بەكتەنوۆ اباي وبلىسىندا توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جەدەل شتاب وتىرىسىن وتكىزدى

جيىندا 2026-جىلعى ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە دايىندىق ماسەلەلەرى قارالدى.

- ءورت قاۋپى بار كەزەڭ بولسا ەندى عانا باستالىپ جاتىر. ءبىرقاتار وڭىردە تابيعي قورىقتار مەن ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ اۋماعى جاندى. دالالى جەرلەردە دە ءورت وشاقتارى كۇن سايىن تىركەلەدى. دالادان باستالعان قىزىل جالىن ورمان قورىنا اۋىسۋى مۇمكىن. ءورت فلورا مەن فاۋناعا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرەدى. بارلىق قىزمەتتەر جەدەل ارەكەت ەتۋگە دايىن بولۋى كەرەك، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.

ءوز كەزەگىندە ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ، توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ، جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مالىك ولجابەكوۆ جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. سونداي-اق اباي، شىعىس قازاقستان، اقمولا، قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدىڭ ورمان القاپتارىندا جالپى اۋدانى 794 گەكتاردان اساتىن 36 ءورت تىركەلگەن. «قازگيدرومەت» بولجامىنا سايكەس، 2026-جىلدىڭ كوكتەم-جاز ماۋسىمى قالىپتى كورسەتكىشتەن 1-2 گرادۋسقا جوعارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ءساۋىر ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردە اۋا تەمپەراتۋراسى 25+35+ گرادۋسقا دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى تابيعي ورتتەر ءقاۋپىن ازايتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالار جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ، ورمان جانە تابيعاتتى قورعاۋ مەكەمەلەرىن تەحنيكالىق جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار ءورت قاۋپى اناقۇرلىم جوعارى اۋماقتاردا ءتىلسىز جاۋدى ەرتە انىقتاۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلۋدە.

توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ تابيعي ورتتەرگە جەدەل ارەكەت ەتۋگە ارنالعان كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ دايىندىعى تۋرالى باياندادى. ەل بويىنشا 50 مىڭنان استام جەكە قۇرام جانە 11 مىڭعا جۋىق تەحنيكا دايىندىققا قويىلدى. بۇعان قوسا، توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىندا 5 مىڭنان استام قىزمەتكەر، 853 تەحنيكا، 26 اۋە كەمەسى جانە 218 ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى بار.

جەدەل ارەكەت ەتۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن شەكارالاس مەملەكەتتەرمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋدى ەسكەرە وتىرىپ، ءىس-قيمىل الگوريتمى جاڭارتىلدى. ءورت جاعدايىنا سيفرلىق جانە عارىشتىق جۇيەلەر ارقىلى تاۋلىك بويى مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى، بۇل كۇشتەردى باسقارۋدى ورتالىقتاندىرۋعا جانە شەشىم قابىلداۋ ۋاقىتىن جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەلىمىزدىڭ ءاربىر وڭىرىندە اۆياتسيالىق بولىمشەلەر قۇرىلىپ، تاۋەكەلى جوعارى ورمان ايماقتارىندا تاۋلىك بويى جەرۇستى جانە اۋە پاترۋلدەۋى ۇيىمداستىرىلعان.

«اۋىل قۇتقارۋشىلارى» جەلىسىن دامىتۋ ءىسى جالعاسۋدا: بۇگىندە 167 ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى جۇمىس ىستەپ تۇر، ولاردىڭ سانىن 700 گە دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ رەسپۋبليكالىق توبى بەكىتىلدى. مامىر ايىندا قوستاناي وبلىسىندا «ءورت-2026» ترانسشەكارالىق ورتتەردى جويۋ بويىنشا وقۋ-جاتتىعۋلارىن وتكىزۋ جوسپارلانعان.

جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مالىك ولجابەكوۆ اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ءورتتى مودەلدەۋگە دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. اتاپ ايتقاندا، قاۋىپتى بولجاۋ جانە ءورتتىڭ تارالۋىن مودەلدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن مەتەوسپۋتنيكتىك دەرەكتەر نەگىزىندە Tasqyn جۇيەسىندە ءورت قاۋىپتىلىك كلاستارى مەن يندەكستەرىنىڭ كارتاسى ىسكە قوسىلدى. جىلۋ نۇكتەسى دەرەكتەرىن وڭدەۋ ۋاقىتى 20-30 مينۋتقا دەيىن قىسقارتىلىپ، عارىشتىق تۇسىرىلىمدەرگە جەدەل قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلگەن.

ءوڭىر اكىمدەرى قازىرگى احۋال جانە ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە دايىندىق بارىسى تۋرالى باياندادى. اتاپ ايتقاندا، اباي وبلىسىنىڭ اكىمى بەرىك ءۋالي الدىن الۋ شارالارىن جانە پاترۋلدەۋدى كۇشەيتۋ، ەرتە انىقتاۋ جانە عارىشتىق مونيتورينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ، ماتەريالدىق- تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ، ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرى جەلىسىن دامىتۋ جانە كۇشتەر مەن قۇرالداردى دايارلاۋ، وقۋ- جاتتىعۋلار وتكىزۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتتى. جىل باسىنان بەرى وبلىستا تىركەلگەن 2 ورمان ءورتى ەشقانداي زارداپسىز جويىلعان.

