بيۋجەتتى تەرىس پايدالانۋ: ۇكىمەت جەكەمەنشىك مەكتەپتەر بويىنشا اۋديت ناتيجەلەرىن جاريالادى
استانا. KAZINFORM - ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيۋدجەتتىك ءتارتىپتى نىعايتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا قاراجاتتى جۇمساۋدىڭ تيىمدىلىگىنە جۇيەلى تالداۋ جۇرگىزىپ جاتىر، دەپ حابارلايدى ۆەدومستۆونىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆتىڭ جەكەمەنشىك مەكتەپتەر مەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن قارجىلاندىرۋ اۋديتىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى تۋرالى بايانداماسىن تىڭدادى.
قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە، جەكەمەنشىك مەكتەپتەر سانى 2020-جىلعى 203 تەن 2025-جىلى 878 گە دەيىن ارتقان، ال وقۋشىلار سانى بەس جىل ىشىندە التى ەسەگە، ياعني 53 مىڭنان 322 مىڭ بالاعا دەيىن وسكەن.
سونداي-اق اتالعان باعىت بويىنشا بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ كولەمى 2020-جىلعى دەڭگەيدەن (13,3 ميلليارد تەڭگە) 20 ەسە اسىپ، 248 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. 2025-جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى بىتىراقڭى ءارى باقىلاۋسىز بولعانى، بۇل دەرەكتەردىڭ بۇرمالانۋىنا جانە بيۋجەت قاراجاتىن تەرىس پايدالانۋعا جاعداي تۋعىزعانى اتاپ ءوتىلدى. وسىعان بايلانىستى وتكەن جىلدىڭ سوڭىنان بەرى قارجىلاندىرۋ بارلىق كەزەڭنىڭ اشىقتىعى مەن اۆتوماتتاندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن orta-bilim.e-qazyna سيفرلىق پلاتفورماسىنا اۋىستىرىلدى، بۇل قازىرگى كەزەڭدە جاڭا ءتاسىلدىڭ تيىمدىلىگىن راستادى ءارى قاراجاتتى جوسىقسىز پايدالانۋ تاۋەكەلدەرىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قارجى مينيسترلىگى جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋعا جۇرگىزگەن اۋديت بارىسىندا ءبىرقاتار زاڭبۇزۋشىلىقتى انىقتادى.
ولاردىڭ ىشىندە:
مەكتەپتەر اراسىندا بىرنەشە رەت اۋىستىرۋ جانە تىركەلۋ ارقىلى وقۋشىلار سانىن كوبەيتۋ؛
عيماراتتاردىڭ ناقتى سىيىمدىلىعىن ەسەپكە الماي وقۋشى ورىندارىنىڭ سانىن نەگىزسىز اسىرا باعالاۋ (نورماتيۆتىك سىيىمدىلىقتان 3 ەسە اسىپ كەتۋ)؛
بيۋجەتتىك قارجىلاندىرۋ الۋ جانە سول ارقىلى سالىق تولەمدەرىن ازايتۋ ءۇشىن سالىق ەسەپتىلىگىندە كىرىستى كەم كورسەتۋ ارقىلى ەسەلەنگەن پايدا الۋ؛
كۇردەلى جوندەۋدىڭ ورنىنا اعىمداعى جانە كوسمەتيكالىق جوندەۋ جۇرگىزۋ (جوبالاۋ جانە سمەتالىق قۇجاتتاماسى بولماعان جاعدايدا) انىقتالدى.
قارجى ءمينيسترى زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ كوپتەگەن فاكتىسىن كەلتىردى. اۋديت بارىسىندا انىقتالعان دەرەكتەر جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ ەداۋىر بولىگى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋعا قاتىسۋدى ءبىلىم بەرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ تەتىگى رەتىندە ەمەس، بيۋجەت ەسەبىنەن پايدا تابۋ قۇرالى رەتىندە قاراستىرعانىن كورسەتەدى. مۇنداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتار مەملەكەتتىك ورگاندارداعى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قاداعالاماۋىنان نەمەسە تىكەلەي قاتىسۋىمەن ورىن الىپ وتىر. قارجى مينيسترلىگىندە اۋديتورلىق ءىس-شارالار ءالى دە جالعاسۋدا جانە ولاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار دايىندالادى.
