ءماجىلىس ەڭ تومەنگى جالاقىنى جۇيەلى ارتتىرۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسىن قارايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار ەڭ تومەنگى جالاقىنى جۇيەلى تۇردە ارتتىرۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسىن تالقىعا سالىپ، تاعى ءبىرقاتار زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الادى.

ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن 5-قىركۇيەكتە وتكەن بيۋرو وتىرىسىندا بۇگىنگى جالپى وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى ناقتىلانعان ەدى. سوعان سايكەس، دەپۋتاتتار «دامۋشى ەلدەردى ەرەكشە ەسكەرە وتىرىپ، ەڭ تومەن جالاقىنى بەلگىلەۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى (131-كونۆەنسيا) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارايدى.

ايتا كەتەرلىگى، دامۋشى ەلدەردى ەرەكشە ەسكەرە وتىرىپ، ەڭ تومەن جالاقىنى بەلگىلەۋ تۋرالى كونۆەنسيا (131-كونۆەنسيا) 1970 -جىلى 3-ماۋسىمدا حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ باس كونفەرەنتسياسىندا قابىلداندى. قازىرگى كەزدە كونۆەنتسيانى ح ە ۇ-عا مۇشە 54 مەملەكەت راتيفيكاتسيالادى. ت م د مەملەكەتتەرى ىشىندە ارمەنيا، ازەربايجان عانا راتيفيكاتسيالاپ ۇلگەردى. كونۆەنسيانىڭ ماقساتى - ەڭبەك جاعدايلارى وسىنداي جۇيەنى قولدانۋعا بولاتىن جالدامالى جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ بارلىق توبىن قامتيتىن ەڭ تومەن جالاقىنى بەلگىلەۋ. قۇجات ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ بارلىق سالاسىنا جانە جۇمىسكەرلەردىڭ بارلىق ساناتىنا قولدانىلادى. جالپى، زاڭناما كونۆەنسيانىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلەدى.

كونۆەنسيانى راتيفيكاتسيالاۋ ەڭ تومەن جالاقىنى بەلگىلەۋ بولىگىندە حالىقارالىق ستاندارتتاردى ودان ءارى ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە قازاقستاننىڭ وسى سالاداعى حالىقارالىق نورمالاردى ساقتاۋ مەن ورىنداۋعا بەيىلدىگىن راستايدى.

ءماجىلىستىڭ تالقىلاۋىنا شىعارىلاتىن كەلەسى زاڭ جوباسى - قازاقستان مەن قاتار مەملەكەتىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قازاقستاننان كەلگەن جۇمىسكەرلەردى قاتارعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم. بۇل كەلىسىمگە 2024 -جىلدىڭ اقپانىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن قاتار مەملەكەتىنىڭ ءامىرى شەيح تاميم بەن حاماد ءال-تانيدىڭ كەلىسسوزدەرىنىڭ ناتيجەسىندە قول قويىلعان ەدى. ەندى ۇلتتىق راسىمدەرگە سايكەس ودان ءارى پارلامەنت تاراپىنان راتيفيكاتسيالانۋى ءتيىس.

كەلىسىم قاتاردا جۇمىس ىستەيتىن نەمەسە جۇمىس ىستەۋدى جوسپارلاپ وتىرعان قازاقستاندىقتاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. وعان قازاقستاننان ەڭبەكشىلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاسايتىن ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە قۇقىقتىق جاعدايلار كىرەدى.

قۇجات اياسىندا قازاقستاندىقتارعا قاتارداعى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وتىنىمدەرى نەگىزىندە زاڭدى جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى. ءىس- قيمىلداردى ۇيلەستىرۋ، بىلىكتى جۇمىسشىلاردى تارتۋ جانە ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ ءۇشىن قازاقستان مەن قاتار اراسىندا بىرلەسكەن كوميتەت قۇرىلادى.

مۇنان بولەك، جالپى وتىرىس بارىسىندا ءماجىلىس كوميتەتتەرى ءبىرقاتار زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الادى. ولاردىڭ قاتارىندا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» ، پەرۋمەن ۇستاپ بەرۋ جانە سوتتالعان ادامداردى بەرۋ، قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتاردى راتيفيكاتسيالاۋ، جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بىلىكتىلىكتى تانۋ تۋرالى ازيا-تىنىق مۇحيتى وڭىرلىك كونۆەنسياسى، سونداي-اق 1992 -جىلعى شەكاراارالىق سۋ ارنالارى مەن حالىقارالىق كولدەردى قورعاۋ جانە پايدالانۋ جونىندەگى كونۆەنتسياعا سۋ جانە دەنساۋلىق پروبلەمالارى تۋرالى حاتتاما بار.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جوباسىن قاراۋعا قابىلدادى.

سايلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مىنالار:

ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا ءبىر كانديداتتى ءبىر سايلاۋ وكرۋگىنەن ارتىق سايلاۋ وكرۋگىندە ۇسىنۋعا تىيىم سالۋ؛
ءبىر ادامدى ءبىر مەزگىلدە ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتىڭ ءبىر مانداتتى وكرۋگتەرى بويىنشا دا ۇسىنۋعا تىيىم سالۋ؛
اكىمگە كانديداتتىڭ سايلاۋ قورىن قۇرۋ، پرەزيدەنتتىككە، دەپۋتاتتىققا، اكىمگە، سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەسىنە كانديداتتارعا اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستار بويىنشا سوتتىلىعىنىڭ بولماۋى بويىنشا تالاپتاردى كۇشەيتۋ؛
ۇگىت-ناسيحات ماسەلەلەرىن جانە تاعى باسقا ماسەلەلەردى رەتتەۋ؛
سايلاۋ وتكىزۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ؛
سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ نورمالارىن ساقتاماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ.
سونداي-اق دەپۋتاتتار ارمەنيا ۇكىمەتىمەن اراداعى كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جانە ساپارلار مەن ازاماتتاردىڭ بولۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالادى.

وسىلايشا، مەملەكەت ازاماتتارىنىڭ ەلدە 30 كۇن بولعاننان كەيىن پوليتسيادا تىركەلۋ مىندەتى ەنگىزىلەدى. بۇل كوشى-قون باقىلاۋىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. سونداي-اق كەلىسىمدە ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەس 90 كۇننەن استام ەلدە بولۋ مۇمكىندىگى كوزدەلگەن. ول ءۇشىن ۋاقىتشا تۇرۋعا رۇقسات الۋ جەتكىلىكتى. ناتيجەسىندە ەكى جاق ءۇشىن ۆيزالىق رەجيم جويىلادى. بۇل ازاماتتاردىڭ ەلگە كەلۋ كەزىندە شىعىندارىن ازايتادى.

ەلگە كىرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتار تىزبەسىنە مىنالار ەنگىزىلەدى:

ارمەنيا ازاماتتارى ءۇشىن سايكەستەندىرۋ كارتاسى؛
قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن جەكە كۋالىك.
جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەر قارالىپ بولعاننان كەيىن ماجىلىسمەندەر الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق ماسەلەلەر بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا 12 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ماسەلەن، دەپۋتات بولاتبەك ناجمەتدين ۇلى پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا «تازا پاراقتان» رەفورماسىنىڭ ويداعىداي ىسكە اسپاي جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «تازا پاراقتان» رەفورماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ دەڭگەيىنە كەشەندى باعا بەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.

- مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭ جوبالارىن جانە نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق اكتىلەردى دايىنداعان كەزدە ماقۇلداتۋ راسىمدەرىن ساقتاۋىنا، ونىڭ ىشىندە رەتتەۋشىلىك اسەرگە تالداۋ جۇرگىزۋدىڭ دۇرىستىعى مەن ساپاسىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ كەرەك. ۇكىمەت جانىنداعى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ قىزمەتىنە باعا بەرىلسىن. سالالىق مينيسترلىكتەردىڭ ۇستەمدىگىن بولدىرماۋ ءۇشىن پارلامەنت دەپۋتاتتارى كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا مىندەتتى تۇردە قاتىسۋى كەرەك، - دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

ال باقىتجان بازاربەك باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆتىڭ اتىنا ساۋال جولداپ، الماتى ىرگەسىندەگى قۇيقالى تەلىمدەردى تۇگەندەۋدى تالاپ ەتتى.

- الماتى قالاسىنىڭ مەدەۋ، بوستاندىق جانە ناۋرىزباي اۋداندارى بويىنشا مەنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جازعى رەيدتەرىمدە تاۋ جوتالارىن زاڭسىز ءبولىپ الۋ، وزەندەر مەن جىلعالاردى رۇقساتسىز بىتەۋ، ىلە الاتاۋىنىڭ بۇكىل بوكتەرىنە جاپپاي قۇرىلىس سالۋ فاكتىلەرى انىقتالدى، - دەدى ول.

اۆتور

مارلان جيەمباي