ادىلەت ءمينيسترى جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ وزەگىندە قانداي قۇندىلىقتار تۇرعانىن ايتتى

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىننەن باستاپ جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ەرەجەلەرى ەلىمىزدىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ، مەملەكەتتىك بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتى مەن ۇزاق مەرزىمدى قوعامدىق دامۋدىڭ نەگىزگى ىرگەتاسىنا اينالادى.

جاڭا كونستيتۋتسيامەن بەكىتىلگەن ادىلەتتى قازاقستان يدەياسىنىڭ وزەگىندە ادام، ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ورنالاسقان.

- ادامعا باعدارلانعان قاعيداتقا سايكەس، كونستيتۋتسيادا ادام قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرى ەداۋىر كەڭەيتىلدى. العاش رەت نەگىزگى زاڭ دەڭگەيىندە ازاماتتاردىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن زاڭدارعا كەرى كۇش بەرۋگە تىكەلەي تىيىم سالىندى. بۇل قۇقىقتىق ايقىندىقتى كۇشەيتىپ، قوعامنىڭ زاڭدارعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى، - دەدى مينيستر ۇكىمەتتىڭ بۇگىنگى وتىرىسىندا.

قوعامنىڭ سيفرلىق دامۋ جاعدايىندا ادامنىڭ دەربەس دەرەكتەرىن قورعاۋ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلدى. سونداي-اق ءار ازاماتقا مەملەكەتتىڭ زاڭسىز ارەكەتىنەن كەلگەن زياندى وتەتىپ الۋ قۇقىعى كونستيتۋتسيادا ايقىن كورسەتىلدى.

- وسىنداي جانە وزگە دە ەرەجەلەر ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتىپ قانا قويماي، زاڭنامانىڭ ءتيىستى سالالارىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى، - دەدى ە. سارسەنبايەۆ.

سونداي-اق، قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ تولىققاندى كۇشىنە ەنۋىنە قاجەتتى بارلىق نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلعانىن مالىمدەدى ۇكىمەت وتىرىسىندا ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋتسيا مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىن تۇبەگەيلى جاڭارتتى. ول «كۇشتى پرەزيدەنت - ىقپالدى قۇرىلتاي - ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسىنا نەگىزدەلگەن.

تامىز ايىندا قۇرىلتايعا سايلاۋ ءوتىپ، مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسى تولىقتاي قايتا قۇرىلادى. كونستيتۋتسيانى زاڭنامالىق تۇرعىدان ىسكە اسىرۋ جۇمىسى كەزەڭ- كەزەڭىمەن جۇرگىزىلۋدە.

- كونستيتۋتسيانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىنا سايكەس، العاشقى كەزەڭدە زاڭداردىڭ 9 «توپتاماسى» قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا، 5 دەربەس كونستيتۋتسيالىق زاڭ قابىلداندى. قولدانىستاعى 9 كونستيتۋتسيالىق زاڭ، 15 كودەكس جانە 51 زاڭ جاڭا كونستيتۋتسياعا تولىقتاي سايكەس كەلتىرىلدى. ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىنە جانە قۇرىلتايعا سايلاۋدى وتكىزۋگە قاجەتتى قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرىلدى، - دەدى ەرلان سارسەمبايەۆ.

ءبىر مەزگىلدە مەملەكەتتىك ورگاندار كوپتەگەن زاڭعا تاۋەلدى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزدى.

- وسىلايشا، كونستيتۋتسيانىڭ تولىققاندى كۇشىنە ەنۋىنە قاجەتتى بارلىق نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلدى. كەلەسى كەزەڭ - جاڭا كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتار مەن قاعيداتتارعا سۇيەنە وتىرىپ، بۇكىل قۇقىقتىق جۇيەنى كەشەندى تۇردە دامىتۋ. بۇل باعىتتاعى جۇمىس باستالدى، - دەدى ادىلەت ءمينيسترى.

ۇكىمەت بەكىتكەن كونستيتۋتسيانى ءتۇسىندىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا مەملەكەتتىك ورگاندار قولدانىستاعى زاڭناماعا كەشەندى تالداۋ جۇرگىزۋدە.