اگروونەركاسىپ كەشەنىن 2023-2024-جىلدارداعى قارجىلاندىرۋعا جۇرگىزىلگەن اۋديت ناتيجەلەرىنە سايكەس، انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتاردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 300 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى، ونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىڭ تىكەلەي شىعىندارى - 32 ميلليارد تەڭگە. تەك 2 جىلدىڭ ىشىندە ا و ك- ءتى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا شامامەن 1,2 تريلليون تەڭگە بولىنگەن.
قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ قوماقتى قاراجاتتىڭ كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق ناتيجە مەن حالىققا پايدا اكەلمەي يگەرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىرقاتار زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ماسەلەن، شارۋالاردى سۋبسيديالاۋدا 5,5 ميلليارد تەڭگە سوماسىنا كولەڭكەلى سحەمالار بەلگىلى بولدى. اتاپ ايتقاندا، 11 وڭىردە سۋبسيديا الۋشىلار اراسىندا 808,1 ميلليون تەڭگەگە ءبىر ءىرى قارا مالدى جالعان ساتۋ جاعدايلارى تىركەلدى.
سونىمەن قاتار قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ سۋبسيديالار بەرۋ كەزىندە انىقتالعان ءبىرقاتار ناقتى زاڭ بۇزۋشىلىقتى ايتتى. بيۋجەتتىك كرەديتتەر شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن ا و ك- ءتىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى بويىنشا 13,3 ميلليارد تەڭگە سوماسىنا زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى. مال مەن جابدىق مۇلدەم جەتكىزىلمەگەن نەمەسە از مولشەردە جەتكىزىلگەن فاكتىلەرى بەلگىلى بولدى؛ جەكە قۇرىلىس جۇمىستارى تولەنگەن، ءبىراق ءىس جۇزىندە ورىندالماعان.
سونداي-اق مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى بار جانە قولدانىستاعى تىيىم سالۋلارى بولعان سوڭعى قارىز الۋشىلارعا ميكرونەسيە بەرۋ كەزىندە ورەسكەل بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى. ءمادي تاكيەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، جالپى بەرەشەگى 45,8 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 25 قارىز الۋشىعا 177,7 ميلليون تەڭگە كولەمىندە نەسيە بەرىلگەن. دالا جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ جىل سايىن 140 ميلليارد تەڭگە كولەمىن جانە 3,2 مىڭ قارىز الۋشىنى قامتىعانىنا قاراماستان، جۇيەلى تيىمسىزدىككە اكەلگەنى اتاپ ءوتىلدى.
اعىمداعى اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» ا ق فەرمەرلەردىڭ شىعىندارىن %70 عا دەيىن جابۋ جونىندەگى مالىمدەلگەن كورسەتكىشتى قامتاماسىز ەتە الماي وتىر. قاراجات كوپتەگەن قارىز الۋشى اراسىندا از كولەمدە بولىنەتىندىكتەن، جۇمىستاردىڭ تولىق تسيكلىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن بيۋجەت قاراجاتىنىڭ ماقساتسىز پايدالانىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ، پرەمەر-مينيستر ا و ك- ءتى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى: قارجى مينيسترلىگى، اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى ءبىرىڭعاي سيفرلىق مونيتورينگ ەنگىزۋ؛ سۋبسيديالاۋ جۇيەلەرىن قاعاز جۇزىندەگى كورسەتكىشتەرگە ەمەس، ناقتى وندىرىلگەن ءونىم كولەمىنە باعدارلاي وتىرىپ قايتا قاراۋ؛ مەملەكەتتىك قولداۋ تالاپتارى تولىق ورىندالعانعا دەيىن سۋبسيديالانعان مالدى ساتۋعا جول بەرمەيتىن فورماتتىق-لوگيكالىق باقىلاۋ تەتىگىن قولدانۋ؛ مەملەكەتتىك كرەديتتەردى پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالار بويىنشا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنا مىندەتتى مەملەكەتتىك ساراپتاما جۇرگىزۋ. ناقتى زاڭبۇزۋشىلىق فاكتىلەرى بويىنشا ماتەريالدار ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرىلەدى.
وسىعان دەيىن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە قارجى مينيسترلىگىنىڭ فيسكالدىق ساياساتىن دامىتۋ جانە اقپاراتتىق جۇيەلەردى سيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى جونىندە كەڭەس وتكىزگەنىن جازعانبىز.
