پرەزيدەنتتىڭ ماڭعىستاۋعا جۇمىس ساپارى: قانداي وزەكتى ماسەلەلەرگە ءمان بەرىلدى

ەل پرەزيدەنتى ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسىپ، ايماقتىڭ جەتىستىكتەرى مەن وزەكتى ماسەلەلەرى جايلى ءسوز قوزعادى. وڭىردەگى قازىرگى احۋال قانداي؟ مەملەكەت باسشىسى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى مەن ۇكىمەتكە قانداي تاپسىرما بەردى؟ بۇل تۋرالى تولىعىراق قازاقپارات ساراپشىسىنىڭ ماتەريالىندا.

مەملەكەت باسشىسى ماڭعىستاۋ وبلىسى حالقىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەڭ الدىمەن ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالىپ، ولكەنى جان-جاقتى وركەندەتۋگە تولىق مۇمكىندىك بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قوسا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا وڭىردەگى تۇرعىندار سانى 2,5 ەسە وسكەنىن ايتىپ، ولكەنىڭ وركەندەۋىنە سەرپىن بەرەتىن ءبىرقاتار باسىم باعىتتى اتادى.

«وڭدەۋ ونەركاسىبىن جانە بيزنەس سالاسىن دامىتۋ قاجەت»

مەملەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن ماڭعىستاۋدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىن جانە بيزنەس سالاسىن دامىتۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى مەملەكەت الدىندا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى - ۇلتتىق ەكونوميكانى ءىس-جۇزىندە ءارتاراپتاندىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، وسى تۇستا تەرەڭ وڭدەلگەن دايىن ءونىم شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. وسى تۇستا، ۇكىمەتكە جانە اكىمدىككە جوبالاردىڭ ۋاقىتىلى اياقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

«وبلىستا سوڭعى بەس جىل بويى ءبىرقاتار ءىرى ءوندىرىس ورىندارى توقتاپ تۇر. بۇل جاعداي جۇمىسسىز قالعان ازاماتتار اراسىندا نارازىلىق تۋعىزعانىن جاقسى تۇسىنەمىن. 2023-2026-جىلدارى 29 جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىڭ ناتيجەسىندە 3 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. ۇكىمەتكە جانە اكىمدىككە جوبالاردىڭ ۋاقىتىلى اياقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. سوڭعى جىلدارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ىشكى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسى 32 پايىزعا جەتتى. وسى سالادا 140 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلعان»، - دەدى پرەزيدەنت.

«كولىك-لوگيستيكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق الەۋەتتى ارتتىرۋ كەرەك»

مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ماڭعىستاۋ وڭىرىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى، تۋريزم، ساۋدا، سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ جانە مەديتسينا سالاسىندا كاسىپكەرلەر سانى ارتىپ جاتقانىن ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قوسا وبلىستىڭ كولىك-لوگيستيكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەردى. ايماقتىڭ گەوگرافيالىق تۇرعىدان ۇتىمدى جەردە ورنالاسقان ءوڭىر ەكەنىن جانە بۇل ولكەنى الەمدىك دەڭگەيدەگى كولىك-ترانزيت تورابىنا اينالدىرۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى.

«پورتتى قالا اقتاۋ - قازاقستاننىڭ تەڭىزگە شىعاتىن قاقپاسى. جاھاندىق لوگيستيكالىق جۇيە قايتا قالىپتاسىپ جاتقان قازىرگى كەزدە كاسپيي تەڭىزىنىڭ ماڭىزى كۇرت ارتا ءتۇستى. پورتتىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا تارتۋدى، كونتەينەرلىك جانە كولىك- لوگيستيكالىق حاب قۇرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ءبىز ءۇشىن قازىرگى الەمدىك نارىقتاعى احۋالدى ەسكەرىپ، ترانسكاسپيي باعدارىن ودان ءارى دامىتۋ وتە ماڭىزدى»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

