جاڭا كونستيتۋتسيا: باسپانا يەلەرى مەن جالعا الۋشىلار ءۇشىن قانداي وزگەرىس بار
استانا. KAZINFORM - بيىلعى 1-شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنگەن جاڭا كونستيتۋتسيا تۇرعىن ءۇي مەن جەكە مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتەتىن نورمالاردى بەكىتتى.
ەندى ەشكىمدى باسپاناسىنان شىعارۋ نەمەسە مۇلكىن تارتىپ الۋ سوتتىڭ شەشىمىنسىز جۇزەگە اسپايدى.
بۇل نورما تەك پاتەر يەلەرىنە ەمەس، تۇرعىن ءۇيدى زاڭدى تۇردە پايدالانىپ جۇرگەن ادامدارعا، سونىڭ ىشىندە جالعا الۋشىلارعا دا قاتىستى.
جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنىڭ ساراپشىسى ۆيتالي شالايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل وزگەرىس جالعا بەرۋ نارىعىن تۇبەگەيلى وزگەرتپەيدى، ءبىراق تاراپتاردى جاۋاپكەرشىلىكپەن ارەكەت ەتۋگە ىنتالاندىرادى.
- مەنىڭشە، بۇل تۇزەتۋ جالعا بەرۋ نارىعىن وزگەرتۋدەن بۇرىن، ونى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. بۇدان بىلاي اۋىزشا كەلىسىمگە ەمەس، زاڭ تالاپتارىنا ساي جاسالعان شارتقا سۇيەنگەن دۇرىس. پاتەر يەسى دە، جالعا الۋشى ءدا وز مىندەتىن ورىنداسا، بۇل وزگەرىس ولارعا قوسىمشا قيىندىق تۋعىزبايدى، - دەدى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەندى جالعا بەرۋ شارتىن مۇقيات ازىرلەۋدىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى.
- قازىردىڭ وزىندە كوپ ادام دايىن ۇلگىدەگى كەلىسىمشارتتى پايدالانادى نەمەسە مۇلدە اۋىزشا كەلىسىپ جاتادى. مۇنداي ءتاسىلدىڭ تاۋەكەلى جوعارى. كەلىسىمشارتتا ەكى تاراپتىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى، كەلىسىمدى بۇزۋ ءتارتىبى جانە پاتەردى بوساتۋ شارتتارى ناقتى جازىلسا، كەيىن داۋ تۋىنداۋ ىقتيمالدىعى دا ازايادى،- دەيدى ول.
سونىمەن قاتار ساراپشى جاڭا نورمانى ءىس جۇزىندە قولدانۋعا قاتىستى ءالى دە جاۋاپسىز سۇراقتار بار ەكەنىن ايتادى. «مىسالى، جالعا الۋشى كەلىسىمشارت تالاپتارىن بۇزسا، ءبىراق پاتەردەن ءوز ەركىمەن شىقپاسا، نە بولادى؟»
- ايتالىق، كەلىسىمشارتتا جالداۋ اقىسىن ۇزاق ۋاقىت تولەمەسە نەمەسە باسقا دا ەلەۋلى تالاپتاردى بۇزسا، جالعا الۋشى پاتەردى بوساتۋعا مىندەتتى دەپ كورسەتىلگەن، ءبىراق ول بۇعان كەلىسپەسە، كەلىسىمشارتتاعى تالاپ جەتكىلىكتى بولا ما، الدە مەنشىك يەسىنە ءبارىبىر سوتقا جۇگىنۋگە تۋرا كەلە مە؟ بۇل سۇراقتىڭ ناقتى جاۋابى ازىرگە جوق. ونى الداعى سوت تاجىريبەسى كورسەتەدى، - دەدى ۆيتالي شالايەۆ.
ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل وزگەرىستەر جالعا بەرۋ نارىعىن اشىق ءارى قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەلگەن جۇيەگە اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى.
- بۇل تۇزەتۋ كەلىسىمشارتتىڭ ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرادى. ۋاقىت وتە كەلە نارىق اۋىزشا كەلىسىمنەن زاڭ تالاپتارىنا ساي راسىمدەلگەن مامىلەلەرگە كوشەدى. بۇل پاتەر يەسىنە دە، جالعا الۋشىعا ءدا تيىمدى،- دەدى ساراپشى.
ۆيتاليي شالايەۆتىڭ سوزىنشە، جاڭا نورما تەك جالعا بەرۋ سالاسىنا عانا قاتىستى ەمەس. ول جىلجىمايتىن مۇلىك يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن دا كۇشەيتەدى.
- كونستيتۋتسيادا ەندى ادامنىڭ مۇلكىن سوت شەشىمىنسىز تارتىپ الۋعا بولمايتىنى ناقتى جازىلعان. بۇل - ادال مەنشىك يەلەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا بەرىلگەن قوسىمشا كەپىلدىك، - دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.
بۇعان دەيىن قازاقستاندا مۇلىك ساتقاندا تۇسەتىن تابىسقا سالىق ەسەپتەۋ ءتارتىبى وزگەرگەنى جونىندە جازدىق.
