اقتولاعاي ءۇستىرتىن اقتوبەنىڭ برەندىنە اينالدىرعىم كەلەدى - تۋروپەراتور
ال نەگىزگى ارمانى اقتولاعاي ءۇستىرتىن برەندكە اينالدىرۋ، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
اقتولاعاي - قيىن ءارى قىزىقتى ساپار
ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى اتىراۋدا دۇنيەگە كەلىپ، اقتوبەنىڭ بايعانين اۋدانىندا اتا- اجەسىنىڭ قولىندا ءوستى. سول جاقتا ەكى جىل ءبىلىم الىپ، اقتوبە قالاسىنا كوشىپ كەلدى. ارادا ءبىراز جىل وتسە دە بۇگىندە وقۋ ءبىتىرىپ، ەكونوميست ماماندىعىن مەڭگەرگەن ول اۋىلىم دەپ ۇلكەن جۇكتى ارقالاعان.
ارمانى - اقتولاعاي ءۇستىرتىن الەمگە تانىتۋ. مۇنداعى بورلى تاۋ وزگەلەرگە قاراعاندا بيىك ءارى مەزگىل اۋىسقاندا ءتۇسىن وزگەرتە الادى.
«جالپى 2013 -جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاركتەرىندە، قالالارىندا بولدىم. ىشكى تۋريزمگە قىزىعۋشىلىعىم سول كەزدە وياندى دەسەم دە بولادى. ءسويتىپ ءتۋريزمدى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا حالىققا قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن ۇيىمداستىرۋشىلارمەن جاقسى سويلەستىم. 2016 -جىلى شەتەلدىك سايتتان اقتولاعاي جايلى وقىدىم. اقتوبەدە دەپ جازىلعان ەكەن. سودان بايعانيندە ورنالاسقانىن ەستىپ، سۇراستىردىم. جەرگىلىكتى تۇرعىندار الاتاۋ دەپ اتايدى. سودان بولسا كەرەك، ءبىراز ىزدەدىم. الاتاۋ، اقتولاعاي، قۇلشار شوقىسى ءبىر- بىرىنە جاقىن ورنالاسقان. تۇرعىندار سودان تەك الاتاۋ دەپ اتاپ كەتكەن. 2020 -جىلدىڭ جاز ايلارىندا عانا ىزدەگەنىمدى تاپتىم. ول جەردى مەن عانا ەمەس، گەرمانيانىڭ كارى تۇرعىنى دا سۇراستىرىپتى. ول 2000 -جىلداردىڭ باسىندا شاحمات حانشايىمى دەپ اتاپ كەتكەن. اقتولاعاي - اق تاۋ. ەڭ بيىك تۇسى - 302 مەتر. ءبىر كۇندە ءتۇسىن بىرنەشە رەت وزگەرتەدى. تاڭەرتەڭ سارعىش، تۇستە كۇرىشتەي اق بولسا، كەشكە اسپانعا ۇقساپ كوكشىل تۇسكە بويالادى. كۇن قوزعالىسىنا بايلانىستى بولاتىن قۇبىلىسقا شەتەلدىكتەر قاتتى قىزىعادى. بۇرىن بۇل تەڭىز تابانى بولعان دەپ ايتالادى. كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە سۋ استىندا جاتاتىن دۇنيەلەر تابىلدى دەسەدى. ۇلۋلار دا كەزىگەدى. بۇل سارتوعاي اۋىلدىق وكرۋگى، ەبەيتى اۋىلىنا جاقىن»، - دەپ اڭگىمەسىن باستادى ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى.
قازاقستاندىقتار ەندى- ەندى تانىپ كەلە جاتقان مەكەنگە شەتەلدىكتەردەن دە سۇرانىس ءتۇستى. الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن قوڭىراۋ شالىپ، ءمان- جايدى سۇراستىرىپ جاتقاندار بار. ازىرگە ءبارىن كەيىنگى شەگەرۋگە تۋرا كەلدى. الەمدىك پاندەميا جاس جاناشىردىڭ جوسپارىنا ءسال وزگەرىس ەنگىزگەن. بورلى تاۋعا ازىرگە تەك جەرگىلىكتى تۇرعىندار بارىپ جاتىر.