مەملەكەت باسشىسى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ وبلىستىق دەڭگەيدەگى جولدىڭ ساپاسى جونىندە ءجيى شاعىم ايتاتىنىن ەسكە سالىپ، اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنىنە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا، جۇمىسى باياۋ ءجۇرىپ جاتقان «بەينەۋ- شالقار» تاس جولى قۇرىلىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ، ۇكىمەتكە قۇرىلىستى باستاۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتاردى جەدەل دايىنداۋدى تاپسىردى. سونداي-اق اكىمدىككە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ، «اقتاۋ - فورت- شيەۆچەنكو»، «تاۋشىق-شەتپە» جولدارىن جوندەۋگە كەلەسى جىلدان باستاپ كىرىسۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. سونىمەن قوسا، «اقتاۋ تەڭىز پورتى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى ينۆەستيتسيا تارتۋ، ءونىم ءوندىرۋ، سالىق تولەۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا رەسپۋبليكادا ەڭ ۇزدىك ءۇش ايماقتىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردا يگەرىلمەگەن جەر تەلىمدەرىن ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. وسى تۇستا ۇكىمەت ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ جۇمىس ىستەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«ماڭعىستاۋدىڭ ماسەلەسى - سۋ»

جيىندا مەملەكەت باسشىسى ماڭعىستاۋدىڭ سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتىپ، اقتاۋ مەن جاڭاوزەن قالالارىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، اۋىز سۋدىڭ جەتىسپەۋى - تۇرعىنداردى الاڭداتىپ وتىرعان وتكىر ماسەلەنىڭ ءبىرى.

«سۋ تۇشىتاتىن زاۋىتتاردىڭ قۋاتى ءالسىز بولعاندىقتان، قالالار مەن اۋىلداردا جاز كەزىندە سۋ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا عانا بەرىلەدى. ال، بيىلعى مامىر ايىندا قالا تۇرعىندارى سۋ تاسيتىن كولىكتىڭ كەزەگىندە تۇرۋعا ءماجبۇر بولدى. مۇنداي جاعدايعا شىداپ وتىرۋعا بولمايدى. 2025-جىلعا قاراي وبلىستا سۋعا دەگەن سۇرانىس 260 مىڭ تەكشە مەترگە دەيىن ءوسۋى مۇمكىن. مەن بەس جىل ىشىندە وڭىردەگى بارلىق قالالار مەن اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە مىندەت قويىپ وتىرمىن. اكىمدىك بۇل باعىتتاعى جۇمىستى باستاپ كەتتى. مەنىڭ تاپسىرماممەن جىل اياعىنا دەيىن 12 اۋىل ورتالىقتان بەرىلەتىن سۋ جۇيەسىنە قوسىلادى»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

«اقتاۋداعى تۇرعىن ۇيلەردى جاڭعىرتۋ ءۇشىن ارنايى باعدارلاما قاجەت»

پرەزيدەنتتىڭ مالىمەتىنشە، ماڭعىستاۋ وڭىرىندە 2025-جىلعا دەيىن سۋ تۇشىتۋ جونىندەگى 9 جوبا، ماگيسترالدى سۋ قۇبىرىن سالۋ جانە قايتا جاڭعىرتۋ جونىندەگى 4 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، ءوڭىردىڭ ۇزدىكسىز دامۋىنا جانە حالىق سانىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى ينجەنەرلىك جۇيەنى جاڭعىرتۋ ماسەلەسى تۋىنداپ وتىر. سونداي-اق اقتاۋ قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك جۇيەسىنىڭ 75 پايىز- ى ەسكىرگەن. ۇكىمەتكە وبلىس ورتالىعىنىڭ ينجەنەرلىك جۇيەسىن قايتا جابدىقتاۋعا قاجەتتى قاراجات ءبولۋدى تاپسىرعان مەملەكەت باسشىسى اقتاۋ قالاسىندا قۇرىلىس جۇرگىزۋ ماسەلەسىنە دە ارنايى توقتالدى.

