قاڭتاردا مۋزەيگە باسىپ كىرگەندەردى توقتاتقان باتىر ايەل

ول مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيدەگى قۇندى جادىگەرلەردىڭ بۇلىنۋىنە جول بەرمەي، ساقتاپ قالعان. مۋزەيگە كەلگەن ساربازدار مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە كومەك كورسەتكەن.

ولاردىڭ قولىندا «مولوتوۆ كوكتەيلى» بولدى

مەن ول كەزدە مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەنمىن. 4- قاڭتاردا قوزعالىستىڭ باستالعانىن، ونىڭ ارتى بۇلىككە اينالا باستاعانىن ەستىدىم. ەلىمىزدە 300 مىڭعا جۋىق قۇندىلىعى بار مۋزەيىمىز قازاقستان عانا ەمەس، جالپى ورتالىق ازياداعى ەڭ كونە بىرەگەي مۋزەي. بۇل دەگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. تاريحي-مادەني جادىگەرلەردىڭ كوبى وسى جەردە ساقتاۋلى.

2022-جىلدىڭ 5- قاڭتارى بولاتىن. دۇربەلەڭ باستالعاندا مۋزەيگە كىرىپ كەلگەندەر بولدى. مەن ولاردىڭ (بۇلىكشىلەردىڭ - اۆت. ەسك.) سۇراعانىن تاۋىپ بەرۋگە ءماجبۇر بولدىم. بەتىن كولەگەيلەپ جابۋعا ماسكا دا تالاپ ەتتى. بەردىم. بار ماقساتىم - مۋزەيدىڭ ءىشىن بۇلدىرتپەۋ، سىندىرتپاۋ ەدى. بۇرىن ايتپاعان ەدىم. سىزدەرگە ايتايىن. ولاردىڭ قولىندا «مولوتوۆ كوكتەيلى» بولدى. ونى كورىپ ۇرەيىم ۇشىپ كەتتى. توپتان ماقسات-مۇددە دەيتىندەي ەشتەڭە كورمەدىم. بار ماقساتى ءبۇلدىرۋ، توناۋ. نە ءۇشىن ءبۇلدىرىپ جاتقانىن تۇسىنبەدىم.

سوندىقتان بار ويىم وسى جادىگەرلەردى ساقتاپ قالۋ ەدى. تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلگەسىن ارىپتەستەرىمدى ۇيگە قايتاردىم. ءبىراق ءوزىم كەتپەيمىن دەپ بىردەن شەشتىم. ويتكەنى، بۇلىكشى توپتىڭ ورتالىققا قاراي كەلە جاتقانىن ەستىدىم. ەلەكترون، ءورت ءسوندىرۋ، سانتەحنيكا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىلەرى بار ەدى. ولارعا «مەنىمەن قالاسىڭدار ما؟ مىناداي جاعداي بولىپ تۇر. ءبىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمىز قانداي ەكەنىن بىلەسىزدەر. زات بولسا مەيلى، بۇل جەردە حالىقتىڭ، ۇلتتىڭ مۇراسى ساقتاۋلى» دەدىم. ولار كەلىستى. سونىمەن قالدىق. تۇستە ورتالىقتا ايعاي-شۋ باستالدى. سىندىرىپ-قيراتىپ جاتتى. سول كۇنى ءوزى تۇمان بولدى. گازدىڭ ءيىسى كەلە باستادى. توپتىڭ داۋسى ەستىلدى. ءبىرىنشى قاباتتا ۇلكەن مونيتورلى بەينەباقىلاۋ كامەرالارى بار. سودان باقىلاپ وتىردىم.

مۋزەيدە بابالارىمىزدىڭ، مادەنيەتىمىزگە قاتىستى بارلىق جادىگەر ساقتالعان بولاتىن

ۇشتەردىڭ شاماسىندا مۋزەيدىڭ ارتقى جاعىنان كۋرسانتتاردى بايقادىق. جاراقات العان، ءۇستى-باسى قان-قان ەكەن. ولاردى كىرگىزىپ الدىق. ءبىرازدان سوڭ الدىڭعى ەسىكتەن جارالانعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن دە كىرگىزدىك. ءبىرىنىڭ باسى جارىلىپتى، ەكىنشىسىنىڭ قابىرعالارى سىنعان ەكەن. سول ەكى ورتادا بۇلىكشى توپ مۋزەيگە قاراي جاقىنداي باستادى. ەسىكتى تارتتى. ءبىراق مەندە سوڭىنا دەيىن «مۋزەي ەكەنىن بىلەدى، كىرمەيتىن شىعار» دەگەن ءۇمىت بولدى. ءبىراق ءبارى كەرىسىنشە بولدى. ءبىر ۋاقىتتا ءبىر توپ مۋزەي الدىنداعى شويىن تەمىردى جۇلىپ الىپ، ەسىككە قاراي جۇگىرگەندە مەن دە جانۇشىرىپ جۇگىردىم. ارى قاراي ءوڭ مەن تۇستەي ءوتتى. نە بولعانىن بىلمەيمىن. ەسىم شىعىپ كەتتى.

