باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا باعا قويۋدا قانداي وزگەرىستەر بار

ونىڭ تۇسىندىرمەسىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا جاريالادى.

قالدىگۇل امىربەكوۆانىڭ سوزىنشە، 2- 4-سىنىپتارداعى باعالاۋ تاسىلدەرىنە ءبىرشاما وزگەرىس ەنگىزىلگەن.

- بىرىنشىدەن، فورماتيۆتىك باعالاۋدىڭ ۇلەسى ارتادى. بۇعان دەيىن ونىڭ توقساندىق باعاداعى ۇلەسى 25 پايىز بولسا، ەندى 50 پايىز بولادى. بۇل وتە ماڭىزدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى باستاۋىش سىنىپتا بالانىڭ ءبىر كۇنگى ناتيجەسىنەن گورى، ونىڭ توقسان بويىنداعى كۇندەلىكتى ەڭبەگىن، ساباقتاعى بەلسەندىلىگىن جانە بىرتىندەپ ىلگەرىلەۋىن ەسكەرۋ ماڭىزدى. ءمۇعالىم دە وقۋشىنىڭ ناتيجەسىن جۇيەلى باقىلاپ، قاي تۇستا قولداۋ قاجەت ەكەنىن دەر كەزىندە كورە الادى،-دەدى ول.

سونىمەن بىرگە، ب ج ب، ت ج ب الىنىپ تاستالىپ، ارالىق باعالاۋ ەنگىزىلەدى. ەندى ءار ءبولىم اياقتالعاننان كەيىن سول ءبولىم بويىنشا ارالىق باعالاۋ جۇرگىزىلەدى، ال توقسان سوڭىندا بولەك ت ج ب بولمايدى. بۇل وقۋشىعا تۇسەتىن باعالاۋ جۇكتەمەسىن ازايتادى. بالا توقسان سوڭىنداعى ءبىر جۇمىسقا تاۋەلدى بولماي، ءوزىنىڭ ناتيجەسىن وقۋ بارىسىندا كورسەتە الادى.

- ۇشىنشىدەن، باعالاۋ تاپسىرمالارىنىڭ مازمۇنى پراكتيكالىق باعىتقا وزگەرەدى. بۇل - مەن ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى. سەبەبى باستاۋىش سىنىپتا بالانىڭ ەرەجەنى جاتقا ءبىلۋى نەمەسە ەسەپتىڭ جاۋابىن دۇرىس تابۋى عانا جەتكىلىكسىز. ول العان ءبىلىمىن قولدانا ءبىلۋى كەرەك. سوندىقتان تىلدىك پاندەردە ديكتانت، مازمۇنداما، شىعارما وقۋ ساۋاتتىلىعىنا باعىتتالعان تاپسىرمالارمەن تولىقتىرىلدى. ماتەماتيكادا ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىققا، ال جاراتىلىستانۋ مەن دۇنيەتانۋدا زەرتتەۋ، باقىلاۋ، تاجىريبە جاساۋ جانە قورىتىندى شىعارۋ داعدىلارىنا ءمان بەرىلەدى،-دەدى ۇستاز.

ول جازباشا جۇمىستاردى وقۋشى ءوز داپتەرىندە ورىندالۋىن دا ماڭىزدى دەپ سانايدى. سەبەبى، بالا دايىن ۇلگىدەن جاۋاپ تاڭدامايدى، ءوزى جازادى، ويىن جەتكىزەدى، ەسەپتىڭ شەشۋ جولىن كورسەتەدى. بۇل ونىڭ جازۋ داعدىسىن، كالليگرافياسىن، زەيىنىن جانە وزدىگىنەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مۇعالىمنىڭ ايتۋىنشا، بەسىنشىدەن، ەندى بارلىق ءپان بويىنشا بالانىڭ وقۋ ناتيجەسى ەسكەرىلەدى. سيفرلىق ساۋاتتىلىق جانە جاساندى ينتەللەكت، مۋزىكا، بەينەلەۋ ونەرى، ەڭبەككە باۋلۋ، دەنە شىنىقتىرۋ پاندەرىندە دە بالانىڭ جەتىستىگى ءپاننىڭ ەرەكشەلىگىنە سايكەس باعالانادى. دەمەك، ۇستازدار ەندى شاكىرتتەردىڭ تەك اكادەميالىق ءبىلىمىن ەمەس، پراكتيكالىق، شىعارماشىلىق، سيفرلىق جانە كوماندالىق داعدىلارىن دا كورە الادى.

قالدىگۇل امىربەكوۆا تاعى ءبىر ماڭىزدى وزگەرىسكە توقتالدى. بۇدان كەيىن توقساندىق باعانىڭ 50 پايىزى فورماتيۆتىك، 50 پايىزى ارالىق باعالاۋ ناتيجەسىن ەسەپتەۋ ارقىلى قويىلادى. وسىلايشا، بالانىڭ كۇندەلىكتى ەڭبەگى مەن ءبولىمدى مەڭگەرۋ ناتيجەسى تەڭ دارەجەدە ەسكەرىلەدى.

