مەكتەپ فورماسى مىندەتتى، ال شاش ۇلگىسى مەن ماكياجعا تالاپتى كىم قويادى

 Kazinform ءتىلشىسى مەكتەپ، اتا-انا مەن بالاعا ارنالعان ورتاق ەرەجەلەردى، ولاردى ساقتاۋ ءتارتىبىن سارالادى.

تارتىپكە باعىنامىز - مەكتەپ ديرەكتورى

اقتوبە وبلىسىندا 400-دەن استام ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار. ولاردىڭ كوبى قويۋ كوك، قارا جانە سۇر ءتۇستى تاڭداپ، مەكتەپ فورماسىن بەكىتتى.

جاڭا وقۋ جىلى باستالعاندا سىنىپ جەتەكشىلەرى اتا- انالار مەن وقۋشىلار اراسىندا اشىلعان ورتاق چاتقا مەكتەپ فورماسىنىڭ ۇلگىسى كورسەتىلگەن فوتوسۋرەتتەردى جىبەرىپ، ەسكەرتۋ جاسادى.

سونىمەن بىرگە ءبىلىم ورداسىنىڭ ىشكى تارتىبىنە سايكەس كىرپىك جابىستىرۋعا، ارتىق اشەكەي تاعۋعا تىيىم سالىندى.

ماسەلەن، اقتوبە قالاسىنداعى № 47 جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتە 600-دەن استام وقۋشى بار. ەلىمىزدەگى وزگە دە وقۋ ورىندارى سەكىلدى مۇندا دا مەكتەپ جارعىسى بەكىتىلگەن.

— مەكتەپ جارعىسى — ەڭ ماڭىزدى قۇجات. وندا مەكتەپتىڭ ىشكى ەرەجەسى ايقىندالادى. بۇل 2016 -جىلى قاڭتاردا سول كەزدەگى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى نەگىزىندە بەكىتىلدى. مەكتەپ فورماسى ءۇش تۇستەن اسپاۋى ءتيىس. ەر بالالار جەيدە، كوكىرەكشە، شالبار كيەدى. شالبارىنىڭ بالاعى توبىقتان تومەن ءتۇسىپ تۇرۋى ءتيىس. قىزدارعا دا شالبار كيۋگە رۇقسات. ولارعا دا كلاسسيكالىق ۇلگىدەگى كيىم كيۋ مىندەتتەلەدى. كوبىنە بەلدەمشە كيۋدى ۇسىنامىز. تەك قىستىڭ سۋىق كۇندەرىندە توڭباۋى ءۇشىن شالبار كيۋگە رۇقسات بەرىلەدى. ءبىزدىڭ مەكتەپتە قويۋ كوك ءتۇس تاڭدالدى، — دەدى № 47 جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپ ديرەكتورى جادىرا اشىقبايەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، مەكتەپ وقۋشىلارى بويانبايدى، شاشى دا جيناقى. كەيىنگى كەزدەرى ەل ىشىندە تالاس تۋدىرعان ەرەجە مۇندا بۇرىننان ەنگىزىلگەن.

— بالالار تاربيەلى جانە ۇقىپتى. ولار مەكتەپتىڭ ىشكى ەرەجەسىن ساقتايدى. قولايلى ورتا، قاۋىپسىز جەر ەكەنىن اتا- انا دا بىلەدى. بىلىممەن قاتار تاربيەگە دە ءمان بەرەمىز. كۇزەت قىزمەتى جۇمىس ىستەپ تۇر. ۇشكىر زاتتار، ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەتىن ءدارى- دارمەكتى تە مەكتەپكە اكەلۋگە بولمايدى. مۇنى تاربيە ساعاتتارىندا، كەزدەسۋلەردە ايتىپ وتىرامىز. مەكتەپ ءوز بەتىنشە شارا قولدانا المايدى، ونداي قۇقىق بەرىلمەگەن. اتا- انامەن كەزدەسەمىز، پسيحولوگ ماماندار جۇمىس ىستەيدى، ماسەلەنىڭ شەشىمىن بىرگە تابامىز، — دەدى مەكتەپ ديرەكتورى.

ايىپپۇل — 5 ا ە ك

مەكتەپ ىشىندەگى ىشكى ەرەجە ق ر «ءبىلىم تۋرالى» زاڭى نەگىزىندە ەنگىزىلەدى. جارعى، ىشكى ەرەجە قامقورشىلىق كەڭەس پەن اتا- انالار جينالىسىندا نىقتىلانادى. نەگىزگى تالاپپەن قاتار قوسىمشا ەرەجە ەنگىزۋگە دە رۇقسات ەتىلگەن.