«ءبىز اقتاۋ قالاسىن ەلىمىزدىڭ باستى تۋريزم ورتالىعىنىڭ ءبىرى رەتىندە دامىتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. تەڭىز جاعاسىنداعى قالا قازىرگى زامانعى وزىق تالاپتارعا ساي بولۋعا ءتيىس. وبلىس ورتالىعىنداعى ەسكى ۇيلەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەت. قالادا مۇنداي 280 ءۇي بار. ۇكىمەتكە اقتاۋ قالاسىنداعى تۇرعىن ۇيلەردى جاڭعىرتۋ جونىندە ارنايى باعدارلاما ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. جاڭاوزەندى كەشەندى دامىتۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. ونداعى كۇردەلى تۇيتكىلدەردى شەشۋگە 580 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى. بۇل - ءبىر قالا ءۇشىن قوماقتى قارجى. ونى ماقساتىنا ساي ءتيىمدى جۇمساۋ قاجەت»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

«مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگىن ءۇش جىلدا شەشۋدى تاپسىرامىن»

مەملەكەت باسشىسى ماڭعىستاۋ وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتىپ، جاستارعا قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ، ماڭعىستاۋ وبلىسىندا بالاباقشا ماسەلەسى تولىق شەشىمىن تاپپاعانىن باسا ايتتى.

«ايماقتا 10 مىڭعا جۋىق بالاعا بالاباقشادا ورىن جەتىسپەيدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ سەرىكتەستىگىن تولىق پايدالانۋ كەرەك. بيىل وڭىردە 17 جەكەمەنشىك بالاباقشا اشىلدى. بۇل جۇمىستى جالعاستىرۋ قاجەت. ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاعداي دا ءماز ەمەس. 13 مىڭ وقۋشىعا مەكتەپتەن ورىن جەتپەيدى. اپاتتى جاعدايداعى، ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپتەر بار. سوڭعى ەكى جىلدا ايماقتا 19 جەكەمەنشىك مەكتەپ اشىلعان. وبلىستا قالا مەن اۋىل، اقتاۋ مەن جاڭاوزەن مەكتەپتەرى اراسىندا ءبىلىم ساپاسى بويىنشا وراسان زور الشاقتىق بار. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

«ماڭعىستاۋ جاستارىنا بولىنگەن ءبىلىم گرانتىنىڭ 75 پايىزى يگەرىلمەگەن»

پرەزيدەنت وسى ماسەلەلەردى ايتا كەلە، بالاباقشا سالۋعا مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ سەرىكتەستىگىن پايدالانۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا ماڭعىستاۋ ايماعىندا الداعى ءۇش جىلدا 21 مەكتەپ سالىناتىنىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى مۇنىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز ەكەنىنە نازار اۋدارىپ، بۇل جۇمىستا بيزنەستىڭ مۇمكىندىگىن كەڭىنەن پايدالانۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. سونىمەن قوسا ول وڭىرگە قاجەتتى كاسىبي كادرلاردى دايارلاۋ ىسىنە باسا ءمان بەرگەن ءجون دەپ ەسەپتەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بيىل جوعارى وقۋ ورىندارىنا 73 مىڭ گرانت بەرىلگەن. بۇعان قوسا، پرەزيدەنت باتىس وبلىستارىنىڭ تۇلەكتەرىنە قوسىمشا 10 مىڭ گرانت ءبولۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ونىڭ 6 مىڭى ماڭعىستاۋعا بەرىلگەن.

«ءبىراق بولىنگەن گرانتتىڭ تورتتەن ءبىرى عانا يگەرىلگەن. بۇل - تۇسىنىكسىز جاعداي. ونىڭ ۇستىنە وبلىستا بىلىكتى ماماندارعا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى. اشىعىن ايتساق، جوعارى وقۋ ورىندارى جانە قۇزىرلى مينيسترلىك كاسىبي باعدار بەرۋ جۇمىستارىن ويداعىداي اتقارماي وتىر. تۇلەكتەرگە جانە اتا-انالارعا قوسىمشا گرانت بولىنگەنى تۋرالى تولىق اقپارات جەتپەگەن. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە ارنايى ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى تۋرالى اقپاراتتىق- ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن. ايماقتا جاستاردىڭ گرانتپەن ءبىلىم الۋى، مامان تاپشىلىعى، تۇپتەپ كەلگەندە وبلىستىڭ دامۋى - ءبارى ءوزارا تىعىز بايلانىستى ماسەلە. سوندىقتان وبلىس اكىمى بۇل ماسەلەنى مۇقيات قاراستىرۋى كەرەك»، - دەدى پرەزيدەنت.