«شەتەلدىكتەردەن سۇرانىس جوعارى. تەك كارانتينگە بايلانىستى شەكتەۋ قولبايلاۋ بولىپ تۇر. ءۇندىستان، مانچەستەردەن حابارلاستى. انگليادان ەكى تۋريست كەلە جاتىر. كەلىسىم بار، اۋدارماشىمەن دە ۋاعدالاستىق. ولار تاريحي ماتەريالداردى ناقتى جەتكىزەتىن ءتىلماش سۇراپ وتىر. سونىمەن بىرگە ۆەنگريا، ۋكراينا، رەسەي، قىتايدان دا سۇرانىس بار. كارانتين ءبىتىپ، شەكارا اشىلسا، شەتەلدىكتەردىڭ كوپ كەلەتىنىنە سەنىمىم مول. كوبى بوزجىراعا ۇقساتادى. بۇرىن ول جەر قولجەتىمسىز ەدى. قازىر تاسجول ءدال جانىنا جەتكىزەدى. بىرىنشىدەن، بوزجىرادان بيىك، ەكىنشىدەن ءباز- باياعى قالپى ساقتالعان. ادامداردى جول شارشاتقانىمەن، كەرەمەتتى كورگەندە ءبارىن ءاپ- ساتتە ۇمىتادى. ەكسكليۋزيۆتى سۋرەتتەر جاساۋعا مۇمكىندىك بار. كوبى ءتۇسىن وزگەرتكەنىنە قىزىعادى. يا، تۋىپ- وسكەن جەرىمدى دامىتۋ - مەنىڭ ارمانىم. تۋريستىك مارشرۋت تۋرالى ايتسام، اقتوبە قالاسىنان تۇندە شىعامىز. تاڭدا ادام ءمىنىپ، تۇسۋگە ىڭعايلى الاتاۋ شىڭىنا بارامىز. جارتى ساعاتتا 120 مەتر بيىكتىككە شىعا الادى. مىنگەن سوڭ 5-10 مينۋتتا تاڭ اتادى. كۇن ۇياسىنان شىققان ءساتتى كورۋ ۇلكەن اسەر بەرەدى. اسپان استى مۇراجايىنا توقتايمىز. الاتاۋ مەن قۇلشار شوقىسىنىڭ ورتاسىندا جەردەن شىعىپ تۇرعان ءتۇرلى ءمۇسىن بار. ادامدار قيالىنا ەرىك بەرىپ، ءتۇرلى جانۋارعا ۇقساتادى. تابيعي، قاشالماعان. ارنايى ايدارىمىز دا بار. كىم ءساتتى ۇسىنىس ايتسا، سىيلىعىمىزدى بەرەمىز. ءار مۇسىنگە سيپاتتاما بەرەدى. ءوزىم تاسباقا، تۇيەگە ۇقساتتىم. ريم كوليزەيى، ارىستانعا دا ۇقساتاسىز. قۇلشار شوقىسى دا سول ماڭدا. شاحمات حانشايىمىن دا كورەمىز. سوڭىندا نارتوبەگە بارامىز. كەمەگە ۇقساس ءمۇسىن دە بار. العاشىدا قوقىس بولدى. ءبارى جينالدى. قازىر تاپ- تازا. بىلتىر بارلىعى 14 رەيس جاسالدى. ەڭ قيىن جول - اقتولاعاي. 400 شاقىرىمداي جول تاسجول، كەيىن 130 شاقىرىم ءۇشىن جول تالعامايتىن كولىك دايىندالادى. ءىشى كوك شاڭ. 24-26 ساعات جۇرەمىز. ادامدار ريزا بولادى دا سوندا دا»، - دەدى ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى.