مىسالى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋ، سيفرلىق ورتادا دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ جانە مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىن جەتىلدىرۋ بويىنشا جاڭا تاسىلدەر ازىرلەنىپ جاتىر. باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى - كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن نوۆەللالاردى ادىلەتتى قازاقستان پريزماسى اياسىندا ىسكە اسىرۋ.

- كەشە پارلامەنت سەسسياسىنىڭ جابىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى شىنايى ادىلەتتى قوعام - يگىلىكتى تەڭ دارەجەدە ءبولۋ ەمەس، ول - ءار ازاماتقا تەڭ مۇمكىندىكتەر جاساۋعا باعىتتالعان ءتيىمدى جۇيە ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى نورما شىعارۋ پروتسەسىنە جاڭا كوزقاراسپەن قاراپ، بولجامدىق تالداۋعا، قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق سالدارلارعا سۇيەنۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. اتالعان تەزيستەردى ەسكەرىپ، قۇرىلتاي قالىپتاسقانشا سايلاۋ كەزەڭىندە مەملەكەتتىك ورگاندار زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ بويىنشا بارلىق قاجەتتى تاسىلدەردى ازىرلەيدى، - دەدى سالا ءمينيسترى.

سونىمەن قاتار، ادىلەت مينيسترلىگى 2030 -جىلعا دەيىنگى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن جاڭا كونستيتۋتسيا تالاپتارىنا سايكەس جاڭارتۋعا كىرىسكەنى تۋرالى ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ مالىمدەپ، جاڭا قۇجات قۇقىقتىڭ ادامعا باعدارلانعان مودەلىن، سيفرلىق قۇقىق پەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ باعىتتارىن قامتيتىنىن ايتتى.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا كونستيتۋتسيا مەملەكەتتىڭ جاڭا فيلوسوفياسىن قالىپتاستىردى. سوندىقتان قۇقىقتىق ساياساتتىڭ دا فيلوسوفياسى وزگەرۋى ءتيىس.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2030 -جىلعا دەيىنگى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسى 2021 -جىلعى 15-قازاندا بەكىتىلگەن جانە بۇرىنعى كونستيتۋتسيالىق مودەلگە سايكەس قابىلدانعان بولاتىن.

- ال بۇگىن جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ كۇشىنە ەنۋىمەن تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ورىن الدى. كونستيتۋتسيا العاش رەت «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىن، ادامي كاپيتالدى دامىتۋدى، جاۋاپتى ءارى جاسامپاز وتانشىلدىق يدەياسىن، ءبىلىم بەرۋ، عىلىم جانە يننوۆاتسيانى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باعىتى رەتىندە بەكىتتى. وسىعان بايلانىستى ءبىز قۇقىقتىق جۇيەنىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعىتتارىن ايقىنداپ، ونىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋىمىز ءتيىس، - دەدى ادىلەت ءمينيسترى ۇكىمەتتىڭ بۇگىنگى وتىرىسىندا.

دەمەك، كونستيتۋتسيا ادىلەتتى قازاقستاننىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن ايقىنداسا، جاڭا قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسى وعان جەتۋدىڭ قۇقىقتىق جولىن كورسەتۋى قاجەت. وسىعان بايلانىستى ادىلەت مينيسترلىگى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن جاڭارتۋ بويىنشا ءتيىستى تاسىلدەر ازىرلەپ جاتىر.

- جاڭارتىلعان تۇجىرىمداما: قۇقىقتىڭ ادامعا باعدارلانعان مودەلىنە جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىنە كوشۋدى؛ سيفرلىق قۇقىقتى، جاساندى ينتەللەكتىنى، عىلىم مەن يننوۆاتسيانى دامىتۋدى؛ جاڭا بۋىنداعى ەكولوگيالىق قۇقىقتى جانە باسقا دا ماڭىزدى باعىتتاردى قامتۋى ءتيىس. قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن جاڭارتۋ - 2026 -جىلعى كونستيتۋتسيا نەگىزىندە قازاقستاننىڭ جاڭا قۇقىقتىق ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋ بولىپ سانالادى. ادىلەت مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ جاڭا كونستيتۋتسيانى ساپالى ىسكە اسىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جالعاستىرادى، - دەدى ەرلان سارسەمبايەۆ.