ازاماتتارىمىز جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداعان جاعدايدا ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا جول اشاتىن ساياسي جۇيە قالىپتاسادى - توقايەۆ

- اۋقىمى جاعىنان دا، قۇرامىنداعى مامانداردىڭ كاسىبي دەڭگەيى تۇرعىسىنان الىپ قاراساق تا تەڭدەسى جوق كوميسسيا وتە كوپ جۇمىس اتقاردى. مىڭداعان ۇسىنىستى جۇيەلەپ، رەتكە كەلتىرۋ - وڭاي شارۋا ەمەس. مەن وسى ءساتتى پايدالانىپ، حالىق كونستيتۋتسياسىنىڭ ماتىنىمەن جۇمىس ىستەگەن بارشا ازاماتقا تاعى دا زور العىس ايتامىن. سونداي-اق ەل تاعدىرىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماسەلەگە بەيجاي قاراماي، ءوز ۇسىنىستارىن جولداعان ادامدارعا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. ساراپشىلار بارلىق نەگىزگى ماسەلە بويىنشا ورتاق مامىلەگە كەلگەن سوڭ عانا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ سوڭعى جوباسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانىپ، رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلدى. ەندى الداعى جەكسەنبىدە حالقىمىز داۋىس بەرەدى. بۇل رەفەرەندۋمنىڭ قازاقستان تاريحىنداعى ورنى ەرەكشە بولاتىنى ءسوزسىز، - دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى باس پروكۋروردىڭ وكىلەتتىلىك مەرزىمىن شەكتەيتىن ەرەجەلەر كونستيتۋتسيا جوباسىنداعى جاڭاشىلدىق بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى زاڭ جوباسىنا سايكەس، ءبىر ادام اتالعان قىزمەتتەرگە ءبىر رەتتەن ارتىق تاعايىندالمايدى. مەملەكەتتەگى جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ وكىلەتتىگىن ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋ - بۇرىن-سوڭدى بولماعان ساياسي جاڭاشىلدىق.

- ازاماتتارىمىز كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداعان جاعدايدا قازاقستاندا جاڭا، اناعۇرلىم ءتيىمدى، ياعني، ەلىمىزدىڭ ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتى دامۋىنا جول اشاتىن ساياسي جۇيە قالىپتاسادى. كونستيتۋتسيالىق سوت ءتوراعاسى مەن سۋديالارىنىڭ، جوعارى سوت ءتوراعاسىنىڭ جانە باس پروكۋروردىڭ وكىلەتتىلىك مەرزىمىن شەكتەيتىن ەرەجەلەر كونستيتۋتسيا جوباسىنداعى جاڭاشىلدىق بولدى. نەگىزگى زاڭ جوباسىنا سايكەس، ءبىر ادام اتالعان قىزمەتتەرگە ءبىر رەتتەن ارتىق تاعايىندالمايدى. مەملەكەتتەگى جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ وكىلەتتىگىن ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋ - بۇرىن- سوڭدى بولماعان ساياسي جاڭاشىلدىق. سونىمەن قاتار قۇرىلتايدىڭ كونستيتۋتسيالىق سوت پەن جوعارعى سوت سۋديالارىن قول سۇعىلماۋ كەپىلدىگىنەن ايىرۋ، پرەمەر- ءمينيستردى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋ قۇزىرەتى ساقتالادى. وسىلايشا، تەجەمەلىك جانە تەپە- تەڭدىك جۇيەسى نىعايىپ، ونىڭ تيىمدىلىگى ارتا تۇسەدى. ەندى ءبىر پالاتالى پارلامەنتتە پرەزيدەنت كۆوتاسى بولمايدى. ونى ساقتاۋعا دا بولار ەدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندە كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ قاتارىندا وسى كۆوتانى كۇشىندە قالدىرۋ تۋرالى دا كوپ ايتىلدى. ءبىراق دەپۋتاتتار ەشقانداي ارتىقشىلىقسىز ءبىرىڭعاي ەرەجە بويىنشا سايلانۋعا ءتيىس دەپ سانايمىن. پرەزيدەنتتىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشى لاۋازىمىن اتقارۋىنا، ءتىپتى، كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ باسشىسى بولۋىنا تىيىم سالاتىن نورما ايرىقشا مانگە يە. بۇل ەرەجە بيلىكتەگى وتباسىلىق جۇيەگە جانە ونىڭ ءبىر قولعا شوعىرلانۋىنا توسقاۋىل قويادى. كەيبىر ىقپالدى ادامدار، باسقاشا ايتقاندا «سۇر كاردينالدار» نەمەسە «ساياسات ساحناسىنىڭ سىرتىنداعى ويىنشىلار» مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى الماستىرماۋى كەرەك. بۇل تاجىريبە تۇبەگەيلى جويىلدى، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

جاڭا كونستيتۋتسيا - جاستارعا ومىردە باعىت-باعدار سىلتەيتىن تەمىرقازىق ىسپەتتەس.

سونداي-اق، پرەزيدەنت جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

ياعني ادام دۇنيە ەسىگىن اشقاننان باستاپ، ونىڭ باستاۋىش جانە ورتا ءبىلىم الۋى، وتباسىن قۇرۋى جانە كامەلەتكە تولعان بالالاردىڭ ەڭبەككە جارامسىز اتا-اناسىنا قامقورلىق جاساۋ مىندەتى نەگىزگى زاڭدا تۇگەل قامتىلعان.

- اتا زاڭ جوباسى - ازاماتتارمەن ادامي قارىم-قاتىناس ءتۇزۋدىڭ جارقىن كورىنىسى. كۇنى كەشە عانا كەيبىر نورمالار الەۋمەتتىك قيال سياقتى كورىنگەن ەدى. مىسالى، قازىرگى كونستيتۋتسيادا ازاماتتىڭ مەملەكەتكە كەلتىرەتىن زيانى جونىندە جازىلعان، ال جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا ادامعا زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن مەملەكەتكە جۇكتەلەتىن جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى نورما پايدا بولدى. بۇدان بىلاي ءار ادام مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعانىڭ زاڭسىز ارەكەتى ارقىلى كەلتىرىلگەن زياندى مەملەكەتتەن وتەپ الۋعا قۇقىعى بار، - دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، «مەملەكەت كونستيتۋتسياسى ادام كونستيتۋتسياسىن بۇزبايتىنداي بولۋعا ءتيىس» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوز قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن، مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ءدال سيپاتتايدى.

- زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىگىنە مەملەكەتتىك يدەولوگيا رەتىندە باسىمدىق بەرىلگەنىن تاعى دا اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل قاعيداتتى تولىق تۇسىنبەسەك جانە ۇلتتىق سانامىزعا سىڭىرمەسەك، قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ نىعايۋى تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق، - دەدى ول.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ Ⅲ رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا كونستيتۋتسيا ماتىنىمەن جۇمىس ىستەگەن بارشا ازاماتقا العىس ايتتى.