«دۋبايعا ەمەس، اققۇمعا بارايىق»
ءدال سول بايعانين اۋدانىنىڭ التاي اۋىلى دا ءبىر تۋرمارشرۋتقا اينالدى. «بۇل باعىتتى اققۇم- التاي نەمەسە اققۇم- بايعانين دەپ اتاۋىمىز مۇمكىن. ۇزىندىعى 50، ەكى 15 شاقىرىم بولاتىن قۇم بار. دۋبايدا جۇرگەندەي بولامىز. سول ماڭدا ارتەزيان سۋى بار. التاي اۋىلىنداعى بۇلاقتان سۋ ىشكەن ايەل ەگىز تابادى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. ەستۋىمشە بۇل اۋىلدا ەگىز كوپ. بيىل ەكى تۇيە تاپتىق. تۇيەمەن سەرۋەندەۋگە بولادى. بولاشاقتا تۇيە سانىن كوبەيتكىمىز كەلەدى. نەگىزى تۋريستىك باعىت 17 ادامعا ارنالعان. ورتاسىنا وازيس بار. وعان 8 شاقىرىمداي ءجۇرۋ كەرەك بولادى. جىلىنا ءبىر تۋرمارشرۋت بولسا دا وازيسكە جەتۋ نەگىزگى ماقساتىمىز»، - دەدى ول.
الماتى، ماڭعىستاۋ، باراباي...
ءوز كۇشىمەن تۋريستىك مارشرۋتتى جاساپ، دايىنداعان ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى قازىر تەك اقتوبەنىڭ ەمەس، ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرىنە دە تاپسىرىس قابىلدايدى. تۋريستەردى الماتى، اقتاۋ، بۋراباي، تۇركىستانعا اپارىپ ءجۇر. كەلەر جىلى الاكولدى دە قاتارعا قوسپاق.
«ۇشاقپەن بارامىز، قوناقۇي جالدايمىز. ول كەزدە پايدا تابۋ تۋرالى ايتۋ ارتىق دەپ ويلايمىن. كەيبىر تۋريسپەن دوس بولىپ كەتتىم. سولارعا ارناپ وزگە وڭىرلەردى كورسەتكىم كەلدى. ءسويتىپ ءبىر ادامنان ەكىنشىسى ەستىپ، سۇرانىس ارتتى. اپارماسام رەنجىپ، وكپەسىن دە ايتادى. پايدا بار، ءبىراق كۇندەلىكتى تىرشىلىككە عانا جەتەتىندەي. شىنىمدى ايتسام، ءبارىبىر مەن ءۇشىن اقتولاعاي ىستىق. سوندىقتان قايدا باعىت السام دا جانىمداعى ادامدارعا اقتولاعاي تۋرالى ايتامىن. سومكەمە اقتولاعايدىڭ فوتوسىن جاپسىرىپ الدىم. كوشەدەن كورگەن ادام توقتاتىپ، سۇرايدى. قازىر ماڭعىستاۋلىق تۋرفيرمالار حابارلاسىپ، ۇسىنىس ايتىپ جاتىر. مەنىڭ وزگە قالادا جۇرگەنىمنىڭ ءوزى جارناما. ماسكاعا، كەسەمىزدەگى فوتو دا اقتولاعايعا ارنالعان. مەنىڭ بارىم - اقتولاعاي. ونى مەنى تانيتىن تۋريستەر جاقسى بىلەدى. ماقساتىم - اقتولاعاي ارقىلى بايعانيندى قازاقستان، شەتەلگە تانىتۋ»، - دەدى ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى.
ول بارلىق مارشرۋتتى ەكىگە ءبولدى. قازاقستان جانە جەرگىلىكتى. جەرگىلىكتى تۋرمارشرۋتتى ءبىر اپتا بۇرىن حابارلايدى. الدىمەن سينوپتيكتەرگە حابارلاسىپ، اۋا رايىنىڭ كورسەتكىشىن الادى. ىستىق پەن جاڭبىرلى كۇنى ءتيىمسىز ساپار مىندەتتى تۇردە كەيىنگە شەگەرىلىپ وتىرادى. ال قازاقستان قالالارىنا باراتىن بولسا، ءبىر اي بۇرىن حابارلاما بەرەدى. بۇل ۇشاق بيلەتىنىڭ قامى. ەرتە راسىمدەلسە، ارزانعا تۇسەرى حاق.