— مەكتەپ فورماسى ءاربىر وقۋ جىلىنىڭ سوڭىندا، ياعني، مامىر ايىندا بەكىتىلەدى. كيىم ءتۇسى، ۇلگىسى جاڭا وقۋ جىلى باستالماس بۇرىن تاڭدالادى. سونىمەن بىرگە ىشكى ەرەجە مەكتەپ اكىمشىلىگى مەن اتا- انا اراسىنداعى كەلىسىمشارتتا كورسەتىلەدى. قانداي دا ءبىر ارتىقشىلىق بەرىلمەيدى، ياعني، باس كيىمنىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە شەكتەۋ بار. ءبارىمىز دە عيماراتقا كىرگەندە باس كيىمدى شەشەمىز عوي. سونىمەن بىرگە تىم قىسقا بەلدەمشە دە كيۋگە بولمايدى. ەگەر وقۋشى ىشكى ءتارتىپ ەرەجەسىن ساقتاماسا، باس كيىم كيىپ، شاشىن بوياپ كەلسە ءبىرىنشى ەسكەرتۋ بەرىلەدى. اتا-اناسىن دا شاقىرادى. بىرنەشە رەت ەسكەرتۋ جاسالىپ، ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى.

 سودان كەيىن دە تارتىپكە باعىنباسا، وبلىس، قالا، اۋدان اكىمدىكتەرى جانىنداعى كامەلەتكە تولماعاندار ىستەرى جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى. كوميسسيا قوسىمشا ۋاقىت بەرەدى، جاعدايدى باقىلاۋعا الادى. ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە اكىمشىلىك ءىس قوزعاۋ ءۇشىن ماتەريالدار جيناقتالىپ، وبلىستىق ءبىلىم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنە جولدايدى. ماتەريالداردى قاراپ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 409-بابىنا سۇيەنىپ ەسكەرتۋ بەرەمىز نەمەسە 5-ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى. ء«بىلىم تۋرالى» زاڭنىڭ 49-بابىندا اتا- انالاردىڭ مىندەتى انىق كورسەتىلگەن، — دەدى اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى گۇلنار سارسەنعاليەۆا.

ءيا، «ءبىلىم تۋرالى» زاڭنىڭ 49-بابىندا اتا- انالاردىڭ جانە وزگە دە زاڭدى وكىلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى جازۋلى. وندا «ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەلگىلەگەن مىندەتتى مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ورىنداۋعا»، «ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىندا بەلگىلەنگەن كيىم فورماسىن ساقتاۋعا» مىندەتتەلەدى.

ال اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ تۋرالى كودەكستىڭ 409-بابىندا «اتا- انالاردىڭ نەمەسە وزگە دە زاڭدى وكىلدەردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى زاڭناماسىندا كوزدەلگەن مىندەتتەردى ورىنداماۋى نەمەسە تيىسىنشە ورىنداماۋى ەسكەرتۋ جاساۋعا نەمەسە بەس ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالۋعا اكەپ سوعادى» دەپ جازۋلى.

زاڭعا سۇيەنگەن مينيسترلىك بۇيرىق شىعارىپ، مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى تالاپتى بەكىتكەنىمەن، شاش ۇلگىسى، ونى بوياۋ، تىرناق پەن كىرپىك جابىستىرۋ، بويانۋ سەكىلدى شەكتەۋلەر ىشكى ەرەجەدە قارالادى. اتا- انالار جينالىسى، قامقورشىلىق كەڭەسىندە ەنگىزىلەدى.

— 2006 -جىلى كيىم ۇلگىسىن ساقتاماعانى ءۇشىن 7 اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. ولارعا ەسكەرتۋ بەرىلدى، كەيبىرىنە ايىپپۇل سالىندى، — دەدى گۇلنار سارسەنعالييەۆا.

ايتا كەتەيىك، مەكتەپتىڭ ىشكى ەرەجەسىن بەكىتۋگە قاتىساتىن قامقورشىلىق كەڭەسى مۇشەسىنىڭ سانى تاق بولۋى ءتيىس. ەڭ كەمى — 7 ادام. ولاردىڭ اراسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ، قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ وكىلدەرى بولادى. سونىمەن بىرگە ب ا ق وكىلدەرى كىرەدى.

جاس تەرىنى ءبۇلدىرىپ الاتىن وقۋشىلار دا، ستۋدەنتتەر دە بار — دەرماتوۆەنەرولوگ

جاڭا وقۋ جىلىندا جاڭا ەرەجەلەر بەكىتىلىپ، «بويانۋعا بولمايدى» دەگەن تالاپ كوپتىڭ تالقىسىن تۋدىردى. ءبىرى قۇپتاسا، ءبىرى قارسى شىقتى. قارسى تاراپتا دارىگەرلەر دە بار.

№ 2 قالالىق كوپسالالى اۋرۋحاناسى تەرى- ۆەنەرولوگيا ورتالىعىنىڭ اعا دەرماتوۆەنەرولوگ دارىگەرى سامال جولايەۆانىڭ ايتۋىنشا، جاس تەرىنى قورعاۋ ءۇشىن ەكى مەزگىل جىلى سۋمەن جۋۋ جەتكىلىكتى. ال بەتتەگى بەزەۋدى جالعىز كوسمەتولوگ كەتىرە المايدى. قابىنۋدى باسۋ ۋاقىتشا شەشىم، ال ونىڭ نەگىزى ءىش قۇرىلىسى اۋرۋى.