«ماڭعىستاۋ - بالا تۋۋ كورسەتكىشى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇرعان ءوڭىر»

قاسىم-جومارت توقايەۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تالاپقا ساي بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن مۇنايلى اۋدانىندا ورتالىق اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى باستالعان. جەدەل جاردەم قىزمەتتەرىن، سانيتارلىق اۆتوكولىكتەردى قاجەتتى قۇرال- جابدىقپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. وبلىس ورتالىعىندا كوپبەيىندى اۋرۋحانا جانە جاڭا جەدەل جاردەم ستانتسياسىن سالۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەت.

«دەموگرافيالىق ءوسىم بولعان جەردە مىندەتتى تۇردە ءتيىستى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم دا بولۋى قاجەت. سەبەبى، انا مەن بالا دەنساۋلىعىنىڭ مىقتى بولۋى - ەلدىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

ايماقتا اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن وڭدەيتىن كاسىپورىندار سالۋ قاجەت

پرەزيدەنتاگروونەركاسىپ سالاسى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ ىسىندەگى ستراتەگيالىق باسىمدىقتىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، ماڭعىستاۋدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن، ازىق- تۇلىك نارىعىن دامىتۋ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

«ەلىمىزدى ساپالى ءارى ارزان ازىق- تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ماڭعىستاۋ ءوڭىرى ءۇشىن بۇل ماسەلە ايرىقشا ماڭىزدى. ايماق تۇرعىندارى جىل سايىن 100 ميلليون دوللاردىڭ ازىق- تۇلىگىن سىرتتان الادى. مۇنداي تاۋەلدىلىك ونىڭ باعاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. جىل باسىنان بەرى ازىق- تۇلىك باعاسى 20 پايىز- دان استام قىمباتتاعان. كوبىنە مۇنداي احۋالدىڭ قالىپتاسۋىنا ايماقتىڭ ورنالاسقان جەرى جانە لوگيستيكا ماسەلەلەرى سەبەپ بولىپ وتىر»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

«ماڭعىستاۋ مال ازىعىنىڭ 75 پايىزىن وزگە وبلىستاردان الادى»

مەملەكەت باسشىسى وسى تۇستا ماڭعىستاۋ وبلىسى قازاقستاننىڭ كولىك-ترانزيت ستراتەگياسىندا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتىپ، ازىق- تۇلىك تاۋارىن ەكسپورتتاۋ جانە يمپورتتاۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى جىل سايىن مال ازىعىنىڭ 75 پايىزىن باسقا وبلىستاردان الاتىن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جەم-ءشوپتىڭ باعاسىن ارزانداتۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى ەكەنىن ايتتى. وزگە وڭىرلەردەن مال ازىعىن تاسىمالداۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن تاريفتەر ەنگىزۋ جولىن قاراستىرۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«بىلتىر قاتتى قۋاڭشىلىقتىڭ جانە جەمشوپ تاپشىلىعىنىڭ كەسىرىنەن اۋىل حالقى قانشاما مالىنان ايىرىلدى. مۇنداي جاعدايدىڭ قايتالانۋىنا جول بەرۋگە بولمايدى. وبلىس حالقى قيىندىققا تاپ بولعاندا جۇرتىمىز بۇكىل ەل بولىپ كومەك قولىن سوزدى، بەرەكەلى بىرلىگىن كورسەتتى. سوندىقتان، جەمشوپتىڭ باعاسىن ارزانداتۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى. جەرگىلىكتى جەمشوپ قورىن كوبەيتۋ قاجەت. وزگە وڭىرلەردەن مال ازىعىن تاسىمالداۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن تاريف ەنگىزۋ جولىن قاراستىرۋ كەرەك»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

«ماڭعىستاۋدىڭ ەكولوگياسىندا كۇردەلى تۇيتكىلدەر بار»

قاسىم-جومارت توقايەۆ تۋريزم جانە ەكولوگيا سالالارىنا دا ارنايى توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە، قازىر بۇكىل الەمدە تۋريزم ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالاسىنا اينالدى. بۇل رەتتە، ماڭعىستاۋدىڭ الاتىن ورنى ايرىقشا.