قاسىمدا ەكى پوليتسەي قىزمەتكەرى تۇر ەدى. ولاردى الىپ جەرتولەگە ءتۇستىم. جەرتولەدە كۋرسانتتاردى جاسىرىپ قويعانبىز. ولارعا راۋشان قۇلماعانبەتوۆا دەگەن ارىپتەسىمىز العاشقى كومەك كورسەتىپ جاتقان. ءبىر ۋاقىتتا تارس ەتكەن دىبىس شىققاندا ەسىمدى جيىپ، قايتادان جوعارىعا كوتەرىلدىم. اينالاما قاراپ ارىپتەستەرىمدى ىزدەدىم. تاپپايمىن. سولاي 5-6 مينۋت ءجۇرىپ قالدىق. «انار، ەربولات قايداسىڭدار؟!» دەپ ىزدەپ جاتىرمىن. جوق. سويتسەم ەسىم شىعىپ جۇرگەندە انار تولەيجايىق قىزىن ءدارى-دارمەككە، ال، ەربولات الىپپيەۆتى اپاتتىق ەسىكتەر شىنىدان جاسالعان ەدى، سىنادى، سونى سىندىرىپ كىرىپ كەتپەۋى ءۇشىن سول جاققا جىبەرگەن ەكەنمىن. ءسويتىپ، ابىر-سابىر بوپ جاتقاندا ەكەۋى دە كەلىپ قالدى. ولارعا «بۇلىكشى توپتىڭ الدىنان شىعۋ كەرەك» دەپ ايتتىم. مىنا تاريحي جادىگەرلەردى ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك ەدى. ەشتەڭە ويلاۋعا مۇرشام بولمادى. مەن جەرتولەدە تۇرىپ، تارس ەتكەن دىبىس ەستىگەندە-اق، ەكىنشى قاباتتاعى ەكسپوزيتسيالىق زالدى بۇزىپ جاتىر دەپ ويلادىم. ويتكەنى ول جەردە ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ، مادەنيەتىمىزگە قاتىستى بارلىق قۇندىلىق ساقتالعان بولاتىن. قىلىش-نايزا... ءبارى بار.

«التىندارىم-التىندارىم» دەپ ايعايلاپ الدارىنا بارىپ، ەكى قولىمدى جايىپ تۇرا قالدىم

مۋزەيدىڭ كىرە بەرىسىندە ۇلكەن حول بار. سول جەرگە كەلىپ قاراسام توپ ىشكە كىرىپ كەتىپتى. ورتاعا بارىپ، ەكى قولىمدى جايىپ الدارىنا تۇرا قالدىم. ول كەزدە ناقتى نە ايتقانىم ەسىمدە جوق. كەيىننەن ارىپتەستەرىم «التىندارىم-التىندارىم» دەپ ايعايلادىڭىز دەيدى. ءبىر ەسىمدى جيىپ قاراعانىمدا ىلعي ورىمدەي جاستار ەكەنىن كورگەنمىن. سودان ولارعا: «التىندارىم، بالالارىم، مىناۋ نە سۇمدىق! قازاقسىڭدار عوي. مۇندا ءبىزدىڭ ۇلتتىق مۇرالارىمىز ساقتالىپ تۇر عوي. تاريحي-مادەني قۇندىلىعىمىز ساقتاۋلى. التىندارىم، توقتاتىڭدار! ماقساتتارىڭ وسى ما؟» دەپ ايعايلادىم. قازىر ويلاسام نە ايتقانىمدى ءوزىم دە بىلمەيمىن. ءبىراق انار تولەۋشايىقوۆا كەيىننەن «كەرەمەت ايتتىڭىز، تومەندە تۇرىپ سوزدەرىڭىزگە مىنا مەن جىلاپ قالدىم» دەدى.