— جاسوسپىرىمدەردە كەزدەسەتىن تەرى اۋرۋلارىنىڭ ءبىرى — بەزەۋ. مەديتسينادا ونى اكنە دەپ تە اتايدى. ادام بەتىنە بەزەۋ شىقسا ونىڭ سەبەبىن ىزدەگەن دۇرىس. گورموندىق جانە ءىش اعزالارىنداعى وزگەرىستەر اسەر ەتەدى. كۇيزەلىس تە جۇيكەنى بۇزادى. كەيدە بەت كۇتىمىنە نەمقۇرايلى قارايدى. مۇندايدا جاسوسپىرىم قىزداردىڭ وپا- دالاپ قولدانباعانى دۇرىس. ءتۇرلى توندىق كرەم قولدانۋ زياندى. بالالار تاڭەرتەڭ جانە كەشكە بەتتى جۋۋعا ارنالعان گەل پايدالانسا بولادى. وندا دا قۇرامىندا قىشقىلى از بولۋى ءتيىس. ءتىپتى جىلى سۋمەن جۋسا دا جەتكىلىكتى. دارىگەر رەتىندە جاسوسپىرىم شاقتا بويانىپ، ءتۇرلى تونالدى كرەم جاققاندى قولدامايمىن. حيميالىق قوسپالار جۇقا ءارى نازىك تەرىنى ءبۇلدىرىپ، قابىرشاقتانۋىنا، بورتپەنىڭ پايدا بولۋىنا اكەلەدى، — دەدى № 2 قالالىق كوپسالالى اۋرۋحاناسى تەرى- ۆەنەرولوگيا ورتالىعىنىڭ اعا دەرماتوۆەنەرولوگ دارىگەرى سامال جولايەۆا.

دارىگەر ءتۇرلى كوسمەتيكانى تەك 25 جاستان اسقاندا قولدانۋعا كەڭەس بەرەدى. وعان دەيىن تەك بەت كۇتىمىن جاساعان ءجون. بۇل ادامنىڭ تابيعي سۇلۋلىعىن ساقتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.

— قازىر جاس كەزىنەن بەتكە كۇتىم جاساۋ كەرەك دەگەن تۇسىنىك پايدا بولعان. ول دۇرىس ەمەس. جاسى ەگدە تارتا كەلە مايلىلىعى ارتىپ، بوگدە بولىنىستەر پايدا بولادى. سترەسكە ءتۇسىپ، ءتۇرلى اۋرۋعا شالدىققاندا تەرى قالپى وزگەرەدى. ال جاسوسپىرىمدەردە تەرىنىڭ ىلعالدىلىعى قالىپتى بولادى. ءتۇرلى كوسمەتيكانى تومەنگى سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ قولدانباعانى ءجون. قازىر برەندتىڭ جارناماسى ءوتىمدى. اسىرەسە كارىستەر ونىمىنە تاڭداۋ كوپ. ءبىرى كوشىرمە، ءبىرى ءتۇپنۇسقا. ارزان دۇنيەنى السا، كەرى اسەرىن بەرۋى ىقتيمال. العاش قولدانعاندا جاقسى اسەر بەرگەنىمەن ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ دا زيانى ءتيۋى ىقتيمال. تەرىنىڭ ساڭىلاۋىن بىتەگەندە مايلىلىعى ارتىپ، بەزەۋ شىعادى، — دەدى دارىگەر.

№ 2 قالالىق كوپسالالى اۋرۋحاناسى تەرى- ۆەنەرولوگيا ورتالىعىنا بەت تەرىسى پروبلەمالارىمەن كەلەتىن بويجەتكەندەر دە، بوزبالالار دا بار. شاش بوياۋ، كىرپىك جابىستىرۋ، بەت جۋۋ كەزىندە اللەرگيالىق رەاكسيا بەرىپ، مامانداردان كومەك سۇرايدى.

— بەت جۋۋعا ارنالعان ءتۇرلى ءونىمدى پايدالانىپ، ءبورتىپ، ىرىڭدەپ كەلگەنى دە كەزدەسەدى. بەزەۋدى جاسىرۋ ءۇشىن توندىق كرەم جاعادى. ودان تەرى ساڭىلاۋلارى بىتەلىپ، ىرىڭدەپ، اسقىنادى. قىزدار دا، ەر بالالار دا كەلەدى. جاسوسپىرىمدەردە كەۋدە، ارقا، يىقتىڭ اينالاسىنا دا بەزەۋ شىعادى. ونى دەرماتولوگ ماماندار قارايدى. اسقىنۋ ساتىسىنا قاراي ەم قابىلدايدى. جەكە كلينيكاعا جۇگىنگەندە ماماننىڭ جاي كوسمەتولوگ ەمەس، دەرماتولوگ- كوسمەتولوگ ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن ابزال، — دەدى ول.

بۇعان دەيىن جاڭا وقۋ جىلىنداعى وزگەرىس جايلى جازىلدى.

بالانىڭ قاۋىپسىزدىگى، تاربيەسى جانە ادەپ مادەنيەتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولۋعا ءتيىس. بۇل تۋرالى وقۋ- اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا استانادا ءوتىپ جاتقان تامىز كونفەرەنسياسىندا ايتتى.