«كاسپي جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەرمەن بىرلەسكەن حالىقارالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرعان ءجون. اسىرەسە، كرۋيز ءتۋريزمىن دامىتۋ قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى دەپ ويلايمىن. جالپى، ماڭعىستاۋ كوپتەگەن كيەلى ورىندارىمەن ايگىلى. بەكەت اتا، شوپان اتا، شاقپاق اتا جەر استى مەشىتتەرىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. مۇنداي بىرەگەي نىساندار دۇنيە جۇزىندە بىرەن-ساران. تاريحي-مادەني قورىقتار مەن مۋزەيلەرگە دە باسا ءمان بەرگەن ءجون»، - دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، ماڭعىستاۋدىڭ ەكولوگياسىندا كۇردەلى تۇيتكىلدەر بار جانە ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىك پەن كاسپيدىڭ بيوالۋاندىعىن ساقتاۋ - ماڭىزدى مىندەت. ول قازىرگى تاڭدا يتبالىقتار مەن بالىقتاردىڭ جاپپاي قىرىلۋى جيىلەپ كەتكەنىن اتاپ ءوتىپ، بۇعان ادام فاكتورى جانە ەكولوگيالىق احۋالدىڭ وزگەرۋى اسەر ەتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

«بۇعان دەيىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى يتبالىقتاردى ساقتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك تابيعي قورىقتار قۇرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. ەكولوگيا مينيسترلىگى بۇل جۇمىستى تەزدەتىپ، ءتيىستى شەشىم قابىلداۋى كەرەك»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

مەملەكەت باسشىسى جيىندا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كاسىپورنىندا اپاتتار جيىلەپ كەتكەنىن اتاپ ءوتىپ، قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان بىرنەشە رەت ەسكەرتۋ جاسالعانىنا قاراماستان، جاعداي جاقسارماي وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. وسى تۇستا كاسىپورىنعا كەشەندى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ، ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن بارلىق ەكولوگيالىق نورما تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا ءمان بەرىلۋى ءتيىس ەكەنىن جەتكىزدى.

«كومبيناتتىڭ يەسى تەحنيكالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا جانە جاڭعىرتۋعا جەتكىلىكتى دارەجەدە ينۆەستيتسيا قۇيعانىن انىقتاۋ ماڭىزدى. بالكىم بۇل جۇمىسقا زاۋىتتىڭ جاعدايىنا شىنايى باعا بەرەتىن حالىقارالىق كومپانيانى تارتۋ كەرەك شىعار. مۇنداي قايعىلى جاعداي قايتالانباۋى ءۇشىن بارلىق قاجەت شارانى قابىلداۋ كەرەك. ەڭ باستىسى - ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىرى»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كاسپيدە زاڭسىز بالىق اۋلاۋدىڭ جولىن كەسۋ، سۋدىڭ تارتىلۋ سەبەبى مەن سالدارىن جان- جاقتى ءارى ءجىتى زەرتتەۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى كاسپيي تەڭىزىن زەرتتەۋمەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك عىلىمي ينستيتۋت قۇرعان ءجون دەپ ەسەپتەيدى. كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسى ساياسي جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ، ورنىقتىرۋ قاجەت ەكەنىنە توقتالدى. كەز كەلگەن ماسەلەدە كەلىسسوز ارقىلى مامىلەگە كەلۋگە بولاتىنىن ايتقان قاسىم-جومارت توقايەۆ ماڭعىستاۋ جۇرتىنا شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

جيىننان كەيىن مەملەكەت باسشىسى اقتاۋ قالاسىنداعى «كاسپيي» سۋ تۇشىتۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. پرەزيدەنتكە زاۋىتتى كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى باياندالدى. قاسىم-جومارت توقايەۆ ءوڭىردى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىننىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، زاۋىتتى جاڭعىرتۋ جۇمىسى ساپالى ورىندالاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.