ءبىر مەزەتتە تۇسىنگەن بولۋى كەرەك، اراسىندا بىرەۋى توپقا قاراپ «ەشتەڭەگە تيىسپەڭدەر!» دەدى.

مەنى كوپشىلىك باتىر ەتىپ جىبەردى

ۇلتتىق مۇرامىزدىڭ امان قالۋىنا، بۇگىندە وسىلاي تۇرۋىنا ارىپتەستەرىمنىڭ بارلىعى بىرلەسىپ قىزمەت ەتۋىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. ارىپتەستەرىم ۇلكەن ەرلىك جاسادى. ولارعا العىسىم شەكسىز. ءبىراق كەيىننەن بالالارىم: «ماما قاڭعىعان وقتىڭ ءبىرى ءتيىپ، ارىپتەسىڭ قازا بوپ كەتسە نە بولاتىن ەدى؟ نەگە ولاردى الىپ قالدىڭ؟ سەن باسشى ەمەسسىڭ بە، مۇنداي كەزدە كەيىنگى ومىرىنە دە سەن جاۋاپتىسىڭ؟!» دەگەندە جۇرەگىم ءدىر ەتە قالادى. «اپىراي- ءا، نەگە مەن سونى ويلامادىم. جازاتايىم وق ءتيىپ ءبىر ارىپتەسىم قازا تاپسا، مەن كەيىن قالاي ءومىر سۇرەتىن ەدىم» دەيمىن. ءبىراق ءبارى جاقسى اياقتالدى. امان-ەسەنبىز. ءبىراق مەن قىزمەتتىك مىندەتىمدى ورىندادىم. مەنى كوپشىلىك باتىر ەتىپ جىبەردى.

«نە بار ءوزى بۇل مۋزەيدە؟» دەگەندەرگە «ەشتەڭە، ءبارى ەسكى-قۇسقى» دەپ قويامىن...

16-17 جاستاعى ءبىر توپ جاس تاريحي-ەتنوگرافيالىق زالدا تۇرعان قىلىشتار مەن نايزالار تۋرالى سۇراي باستادى، «اپاي، اناۋ التىن ادامدى بەرىڭىزشى» دەگەندە جاندارىنا كەلدىم. مەن بايقاماپپىن جازيرا تولەگەنوۆا دەيتىن ەسەپشىمىز كەيىننەن ايتادى: «ءسىز بايقامادىڭىز، قولدارىندا پىشاق بار ەدى» دەپ. قاراۋعا مۇرشام بولمادى. تەك: «بۇل التىن ادامنىڭ ءتۇپ نۇسقاسى ەمەس. بۇل قاڭىلتىر» دەپ شامام كەلگەنشە قۇنىن تومەندەتىپ جاتىرمىن. «نە بار ءوزى بۇل مۋزەيدە؟» دەگەندەرگە «ەشتەڭە، ءبارى ەسكى-قۇسقى» دەپ قويامىن. سودان سوڭ ءبىر جاپ جاس بالا: «اپاي بىزگە كومەكتەسىڭىز. مىنا جەردى اشىڭىز. ساداق، قىلىش-نايزا بار ما؟» دەدى. ولارعا دا: «تۇك تە جوق ونداي، ولاردىڭ ءبارى قولدان جاسالعان ماكەت، مۋلياج قولدانۋعا كەلمەيدى» دەپ قويىپ، بەتىن قايتارعانداي بولدىم. باستىسى ءبىزدىڭ التىن قورىمىز - «قارعالى ءتاتتىسى»، «جالاۋلى كومبەسى» سياقتى كەرەمەت باعا جەتپەس ارحەلوگيالىق جادىگەرلەرىمىزدى بىلمەدى. مەن ادەيى بارلىق جارىقتى ءوشىرىپ قويعان ەدىم. قاراكولەڭكەدە بايقامادى.

ولارمەن 5 ساعات ارپالىستىق

ولاردىڭ قولىندا ارماتۋرا، تاياق بار ەدى. ساربازداردىڭ كيىمدەرىن، شيتتەرىن تارتىپ العان. باستارىندا كاسكا. ءبىر-ەكى رەت بانكوماتتى دا توناماق بولدى. الدارىن كەس-كەستەپ: «نە ىستەيسىڭ ونى. سەنىڭ ماقساتىڭ بانكومات توناۋ ما؟ نەڭ بار؟!» دەگەندە بانكوماتتى ۇرىپ-ۇرىپ، ءبىراق تيىسپەي كەتىپ قالدى. سونداي قاندارى قارايىپ تۇردى، ارانداتىپ المايىق دەپ، اباي بولىپ جۇردىك. ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارعاننىڭ ناتيجەسىندە ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە بارلىق جادىگەردى بۇلدىرمەي، ساقتاپ قالدىق. ولارمەن 5 ساعات ارپالىستىق. كەشكى ساعات سەگىزدەردەن اسا، ءبىر توبى ناماز وقىپ بارىپ، اۋەجايعا كەتتى.