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ ءوڭىردىڭ ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە تولىق دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كۇشتەر مەن قۇرالدار جاساقتالىپ، تەحنيكا جاراقتاندىرۋ كۇشەيتىلدى، اۋە پاترۋلدەۋى جۇرگىزىلۋدە، ءورتتى ەرتە انىقتاۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلىپ، ونىڭ ىشىندە قولجەتىمدىلىگى قيىن اۋماقتار ءۇشىن موبيلدى توپتار قۇرىلدى.

اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مارات احمەتجانوۆ وڭىردەگى جاعدايدىڭ تۇراقتى ەكەنىن، ءورت دەرەكتەرى تىركەلمەگەنىن ايتتى. سونداي-اق ازاماتتىق قورعاۋ كۇشتەرى قالىپتاستىرىلىپ، 1,2 مىڭنان استام ادام مەن 600 دەن استام تەحنيكا جانداندىرىلدى. ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرىنىڭ جەلىسى كەڭەيتىلىپ، الدىن الۋ شارالارىن قارجىلاندىرۋ ۇلعايتىلدى. سونىمەن قاتار تەحنيكا جاڭارتىلىپ، ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن پايدالانا وتىرىپ، ءورتتى ەرتە انىقتاۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلۋدە.

قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ جىل باسىنان بەرى تابيعي ءورت وقيعالارى تىركەلمەگەنىن حابارلادى. پروفيلاكتيكا جۇمىستارى تۇراقتى جۇرگىزىلۋدە، كۇش- قۇرالداردى دايىنداۋ جالعاسۋدا. بۇل ماقساتقا 3,2 مىڭ ادام، 1,1 مىڭ تەحنيكا مەن باسقا دا جابدىقتار جۇمىلدىرىلعان. اسىرەسە، ورمان ورتتەرىنىڭ الدىن الۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. وسى جۇمىستار اياسىندا بىلتىر اۋليەكول اۋدانىندا باقىلاۋ مۇناراسى ورناتىلدى، تاعى دا 20 نىساننىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارلانۋدا. 2028-جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ورمان مەكەمەلەرىن ءورت-باقىلاۋ مۇنارالارىمەن جاراقتاندىرۋ دەڭگەيى %100 عا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى.

پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى اساين بايحانوۆ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ، تەحنيكا ساتىپ الۋ، دەربەس ءورت ءسوندىرۋ ءۇشىن موبيلدى توپ قۇرۋ جۇمىستارى تۋرالى حاباردار ەتتى. بۇدان باسقا، تاۋلىك بويى بەينەمونيتورينگ قامتاماسىز ەتىلدى، ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرىنىڭ جەلىسى دامۋدا، مي-8 تىكۇشاعىمەن جانە «قازاۆيا ورمان قورعاۋ» بورتىمەن اۋەدەن شولۋ جوسپارلانعان.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمبايەۆ ورمان جانە دالا وڭىرلەرىندە پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. اكىمدىكتەردەن قورعانىس بەلدەۋلەرىن قۇرۋ، اۋماقتاردى تازالاۋدى جەدەلدەتۋ، تەحنيكانى دايىندىققا كەلتىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى جابدىقتارىندا ۇشقىن سوندىرگىشتەردىڭ بار-جوعىن تەكسەرۋ جانە سۋ كوزدەرىن دايىنداۋ تالاپ ەتىلەتىنى اتاپ ءوتىلدى.

پرەمەر-مينيستر ءورت ءقاۋپىن ازايتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ءىس-شارالار جوسپارلارىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. ەلدى مەكەندەردىڭ اۋماقتارىن قۇرعاق وسىمدىكتەر مەن قوقىستاردان تازارتۋدىڭ، سونداي-اق مينەرالدى وقشاۋلاۋ جولاقتارىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. ت ج م دەرەكتەرى بويىنشا بۇل جۇمىس جامبىل، باتىس قازاقستان، تۇركىستان، جەتىسۋ وبلىستارىن قوسا العاندا، ءبىرقاتار وڭىردە ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەيدى. سونداي-اق، الماتى، باتىس قازاقستان، تۇركىستان، اتىراۋ وبلىستارىندا اۋماقتاردى تازارتۋ اياقتالعان جوق، بۇل ەلدى مەكەندەرگە تىكەلەي قاۋىپ توندىرەدى. ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ءورت قاۋىپتى ماۋسىمعا دايىندىقتىڭ تومەن دەڭگەيى اقتوبە جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا بايقالىپ وتىر.

ولجاس بەكتەنوۆ اكىمدەردىڭ الدىنا وسى جۇمىستى جانداندىرۋ جونىندە مىندەت قويىپ، پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋدى تىكەلەي باقىلاۋىنا الۋدى تاپسىردى.

ايتا كەتەلىك بەكتەنوۆ اباي وبلىسىنداعى «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىندا ورتكە قارسى سيفرلىق جۇيەنى تەكسەردى.