جۇمىسسىز قالاتىن ماماندار، شەتەلدىك كادرلار: ۇكىمەت وتىرىسىندا قانداي ماسەلەلەر تالقىلاندى

جيىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى اسقاربەك ەرتايەۆ قازاقستانداعى جۇمىس كۇشى جانە كەلەشەكتە قوسىمشا قانشا مامان قاجەت بولاتىنى جونىندە مالىمدەمە جاسادى.

- بۇگىندە كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ەكونوميكانىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالىپ وتىر. باستى مىندەت - ەكونوميكانىڭ ناقتى قاجەتتىلىگى، جۇمىسكەرلەردىڭ بىلىگى جانە كادرلار دايارلاۋ جۇيەسى اراسىنداعى سايكەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ. وسى پرينتسيپكە وراي، جۇمىسشى ماماندىقتار بويىنشا كادرلار دايارلاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى ەنگىزىلەدى، - دەپ الداعى ماقساتتاردى اتاپ ءوتتى ول.

سونىمەن بىرگە قازىرگى جاعدايعا توقتالدى. ءمينيستردىڭ سوزىنشە، بۇگىندە ەلدە جۇمىس كۇشىنىڭ سانى - 9,8 ميلليون ادام. ونىڭ جۇمىسپەن قامتىلعانى - 9,4 ميلليون كىسى، ياعني جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيى - %96.

اسقاربەك ەرتايەۆ كەلەشەككە قانداي بولجام بار ەكەنىن دە ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، 2035-جىلعا دەيىن ەكونوميكاعا تاعى 2,9 ميلليون كادر قاجەت بولادى. ونىڭ ىشىندە جۇمىسشى ماماندىقتار بويىنشا كەرەك كادرلار سانى - 1,8 ميلليون ادام.

ەڭبەك نارىعى نەگە وزگەرىپ جاتىر

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ۇكىمەت وتىرىسىندا قازاقستاندا سۇرانىس جوعارى سالالار جانە كەلەشەكتە قانداي ماماندىقتار جويىلىپ كەتەتىنى تۋرالى دا اقپارات بەردى.

- ەڭ جوعارى سۇرانىس ونەركاسىپتە، قۇرىلىستا، اۋىل شارۋاشىلىعىندا جانە IT سالاسىندا قالىپتاسقان. سۇرانىسقا يە كاسىپتەردىڭ تىزبەسى 51 دەن 174 كاسىپكە دەيىن جاڭارتىلىپ جاتىر. ولار - ينجەنەريا، قۇرىلىس، وڭدەۋ ونەركاسىبى، بيوتەحنولوگيا، جاسىل جانە يادرولىق ەنەرگەتيكا، - دەدى ول.

سونىمەن قاتار، ءمينيستردىڭ سوزىنشە، تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت ەڭبەك نارىعىن بارىنشا وزگەرتىپ جاتىر. ءتىپتى، كەيبىر ماماندىق جويىلادى دەپ بولجانىپ وتىر. مىسال رەتىندە ءماتىندى وڭدەۋشى، تەرۋشى، دەرەكتەردى ەنگىزۋ جونىندەگى قىزمەت، كوررەكتور ءتارىزدى ماماندىقتاردى اتاۋعا بولادى.

الداعى ۋاقىتتا دا كاسىپتەردىڭ باسىم بولىگى ترانسفورماتسيالانادى. قىزمەتتىڭ مۇلدە جاڭا باعىتتارى پايدا بولادى.

- بۇل جاعدايلاردا كادرلار دايارلاۋ جۇيەسى وزىق قارقىنمەن جۇمىس ىستەيدى. ەكونوميكا سالالارىندا پەرسپەكتيۆتى ماماندىقتار الدىن الا ايقىندالىپ، بىلىكتىلىكتەر مەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جەدەل جاڭارتىلادى، - دەدى اسقاربەك ەرتايەۆ.

ەلىمىزگە جىلىنا 300 مىڭ شەتەلدىك جۇمىس ىستەۋگە كەلۋىنىڭ سەبەبى نەدە

جىل باسىنان بەرى ەلەكتروندىق بيرجا پورتالىندا جۇمىس بەرۋشىلەر 845 مىڭ بوس جۇمىس ورنىن جاريالاعان. سونىڭ 432 مىڭى - جۇمىسشى ماماندىقتار. قازاقستان ازاماتتارى بوس ورىنداردىڭ 60-70 پايىزىنا ورنالاسادى دا، قالعان %30-40 بوس جۇمىس ورنىنا ادام تابىلمايدى. سول سەبەپتى، جۇمىس بەرۋشىلەر شەتەلدەردەن مامان تارتۋعا ءماجبۇر كورىنەدى.

- جىل سايىن ەلىمىزگە 300 مىڭداي شەتەل ازاماتى جۇمىس ىستەۋگە كەلەدى. بۇل ماسەلە بويىنشا اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز، - دەدى اسقاربەك ەرتايەۆ.

ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە، بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن مانساپ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن وزگەرتۋ ۇدەرىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن، تسيفرلىق جۇيەنى ەنگىزۋ ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتۋعا بولادى.

عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قانداي جوبالارى بار

ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا قاجەتتى جۇمىسشى ماماندار دايارلاۋداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى دە بىلەك سىبانا كىرىسكەن. ۇكىمەت وتىرىسىندا ساياسات نۇربەك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا اۋقىمدى جاڭارتۋلار ەنگىزىلىپ جاتقانىن مالىمدەدى.

سالا باسشىسىنىڭ سوزىنشە، كادرلار دايارلاۋدىڭ وزىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا 20 وڭىرلىك كارتا ازىرلەندى. ولاردا 2 مىڭنان استام جاڭا ماماندىق ايقىندالىپ، قولدانىستاعى ماماندىقتاردىڭ ترانسفورماتسياسى كورسەتىلگەن.

- ەڭبەك فۋنكتسياسىنىڭ ءوزى وزگەرىپ جاتىر. ەنەرگەتيك IT- ەنەرگەتيككە، اگرونوم سيفرلىق اگرونومعا اينالۋدا. سيفرلىق ەگىزدەر جانە وندىرىستىك پروتسەستەردە جاساندى ينتەللەكتتى قولدانۋ بويىنشا ماماندار پايدا بولۋدا. مىندەت - بۇل وزگەرىستەردى اراعا ۋاقىت سالماي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزۋ. 2026-جىلى جاڭا ماماندىقتار اتلاسى نەگىزىندە 1983 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جاڭارتىلدى، ال 2022-جىلى نەبارى 7 باعدارلاما عانا بولعان ەدى، - دەدى مينيستر.

ايقىن مىسال رەتىندە ول ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى مەن جۇيەلەرىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى، بۇگىنگى تاڭدا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى اۋىل شارۋاشىلىعىندا، گەولوگيادا، ەنەرگەتيكادا، قۇرىلىستا، لوگيستيكادا جانە باسقا دا سالالاردا قولدانىلىپ كەلەدى. بۇل سالادا 8 جوعارى وقۋ ورنىندا ماماندار دايارلانىپ كەلەدى. قازىر 430 ستۋدەنت ازاماتتىق اۆياتسيا، اەروعارىشتىق ينجەنەريا، جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ جانە ۇشقىشسىز اپپاراتتاردى باسقارۋ باعىتتارى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر.

سونىمەن قاتار، ساياسات نۇربەك ءبىلىم بەرۋ جانە ءوندىرىس ورنىندا تاجىريبە جيناۋدى قاتار قامتۋ شارالارى جونىندە مالىمدەدى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ سوزىنشە، دۋالدى وقىتۋعا باسا ءمان بەرىلىپ كەلەدى. بۇگىندە 76 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ 50 مىڭ ستۋدەنتى 6 مىڭ كاسىپورىن بازاسىندا دۋالدى وقىتۋدان ءوتىپ جاتىر.

- مىسالى، قوستاناي وبلىسىنىڭ جەتەكشى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى بازاسىندا («KIA Qazaqstan» ج ش س، «سارىاركا اۆتوپروم» ج ش س، «اگروماشحولدينگ KZ» ا ق جانە ت. ب.) احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 138 ستۋدەنتى ءبىلىم الىپ جاتىر. بيىل 62 ستۋدەنت جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. اۆتوموبيل جاساۋ ينجينيرينگى باعدارلاماسى Industry 4.0، جاساندى ينتەللەكت جانە Big Data، روبوتوتەحنيكا، مەحاترونيكا، زاماناۋي ماتەريالدار مەن ۇنەمدى ءوندىرىستى قامتيدى، - دەدى ول.

سونىمەن بىرگە، بيىل بارلىق جوعارى وقۋ ورنىندا ينجەنەرلىك دايىندىق بويىنشا Work-Based Learning (جۇمىس ورنىندا وقىتۋ) باعدارلاماسى كەڭەيتىلەدى.

ال ناقتى ءوندىرىستى ۋنيۆەرسيتەت ينفراقۇرىلىمىنا قوسۋ مىسالىن سافي وتەبايەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنەن كورۋگە بولادى.

- وقۋ-وندىرىستىك پوليگونىندا 15 وقۋ ايماعى قۇرىلىپ، كاسىپتىك جابدىقتارى بار 3 ۇڭعىما جۇمىس ىستەيدى. ستۋدەنتتەر تولىق تەحنولوگيالىق سيكلدى ۇيرەنەدى. كومىرسۋتەكتەردى بارلاۋ، ءوندىرۋ، دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋدى مەڭگەرەدى، - دەدى مينيستر.

سونداي-اق، ول مۇنداي الاڭداردى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ۇكىمەت وتىرىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنتتىڭ جوعارى سەنىمىن اقتاۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەگەن ەدى.

سونىمەن قاتار توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۇكىمەتتە انت بەردى.