ال مۇعالىمدەرگە مودەراتسيا جۇرگىزىلمەيدى. وعان جۇمسايتىن ۋاقىتتى ۇستاز ءتيىمدى پايدالانىپ، بالامەن جەكە جۇمىس ىستەۋى، شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋى كەرەك.

- جالپى، باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى رەتىندە جاڭا ءتاسىلدىڭ باستى ارتىقشىلىعىن ايقىن كورىپ تۇرمىن. باعالاۋ بالانىڭ ءبىر رەتتىك ناتيجەسىنە ەمەس، ونىڭ تۇتاس وقۋ ۇدەرىسىندەگى ۇلگەرىمىنە بايلانىستى قويىلادى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز - بالاعا تەك باعا قويۋ ەمەس، ونىڭ نەنى مەڭگەرگەنىن، قاي تۇستا قينالىپ جۇرگەنىن ۋاقىتىندا انىقتاپ، ءارى قاراي دامۋىنا باعىت بەرۋ. سوندىقتان باعالاۋ ەڭ الدىمەن بالانىڭ وقۋىنا جانە دامۋىنا قىزمەت ەتۋى كەرەك دەپ ويلايمىن، -دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ۇستاز.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن استانا قالاسى ءبىلىم باسقارماسى ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ادىسكەرى اقمارال بولات قىزى باستاۋىش سىنىپتا ب ج ب مەن ت ج ب نەلىكتەن الىنىپ تاستالعانىن تۇسىندىرگەن ەدى.

ونىڭ سوزىنشە، زەرتتەۋ بارىسىندا بالالاردىڭ ەموتسيونالدىق جانە فيزيكالىق تۇرعىدان دا جۇكتەمەسى بايقالدى. مۇعالىمدەر تاراپىنان دا ب ج ب مەن ت ج ب ارتىق جۇكتەمە ەكەنى ايتىلدى. سول سەبەپتى باقىلاۋ جانە ارالىق باقىلاۋ جۇمىستارى جەڭىلدەتىلگەن فورماتتا ەنگىزىلىپ وتىر.

ءبىراق بۇل باستاۋىش سىنىپتاردا باقىلاۋ جۇمىستارى مۇلدە بولمايدى دەگەن ءسوز ەمەس. وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى بۇرىنعىداي وقۋ باعدارلاماسى مەن وقۋ ماقساتتارىنا سايكەس باعالانادى. تەك تاپسىرمالاردىڭ فورماتى وڭاي بولادى.

- تولىعىمەن بۇرىنعى فورماتتان باس تارتتىق دەپ ايتا المايمىز. باعدارلاماعا جانە وقۋ ماقساتتارىنا ساي باقىلاۋ جۇمىستارى جاسالادى. قازىر ولاردىڭ ۇلگىلەرى ازىرلەنىپ، تالاپتارى قۇرىلىپ جاتىر. ءبىراق بۇرىنعىعا قاراعاندا جەڭىلدەتىلگەن فورماتتا ەنگىزىلەدى، - دەدى مامان.

سونىمەن قاتار، ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى ورتا ءبىلىم ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى پەرنەگۇل تاۋباي باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا جاساندى ينتەللەكتىنى وقىتۋ بويىنشا مالىمدەمە جاساعان ەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، 1-4-سىنىپتاردا بۇرىن وقىتىلىپ كەلگەن «سيفرلىق ساۋاتتىلىق» ءپانى «سيفرلىق ساۋاتتىلىق جانە جاساندى ينتەللەكت» بولىپ وزگەرتىلەدى. بۇل رەتتە ءپاننىڭ اتاۋى عانا ەمەس، مازمۇنى دا جاڭارتىلادى.

- بۇگىندە بالالار جاساندى ينتەللەكتتى ءوز دەڭگەيىندە قولدانىپ ءجۇر. سوندىقتان پەداگوگتىڭ باسشىلىعىمەن ولارعا بىردەن كۇردەلى تسيفرلىق قۇرالدارمەن جۇمىس ىستەۋ ەمەس، الدىمەن جاساندى ينتەللەكت تۋرالى قاراپايىم تۇسىنىكتەر مەن العاشقى ۇعىمدار بەرىلەدى،-دەدى مامان.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاساندى ينتەللەكتتى قاۋىپسىز قولدانۋدى ۇيرەتۋ باستاۋىش سىنىپتارداعى باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى. جاڭا باعدارلامادا مەدياساۋاتتىلىق پەن جاساندى ينتەللەكتكە قاتىستى ارنايى ءبولىم ەنگىزىلىپ، وندا 13-14 وقۋ ماقساتى قامتىلعان. اتاپ ايتقاندا، وقۋشىلارعا جەكە دەرەكتەر مەن اقپاراتتى قورعاۋ، سيفرلىق قاۋىپسىزدىك، جاساندى ينتەللەكتتى جاۋاپكەرشىلىكپەن پايدالانۋ جانە ەتيكالىق تالاپتاردى ساقتاۋ تۇسىندىرىلەدى.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن باستاۋىش سىنىپتاردا بۇرىن باعالانباعان پاندەر بويىنشا دا باعالاۋ جۇرگىزىلەتىنىن جازعانبىز.