«قازىر بارلاۋدا ەكى ادامىم بار. بارادى، فوتوعا تۇسىرەدى، ۆيدەوسىن جىبەرەدى. جوباسىن قارايمىن، كەيىن ءوزىم بارامىن. ارنايى گيد دايىنداپ، حابارلاما بەرەمىن. ادامدار كوپ. پاندەمياعا بايلانىستى شەكتەۋ بار. ماسەلەن، قارعالى اۋدانىنداعى قاسقىر سارقىراماسىنا بارۋ ءۇشىن اپتا ىشىندە 300-گە جۋىق ادام حابارلاستى. 1-مامىرعا بارعىسى كەلدى كوبى. تەك 34 ادام جىبەردىك. ەڭ كەم دەگەندە 150 ىن اپارۋعا بولاتىن ەدى. شەكتەۋ الىنسا، قالىپتى ومىرگە ورالساق، «بىزدە ورىن جوق» دەپ ايتپايمىز»، - دەدى ول.
جاس تۋروپەراتور بىرەر جىلدا مول تاجىريبە جينادى. ءبىر عانا اقتوبە وبلىسىندا بىرنەشە باعىتتى قامتۋعا بولادى. ءار اۋداننىڭ ءوز ەرەكشەلىگى، تۋريستەر قىزىعار تۇسى جەتكىلىكتى. ماسەلەن، مارتوكتەگى ورمان، ىرعىزداعى تابيعي قورىق، ويىلداعى ورمان... تەك ءوزى ەمەس، جولىنداعى ءار جاننىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن دا كوزدەگەن.
«ءار اۋماققا بارعاندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءبىز ارقىلى تابىس تابۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. اقتولاعايعا بارساق سول اۋىلدىڭ كولىگىنە مىنەمىز، تاماق پىسىرتەمىز. كىمگە نە كەرەك دەپ ايتامىز. جەرگىلىكتى ءونىمدى قولداۋ بار. شەتەلىكتەر كيىز ۇيدە قونۋدى سۇرايدى. سۇرانىس جوعارى بولسا، قازاقستان ولاردىڭ جۇرەگىندە ماڭگى قالاتىنداي جاعداي جاسايمىز. سونىمەن بىرگە تۋريستەر كوبىنە دەمالىس ايماعىنداعى تازالىقتى تالاپ ەتەدى. ءوز بەتىمەن باراتىن ادامدار دەمالىپ، كەيىن قوقىستى جيناماي كەتەدى. ماسەلەن، قىسقىر سارقىراماسىنا جاۋاپتى ادامدار «جۇك كولىگى ەكى كۇن سايىن قوقىسقا تولادى» دەپ ايتادى. بۇل سۇمدىق. سوندا ءار ادام قوقىس تاستايدى دەگەن ءسوز. مۇنى اقتاۋعا بولمايدى»، - دەدى ەركەبۇلان ايمۇرات ۇلى.
ديماش قۇدايبەرگەن تۋريزمگە ۇلكەن سەرپىن بەرەدى
ول سەنبى جانە جەكسەنبىنى ءساتتى پايدالانادى. جۇمىسباستى قالا تۇرعىندارى دەمالىس كۇندەرىن ءساتتى وتكىزۋدى ادەتكە اينالدىرعان. قازىر جاڭا جوبانى قولعا الدى. ءبىراق ول ءبارىن ءالى قۇپيا ساقتاپ وتىر.
«ديماشتىڭ فاناتتارى كوپ جازادى. اقتوبە تۋريزمىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. قۇپيا جوبامىز بار. الەمگە ارنالعان جوبا. ومىرىمدەگى ەڭ ۇلكەن جوبا بولماق. وبلىستىق اكىمدىك قولداپ وتىر. ونەرىن باعالايمىن، اندەرىن تىڭدايمىن، ماقتانامىن. بۇل باعىتتاعى جوسپاردى قوسىمشا حابارلايمىن»، - دەدى ول.
اۆتور: التىناي ساعىندىقوۆا
