورتالىعىنا جەكە اۆتوكولىكسىز 30- 40 مينۋتتا جەتە السا، بۇل كۇن سايىن جولدارداعى مىڭداعان كولىكتى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەپ تۇسىندىرەدى ساراپشى.

جاڭا اۋدانداردى كەشەندى سالۋ.

 اندرەي اندرەيەۆتىڭ پىكىرىنشە، تۇرعىن ءۇيدى ينفراقۇرىلىمنان بولەك سالۋعا بولمايدى. جاڭا اۋداندار بىردەن جولدارمەن، قوعامدىق كولىكپەن، ينجەنەرلىك جەلىلەرمەن، مەكتەپتەرمەن، بالاباقشالارمەن جانە ەمحانالارمەن بىرگە جوبالانۋى ءتيىس، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.

 بىرنەشە ىسكەرلىك ورتالىقتى دامىتۋ. قازىرگى تاڭدا جۇمىس ورىندارىنىڭ ەداۋىر بولىگى قالانىڭ ورتالىق اۋداندارىندا شوعىرلانعان. ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى بىركەلكى ءبولۋ كۇندەلىكتى ساپارلار سانىن ازايتىپ، كولىك اعىندارىنىڭ جۇكتەمەسىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

قورىتىندىلاي كەلە، اندرەي اندرەيەۆ الماتىنىڭ ءوسۋىن توقتاتۋ ەندى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتادى. تابىستى مەگاپوليستەر ادامداردىڭ كەلۋىن شەكتەمەيدى، كەرىسىنشە الدىن الا كولىككە، ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمعا، سپۋتنيك- قالالارعا جانە جاڭا ىسكەرلىك ورتالىقتارعا ينۆەستيتسيا سالادى. الماتىنى جەڭىلدەتۋ - ادامداردىڭ كۇن سايىن كەپتەلىستە ساعاتتاپ تۇرمايتىن، تولىپ كەتكەن مەكتەپتە نەمەسە ەمحانادا ورىن ىزدەمەيتىن جاعداي جاساۋ دەگەن ءسوز. ءدال اگلومەراتسيانى كەشەندى دامىتۋ عانا قالانىڭ ودان ءارى تۇراقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتە الادى، - دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.

 24.kz