ازاپتاۋ تۋرالى شاعىمداردى پروكۋراتۋرا قارايدى – ب ق و پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى

ورال. قازاقپارات - ازاپتاۋ تۋرالى كەز كەلگەن شاعىمدى پروكۋراتۋرا ورگاندارى قارايدى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

ب ق و پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان ەرمانوۆتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت باسشىسى 2022 -جىلعى 16- ناۋرىزداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ ءۇشىن ورتا عاسىرلاردان قالعان ازاپتاۋدى بارىنشا ازايتۋ جانە تولىق جويۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.

بۇل ورايدا پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا رەسپۋبليكانىڭ بارلىق قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋشى رەتىندە نەگىزگى ءرول جۇكتەلدى.

وسىعان بايلانىستى ازاپتاۋدىڭ الدىن الۋ باعىتىندا نورماتيۆتىك جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق جاساۋ، سونداي- اق ازاماتتاردىڭ ازاپتاۋعا مۇلدەم توزبەۋشىلىگىن قالىپتاستىرۋعا ءبىرىنشى كەزەكتە ءمان بەرىلدى.

ن. ەرمانوۆتىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنت تاراپىنان قويىلعان مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ ق ر قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە (ق ءى ج ك) وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.

سوعان سايكەس قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە جاتقىزىلدى.

ەگەر بۇرىن مۇنداي ساناتتاعى ىستەردى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ورگاندارى جانە ءى ءى م- ءنىڭ وزىندىك قاۋىپسىزدىك بولىمشەلەرى تەكسەرگەن بولسا، قازىرگى ۋاقىتتا ازاپتاۋ تۋرالى كەز كەلگەن شاعىمدى پروكۋراتۋرا ورگاندارى قاراۋعا جانە تەكسەرۋگە ءتيىس.

مۇنداي ساناتتاعى ىستەردى باسقا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تەرگەۋ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي، قىلمىسكەرلەردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتا وتىرىپ، ازاپتاۋ تۋرالى قىلمىستىق ىستەردى سوتقا جىبەرۋ وتە از.

بۇعان ازاپتاۋ تۋرالى ىستەر بويىنشا قىلمىستىڭ ىزدەرىن بەكىتۋ بويىنشا تەرگەۋ ارەكەتتەرىن ۋاقتىلى جۇرگىزبەۋ نەگىزگى سەبەپ بولىپ وتىر.

وسىعان بايلانىستى ازاپتاۋ ايعاقتارىنىڭ جوعالۋ ءقاۋپىن جويۋ جانە انىقتاۋدى كەشىكتىرۋگە جول بەرمەۋ ماقساتىندا باس پروكۋراتۋرا «ازاپتاۋلار تۋرالى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا پروكۋراتۋرا ورگاندارىندا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ- تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى» نۇسقاۋلىقتى ازىرلەدى.

بۇل قىلمىستىڭ وسى ءتۇرىن انىقتاۋ جانە انىقتاۋ كەزىندە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارەكەتتەرىنىڭ قادامدىق الگوريتمىن بەلگىلەيدى.

نۇسقاۋدا «ازاپتاۋ تۋرالى ارىزدى (حابارلامانى) العان نەمەسە ازاپتاۋ فاكتىسىن انىقتاعان پروكۋرور ونى دەرەۋ سوتقا دەيىنگى تەرگەپ- تەكسەرۋدىڭ ءبىرىڭعاي تىزىلىمىنە (س د ت ب ت) تىركەيدى جانە شۇعىل تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزەدى»، دەلىنگەن.

«ازاپتاۋ تۋرالى كەز كەلگەن شاعىمدى س د ت ب ت- دا دەرەۋ تىركەۋ وسىنداي ىستەر بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ- تەكسەرۋدىڭ باستالۋىن بىلدىرەدى جانە تەرگەۋ ورگانىنا ق ءى ج ك- دە كوزدەلگەن بارلىق قاجەتتى تەرگەۋ ءىس- شارالارىن ولاردىڭ جاسالۋ دالەلدەمەلەرىن تابۋ جانە تىركەۋ ءۇشىن جۇرگىزۋگە قۇقىق بەرەدى. بۇل نورما ىستانبۇل حاتتاماسىنىڭ («ازاپتاۋ جانە باسقا دا قاتىگەز، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە ار- نامىستى قورلايتىن ءىس- ارەكەتتەر مەن جازالاۋ تۇرلەرىن ءتيىمدى تەرگەۋ جانە قۇجاتتاندىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق» ) تالاپتارىنا تولىق سايكەس كەلەدى، ونىڭ ەرەجەلەرىن مەملەكەتىمىز ءوز موينىنا العان»، - دەيدى ن. ەرمانوۆ.

قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىندا دا، باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا دا ازاپتاۋدى بولدىرماۋعا پروكۋراتۋرا ەرەكشە نازار اۋدارادى.

قىزمەتكەرلەردىڭ ازاپتاۋعا جول بەرۋگە بولمايتىنى جانە وعان بارعانى ءۇشىن قاتاڭ جازاعا تارتىلاتىنى جونىندە ولاردىڭ سانا- سەزىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن تۇزەۋ مەكەمەلەرىنىڭ بارلىق ءۇي- جايلارىن بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن تولىق جاراقتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

بۇل مەكەمەلەردە كامەرالاردىڭ ءتيىستى جۇمىسىنا، بەينەجازبالار مەن سەرۆەرلەردىڭ ساقتالۋىنا، ونىڭ ىشىندە قۇقىققا قايشى ارەكەتتەردى، سونىڭ ىشىندە ازاپتاۋعا بارعان ادامداردى اشكەرەلەيتىن بەينەجازبالاردى جويۋ دەرەكتەرىن بولدىرماۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلەدى جانە سوعان جول بەرمەۋ ءۇشىن جەكە جاۋاپتى ناقتى لاۋازىمدى تۇلعالار بەلگىلەندى.

باس پروكۋراتۋرانىڭ ۆەدومستۆوىشىلىك قۇجاتتارىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا، ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورلارىنا، تەرگەۋ يزولياتورلارى مەن تۇزەتۋ مەكەمەلەرىنە كۇندەلىكتى بارۋ مىندەتى جۇكتەلگەن قالالىق جانە اۋداندىق پروكۋراتۋرالاردىڭ كەزەكشى پروكۋرورلارىنىڭ ءرولى كۇشەيتىلدى.

مۇنداعى ماقسات - ازاپتاۋعا جول بەرمەۋ بويىنشا الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋ، تەرگەۋ مەن انىقتاۋدى جۇرگىزۋدىڭ باسقا دا رۇقسات ەتىلمەگەن ادىستەرىن، باسقا دا قاتىگەز، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە ار- نامىستى قورلايتىن ۇندەۋ مەن جازالاۋ تۇرلەرىن بولدىرماۋ.

ولارعا ازاپتاۋ تۋرالى ارىزداردى دەرەۋ تىركەۋ جانە ءىزى سۋىماي شۇعىل تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ مىندەتى جۇكتەلگەن.

قابىلدانعان شارالار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى «ورتاعاسىرلىق قۇبىلىستى» بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، قىلمىستىق پروتسەستە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى، ال قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە گۋمانيزم مەن زاڭدىلىق قاعيداتىن تولىق ۇستانۋ، سايىپ كەلگەندە، قۇقىق قورعاۋ جانە كۇش قۇرىلىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇدىكتىلەرگە، ايىپتالۋشىلارعا، سوتتالۋشىلارعا جانە سوتتالعاندارعا زاڭسىز ارەكەتىن بولدىرمايدى دەپ سانايمىز.

قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسى بۇل ادامداردىڭ بارلىعى دا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تولىققاندى ازاماتتارى بولىپ تابىلاتىنىن جانە ولاردىڭ قىلمىستىق پروتسەستەگى پروتسەستىك مارتەبەسىنە بايلانىستى بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەردى قوسپاعاندا، مەملەكەت تاراپىنان قورعالۋعا جاتاتىن بارلىق قۇقىقتارى بار ەكەنىن ءتۇسىنۋى ءتيىس.

«ازاپتاۋعا قارسى ءىس- قيمىلدا قوعام مەن مەملەكەتتىڭ تىعىز ءوزارا ءىس- قيمىلى عانا قازاقستاندىق قوعامدا وسى جاعىمسىز قۇبىلىستىڭ تولىق جويىلۋىنا اكەلەدى، ادامنىڭ ءقادىر- قاسيەتىن قورلايتىن قارىم- قاتىناس پەن جازالاۋ تۇرلەرىمەن كۇرەسۋ ماسەلەلەرىندە قازاقستاننىڭ مەملەكەتارالىق دەڭگەيدەگى ءرولىن ارتتىرادى، سونداي- اق پرەزيدەنت پەن تۇتاستاي العاندا قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك بيلىگىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن ارتتىرادى. پروكۋرورلىق دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋ جانە ولاردى جاساعانى ءۇشىن كىنالىلەردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ءۇشىن ازاپتاۋلار تۋرالى كەز كەلگەن اقپاراتتى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا مۇددەلى ازاماتتاردىڭ حابارلاۋى دا ماڭىزدى»، - دەپ تۇيىندەدى ويىن ن. ەرمانوۆ.

اۆتور

عايساعالي سەيتاق