جەرتولەدەگى جاسىرىنعان ساربازداردى دا بىلدىرمەۋگە تىرىستىق

ولار كەلە سالا پوليتسەي قىزمەتكەرلەرىن سۇرادى. ءبىزدى ەشكىم كۇزەتپەيتىنىن ايتتىق. جەرتولەدەگى ساربازداردى دا بىلدىرمەۋگە تىرىستىق. كەيىننەن ساربازدار ءبىزدىڭ ارىپتەستەردىڭ تەلەفونىن الىپ، ولاردىڭ تۋىستارى كەلىپ، قىزمەتتىك كيىمدەرىن شەشىپ، ازاماتتىق كيىم كيگىزىپ الىپ كەتتى. سەبەبى، پىشاق سالعان جاراقاتتىڭ قانىن توقتاتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەن. قالعان جەتى-سەگىزىن تۇندە ارنايى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ جۇرگىزۋشىسى كەلىپ الىپ كەتتى. ول جاعىنان دا ارىپتەستەرىم ەرلىك جاسادى. بارلىعىن سولار رەتتەپ وتىرعان. مەنىڭ جەرتولەگە قاراۋعا مۇرشام بولمادى.

وسى وقيعادان سوڭ ون بەس-جيىرما كۇن وتكەسىن ىشىمدە ءبىر ۇرەي پايدا بولدى. بىرەۋ كەلە جاتقان سياقتى بولىپ تۇرادى.

توقايەۆ «پاراسات» وردەنىمەن ماراپاتتادى

كەيىننەن ارىپتەستەرىممەن بىرگە مەنى دە داۋرەن ابايەۆ مىرزا كەلىپ ماراپاتىن بەردى، سول كەزدەگى ەرلىگىمىز ءۇشىن «قۇرمەت» گراموتاسىمەن ماراپاتتالدىق. قىزمەتكەرلەردىڭ بارلىعىنا 100 پايىز كولەمىندە سىياقى بەرىلدى. مينيسترلىك تاراپىنان جەكە وزىمە دە سىياقى بەرىلدى. مادەنيەت مينيستىرىلىگى سول جاعداي كەزىندە ءبىزدى ءبىر ساتكە دە نازاردان تىس قالدىرمادى. قايتا-قايتا حابارلاسىپ تۇردى.

كەيىننەن مەن 2 كۇن وسىندا قوندىم. شتۋرم باستالعاندا جان-جاعىمىز تارسىلداپ جاتتى، گاز ىشكە كىرىپ كەتتى. سونداي كەزدە مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا مۇرات ۇلى قايتا-قايتا حابارلاسىپ، جاعدايىمدى ءبىلىپ وتىردى. مەن وعان ريزامىن.

15- ناۋرىزدا مەنى استاناعا شاقىردى. شۇعىل تۇردە ۇشىپ باردىم. حالقىمنىڭ، ەلىمنىڭ ارقاسىندا باتىر بولدىم. پرەزيدەنتتىڭ ءوزى باعالاپ، «پاراسات» وردەنىمەن ماراپاتتادى. قۇرىلتايدىڭ مۇشەسىمىن. ءبارى دۇرىس. باسىمىز امان، دەنىمىز ساۋ بولسىن.

سول كەزدەگى ءبىر ۇققانىم جاستار مۋزەيدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى. سوندىقتان قازىرگى كۇندە جۇمىسسىز جۇرسەم دە جاستارعا مۋزەيدى ناسيحاتتاپ، شاقىرىپ جاتامىن. قاڭتار وقيعاسىنىڭ ارقاسىندا تىنىشتىقتىڭ نە ەكەنىن، قىمبات ەكەنىن تۇسىندىك. ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ ءتوندى. جاستارىمىز ارانداتۋشىلىققا ۇشىراپ كەتتى. سوندىقتان نەگىزگى وزەكتى ماسەلە جاستارىمىزدى پاتريوت ەتىپ تاربيەلەۋ ەكەن.

massaget.kz