بەكتەنوۆ جاڭا قوقىس پوليگوندارىن سالۋ جۇمىسىن جەدەلدەتۋدى تاپسىردى

جيىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى قارالدى.

- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ، تابيعي بايلىققا ۇقىپتى قاراۋ ءار ازاماتتىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەكىتىلگەن. جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ - ەل قىزمەتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى. وسىعان بايلانىستى، مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسى كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن نەگىزگى قاعيدات رەتىندە بىرىزدىلىكپەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىزدىڭ وسى قاعيداتتى ۇستانۋىمىزدىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋگە قوعامنىڭ بارلىق وكىلىن، ەرىكتىلەر مەن بيزنەستى تارتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس بولدى. ءبىز تابيعاتقا ۇقىپتى قاراۋ جانە تازالىقتى ساقتاۋ قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ءۇشىن ىشكى قاجەتتىلىك پەن كۇندەلىكتى ءومىر نورماسىنا اينالعانىن قالايمىز، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، جىل باسىنان بەرى «تازا قازاقستان» اياسىندا ەلىمىزدە 1 ميلليوننان استام اعاش وتىرعىزىلىپ، 4 ميلليوننان استام ادامنىڭ، ونىڭ ىشىندە 510 مىڭ ەرىكتىنىڭ قاتىسۋىمەن 200 دەن استام ەكولوگيالىق ءىس-شارا وتكىزىلدى. رەسپۋبليكا بويىنشا 76 مىڭ گەكتاردان استام اۋماق تازارتىلىپ، 413 مىڭ توننا قالدىق جينالدى جانە شىعارىلدى. سونداي-اق115,7 مىڭ توننا قالدىق قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلدى.

جالپى، «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى باستاۋ العان ءۇش جىل ىشىندە ەلدى مەكەندەردە 5,6 ميلليوننان استام اعاش وتىرعىزىلىپ، مەملەكەتتىك ورمان قورى اۋماعىندا 1 ميللياردتان استام كوشەت پەن جاس شىبىق ەگىلدى.

پرەمەر-مينيستر ءبىرقاتار ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرىن تىڭدادى.

ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى داستان رىسپەكوۆ جىل باسىنان بەرى 900 گەكتاردان استام اۋماق تازارتىلىپ، 3,5 مىڭ توننا قاتتى تۇرمىستىق قالدىق شىعارىلعانىن باياندادى. بيىل 30 مىڭ اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانسا، كوكتەمگى كەزەڭدە 19 مىڭ كوشەت پەن بۇتا وتىرعىزىلدى. وڭىردە 2027 -جىلعا دەيىن قاعاز جانە رەزەڭكە قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ سەحىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.

تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرالحان كوشەروۆتىڭ بايانداماسىنا سايكەس، وڭىردە 332 مىڭنان استام اعاش وتىرعىزىلدى. 3 مىڭنان استام ەكولوگيالىق اكتسيا مەن سەنبىلىككە 355 مىڭنان استام تۇرعىن قاتىسىپ، 1,2 مىڭنان استام ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. ناتيجەسىندە، 380 توننا قوقىس شىعارىلدى. «تۇركىستان» ەكوباعى اشىلدى، قۋاتتاۋ ستانساارىمەن جابدىقتالعان 33 ەلەكتر اۆتوبۋس پايدالانۋعا بەرىلدى.

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ وڭىردە 22 مىڭ توننادان استام قوقىس شىعارىلعانىن باياندادى. وبلىستا وسكەمەن قالاسىنداعى «تازا قازاقستان»، «قايىڭدى توعاي»، «جاسىل ايماق» جانە «تاۋلى ءۇلبى» سەكىلدى ءىرى ەكوپاركتەر قۇرىلۋدا. جالپى ەكولوگيالىق اكتسيالارعا 330 مىڭنان استام ادام جانە 19 مىڭ ەرىكتى قاتىستى.

پرەمەر-مينيستر «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ءبىر رەتتىك ەكولوگيالىق اكتسيالار فورماتىنان ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا، ازاماتتاردىڭ قورشاعان ورتانىڭ جاي- كۇيىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان دايەكتى مەملەكەتتىك ساياساتقا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.

- مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگى وتكىزىلگەن ءىس- شارالار سانىمەن ەمەس، ەلدى مەكەندەردىڭ جاعدايىنىڭ، حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتى دەڭگەيىنىڭ ناقتى وزگەرىستەرىمەن جانە قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردىڭ تۇراقتىلىعىمەن باعالانادى. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ، ەكولوگيالىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ، ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى، ونىڭ ىشىندە قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ وبەكتىلەرىن دامىتۋمەن بايلانىستى جۇيەلى جۇمىس ىستەۋى قاجەت، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر:

بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا تۇجىرىمدامادا كوزدەلگەن بارلىق ءىس-شارانىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرىلۋىن، سونداي-اق بەلگىلەنگەن نىسانالى كورسەتكىشتەردىڭ تولىق ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى؛

«تازا قازاقستان» باستاماسى اياسىنداعى ءىس-شارالارعا جاستار، ۆولونتەرلىك ۇيىمدار، قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن بيزنەستىڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ ارقىلى بۇل باعىتتاعى جۇمىستى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.

«جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسىندا اعىمداعى جاعداي جانە قالدىقتاردى باسقارۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار قارالدى. ولاردىڭ ىشىندە قايتا وڭدەۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ، ەنەرگەتيكالىق تۇرعىدا كادەگە جاراتۋ، تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار پوليگوندارىن جاڭعىرتۋ، سونداي-اق ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەكونوميكانىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ سالالارى بار.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالدى:

2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوممۋنالدىق قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ جانە قايتا وڭدەۋ ۇلەسى 30,7 پايىزدى قۇرادى. 2030 -جىلعا قاراي كوممۋنالدىق قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ 40 پايىز، ونەركاسىپتىك قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ 50 پايىز بولادى دەپ كۇتىلۋدە؛

وتكەن جىلى انىقتالعان 3828 ستيحيالىق قوقىس ورنىنىڭ 3629 ى نەمەسە 95 پايىزى جويىلدى. ال وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا بۇل كورسەتكىش 1983 تەن 585 بولدى؛

كادەگە جاراتۋ تولەمى ەسەبىنەن جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە 374 ميلليارد تەڭگەگە 68 جوبا ماقۇلدانىپ، ونىڭ 12 سى پايدالانۋعا بەرىلدى؛

2755 تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتار پوليگونىندا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اۋىلدىق جەرلەردە الاڭ ءبولۋ ءۇشىن جەكەلەگەن رۇقسات بەرۋ راسىمدەرى مەن ەكولوگيالىق تالاپتار جەڭىلدەتىلدى، جاڭا نىسانداردلىڭ قۇرىلىسى كادەگە جاراتۋ تولەمىنەن تۇسەتىن قاراجات ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن بولادى؛

«ەكوقولداۋ» باعدارلاماسىنا 94 كومپانيا قوسىلعان. 115 مىڭ توننادان استام قاعاز، شىنى، شينا مەن پلاستيك قايتا وڭدەلدى، تولەم كولەمى 3 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. بولەك- بولەك جيناۋ ءتاسىلىن تۇرعىن ءۇي سەكتورى دەڭگەيىندە كەڭەيتۋ جۇمىستارىنا قوقىس شىعاراتىن كومپانيالاردى، م ي ب جانە پ ي ك-تەردى قوسۋ پىسىقتالۋدا.

تالقىلاۋعا «جاسىل اكادەميا» عىلىمي- ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىت ەسەكينا، «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» زتب باسقارما ءتوراعاسى ايگۇل سولوۆيەۆا، «جاسىل ەكونوميكانى» قولداۋ جانە G-Global-دى دامىتۋ كواليتسياسى» زتب باسقارما ءتوراعاسى اسحات سۇلەيمەنوۆ، «حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى» كەاق باسقارما ءتوراعاسى ساكەن قالقامانوۆ، «KazWaste» قالدىقتاردى باسقارۋ جونىندەگى قازاقستاندىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا مۇستافينا قاتىستى.

اتاپ ايتقاندا، ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ، سانيتارلىق تازالاۋ جانە كوگالداندىرۋ ساپاسىن، سونداي-اق ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن باعالاۋ ءۇشىن سيفرلىق قۇرالدار مەن ج ي شەشىمدەرىن ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى. بۇدان باسقا، وڭىرلەرگە كەڭەس بەرۋ، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى كەڭىنەن تاراتۋ ءۇشىن «جاسىل» جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ ۇسىنىلدى.

پرەمەر-مينيستر جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە قولايلى ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتە وتىرىپ، تۇرعىندار ءۇشىن جايلى ورىنداردى، جاڭا تارتۋ نۇكتەلەرىن قۇرۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- مەملەكەت باسشىسى ماڭىزدى ەكولوگيالىق مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى باسقارۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارادى. قالدىقتاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن باسقارۋ جونىندە تۇجىرىمداما بەكىتىلدى، تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتارعا جاڭا پوليگوندار سالۋ ءۇشىن قاجەتتى نورماتيۆتىك اكتىلەر قابىلداندى، سالانى جەڭىلدىكپەن كرەديتتەۋ تەتىگى ىسكە اسىرىلۋدا. رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگونداردى جويۋ بويىنشا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. دەگەنمەن، شەشىمدەردى قاجەت ەتەتىن ءبىرقاتار ماسەلەلەر بار، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى:

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى ءبىر اپتا مەرزىمدە تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردىڭ جاڭا پوليگوندارىن سالۋ تەتىگىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى قاۋلى جوباسىن ۇكىمەت اپپاراتىنا ەنگىزسىن؛

وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ جونىندەگى جۇمىستى كۇشەيتسىن. پرەمەر-مينيستر اعىمداعى جۇمىستىڭ ءالسىز قارقىنىن اتاپ ءوتتى؛

قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ.

- الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرىندە «تۇيىق سيكلدى ەكونوميكا» تۇجىرىمداماسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى، ونىڭ نەگىزگى قاعيداتى - قالدىقتاردىڭ پايدا بولۋىن بولدىرماۋ. ماسەلەن، شۆەتسيادا قوقىستىڭ 1 پايىزدان ازى پوليگوندارعا تۇسەدى. بۇل ەل تىپتى كورشى ەلدەردەن قالدىقتاردى يمپورتتايدى. گەرمانيادا تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ 67 پايىزدان استامى اينالىمعا قايتارىلادى. ءتىزىمدى جالعاستىرۋعا بولادى. قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ - مىنە بۇل ءبىز ۇمتىلاتىن مەجە.

الايدا، قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى كەشىكتىرىپ جاتقان فاكتىلەر بار. وسىعان بايلانىستى، ەكولوگيا مينيسترلىگى ءبىر اپتا مەرزىمدە قالدىقتاردى قايتا پايدالانۋ سالاسىنداعى جوبالارعا تەكسەرۋ جۇرگىزسىن جانە ولاردى ىسكە اسىرۋ جونىندە ناقتى شەشىمدەر ەنگىزسىن، - دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.

بۇدان بولەك، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ سالاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا جانە سالانى دامىتۋ جونىندەگى جوسپارلارعا نازار اۋدارىلدى.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپايەۆ ونەركاسىپ سەكتورىندا ءىرى كاسىپورىندارمەن جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ەنەرگيا سىيىمدىلىعىنىڭ 32 پايىزعا تومەندەگەنىن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءىرى كاسىپورىندار ءۇشىن ەنەرگيا تيىمدىلىگى بويىنشا جەكە ماقساتتى ينديكاتورلار ازىرلەنگەن.

شامامەن 300 ءىرى ونەركاسىپ نىسانىندا ەنەرگەتيكالىق اۋديت جۇرگىزىلىپ، 113 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ءىس-شارالارى جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە سالادا ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە قول جەتكىزىلدى. قازىرگى تاڭدا تاعى 300 دەن استام نىساندا وسى باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسۋدا. جالپى، 2024 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەنەرگيا سىيىمدىلىعى 5 پايىزعا تومەندەدى.

پرەمەر-مينيستر ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگى سالاسىندا وزىق تاجىريبەنى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

- مەملەكەت باسشىسى جاقىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەنەرگيا سىيىمدىلىعى الەمدىك ورتاشا ماندەردەن 2 ەسە جانە ەىدۇ ەلدەرىنىڭ كورسەتكىشتەرىنەن 3,5 ەسە جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىك بەلگىلەگەن جاھاندىق ءۇردىس ەنەرگيا سىيىمدىلىعىنىڭ جوسپارلى تومەندەۋى بولىپ قالا بەرەدى - جاھاندىق ەكونوميكا از رەسۋرستاردى پايدالانا وتىرىپ، كوبىرەك پايدا تابۋدى ۇيرەنۋدە. سوندىقتان ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگى سالاسىندا وزىق تاجىريبەنى بەلسەندى ەنگىزۋ قاجەت، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارى الەمدىك تاجىريبەگە اۋدارىلدى. ماسەلەن، گەرمانيا مەن جاپونيادا مەتاللۋرگيالىق جانە حيميالىق زاۋىتتاردان ارتىق جىلۋ اتموسفەراعا شىعارىلماستان جىلۋ سورعىلارىمەن الىنىپ، جاقىن ماڭداعى تۇرعىن اۋدانداردى جىلىتۋعا جىبەرىلەدى. ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە جاڭا عيماراتتاردى سالۋ كەزىندە اسا گەرمەتيكالىق جىلۋ وقشاۋلاۋ، ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن تەرەزەلەر جانە اۋانى قالپىنا كەلتىرۋ جۇيەلەرى قولدانىلادى.

- مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت الدىنا 2029 -جىلعا قاراي ەكونوميكانىڭ ەنەرگيا تۇتىنۋى مەن ەنەرگيا سىيىمدىلىعىن 15 پايىزعا تومەندەتۋ مىندەتىن قويدى. ونەركاسىپتىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرى ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى وزدەرىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارلارىن بەكىتۋگە ءتيىس. ءبىر اپتا مەرزىمدە اقمولا، شىعىس قازاقستان، اقتوبە جانە قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ، استانا قالاسىنىڭ اكىمدىكتەرى ءتيىستى جول كارتالارىن بەكىتۋى قاجەت. ونەركاسىپ مينيسترلىگى بۇل ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت، - دەدى پرەمەر-مينيستر

ونەركاسىپ مينيسترلىگى جاۋاپتى ورگاندارمەن جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ جوسپارلانعان كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ جونىندە ءتيىستى شارالار قابىلداۋى قاجەت.

ايتا كەتەلىك ولجاس بەكتەنوۆ «تازا قازاقستان» اياسىندا ەكوتۋريزم مەن ۆولونتەرلىك قوزعالىستى كۇشەيتۋدى تاپسىرعان ەدى.