انتاركتيدادا 510 ەرەكشە جەر سىلكىنىسى تىركەلدى
استانا. KAZINFORM - شىعىس انتاركتيداداعى دەۆيد مۇزدىعىنىڭ استىندا جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن عالىمدار 150 شاقىرىمعا دەيىنگى تەرەڭدىكتە 510 ەرەكشە جەر سىلكىنىسىن تىركەدى، ولاردىڭ شىعۋ سەبەبى ءالى بەلگىسىز.
تەكتونيكالىق پليتالار شەكاراسىنان الىس ورنالاسقان ءوڭىر ءۇشىن مۇنداي سەيسميكالىق بەلسەندىلىك وتە سيرەك ءارى قالىپتان تىس قۇبىلىس سانالادى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Science جۋرنالىندا جاريالاندى.
تالداۋ 49 سەيسميكالىق ستانسيادان جينالعان دەرەكتەرگە نەگىزدەلدى. ترانسفەرلىك وقىتۋ ءادىسىن پايدالاناتىن جاساندى ينتەللەكت الگوريتمى باستاپقى (P) جانە ەكىنشى رەتتىك (S) تولقىنداردى اجىراتا الدى، بۇل جەر سىلكىنىستەرىنىڭ وشاقتارىن ءدال انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. تىركەلگەن جەر سىلكىنىستەرىنىڭ ماگنيتۋداسى 1,6 مەن 3,5 ارالىعىندا بولعان.
- پليتالاردىڭ ىشىندە بولاتىن ورتاشا تەرەڭدىكتەگى جەر سىلكىنىستەرىن ءتۇسىندىرۋ وتە قيىن. ويتكەنى جوعارعى مانتياداعى جوعارى تەمپەراتۋرا مەن قىسىم جاعدايىندا تاۋ جىنىستارىنىڭ مورت سىنۋى سيرەك كەزدەسەدى، - دەيدى زەرتتەۋ اۆتورلارى.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنىڭ ىقتيمال سەبەبى ءوڭىردىڭ گەولوگيالىق قۇرىلىمىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن بايلانىستى. شىعىس انتاركتيدانىڭ سۋىق ءارى قالىڭ پليتاسى مەن باتىس انتاركتيدانىڭ جۇقالاۋ جانە جىلىراق پليتاسىنىڭ شەكاراسى جوعارى كەرنەۋ ايماقتارىن قالىپتاستىرۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار جوعارىدان مۇز جامىلعىسىنىڭ قىسىمى مەن تومەننەن كەلەتىن ىستىق مانتيالىق اعىنداردىڭ اسەرى ۇلكەن تەرەڭدىكتەگى جارىلىمداردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتۋى ىقتيمال.
دەگەنمەن بارلىق تىركەلگەن سەيسميكالىق وقيعالاردىڭ نەگە ءدال داۆيد مۇزدىعىنىڭ استىندا شوعىرلانعانى ازىرگە بەلگىسىز. ويتكەنى ۇقساس گەولوگيالىق جاعدايلار ترانسانت اركتيكالىق تاۋلاردىڭ باسقا بولىكتەرىندە دە كەزدەسەدى. عالىمدار بۇل جەردە قوسىمشا جەرگىلىكتى فاكتورلار اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى.
ايتا كەتەيىك، تۇركيا انتاركتيدادا عىلىمي بازا سالۋ دايىندىعىن اياقتادى.
