ءار حالىق ءوزىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن ءوزى جازۋعا ءتيىس، بوتەن يدەولوگيانىڭ جەتەگىمەن جۇرۋگە بولمايدى - پرەزيدەنت

بۇل جايىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا ايتىپ ءوتتى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

«ميلليونداعان ادامدى قازاعا ۇشىراتىپ، ءتىرى قالعانىن جان ساۋعالاپ بوسىپ كەتۋگە ءماجبۇر ەتكەن الاپات اشارشىلىقتىڭ العاشقى كەزەڭى - 1921-1922-جىلدارداعى ناۋبەتتەن بەرى 100 جىل ءوتتى. سول زۇلماتتىڭ كەسىرىنەن قىرىلىپ قالماعاندا، حالقىمىزدىڭ سانى قازىرگىدەن الدەنەشە ەسە كوپ بولار ەدى. تاريحىمىزدىڭ وسى اقتاڭداق بەتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن جان-جاقتى زەرتتەلمەي كەلەدى.

ءتىپتى، عالىمداردىڭ اراسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ناقتى سانى تۋرالى ورتاق پايىم جوق. الا- قۇلا دەرەكتەر جانە ونىڭ سەبەپ- سالدارى جايلى ءارتۇرلى كوزقاراستار قوعامدى اداستىرادى.

ءتيىستى تاريحي قۇجاتتاردى، جينالعان مالىمەتتەردى اسا مۇقيات زەردەلەۋ كەرەك. بىلىكتى ماماندار جۇيەلى زەرتتەۋمەن اينالىسىپ، سوعان سايكەس اشارشىلىق ماسەلەسىنە مەملەكەت تاراپىنان باعا بەرىلگەنى ءجون. ءبىز بۇل كۇردەلى ماسەلەگە ۇستامدىلىقپەن جانە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىمىز قاجەت.

جالپى، تاريحي زەرتتەۋلەردى ۇرانشىلدىق پەن داڭعازاسىز، تازا عىلىمي ۇستانىممەن جۇرگىزگەن دۇرىس. بيىل ايگىلى جەلتوقسان وقيعاسىنا 35 جىل تولادى. 1986-جىلى ورىمدەي ۇل-قىزدارىمىز كەڭەس وداعىنىڭ قاھارىنان قايمىقپاي، ۇلت نامىسى ءۇشىن الاڭعا شىقتى.

وسى كۇننەن سوڭ تۋرا بەس جىل وتكەندە تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاۋىمىزدىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور. بۇل ورايدا، ازاتتىقتىڭ العاشقى قارلىعاشتارى - جەلتوقسان قاھارماندارىنىڭ ازاماتتىق ەرلىگى لايىقتى باعاسىن الىپ، جوسپارلى تۇردە ناسيحاتتالۋى كەرەك» دەيدى مەملەكەت باسشىسى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جىل سوڭىنا دەيىن جاڭا تاريحىمىزداعى بىرنەشە ايتۋلى وقيعانىڭ مەرەيلى بەلەسىن اتاپ وتەمىز. 1991-جىلى سەمەي پوليگونى جابىلدى. ول ەلىمىز عانا ەمەس، بارشا ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى شەشىم.

«وسىنى ەسكەرىپ، ارنايى ءىس- شارا وتكىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. ەلباسى قول قويعان جارلىقتىڭ ارقاسىندا قازاقستان بۇكىل دۇنيە جۇزىنە يادرولىق قارۋ-جاراققا قارسى الەمدىك قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى بولىپ تانىلدى، الىپ مەملەكەتتەردىڭ سەنىمىنە يە بولدى، حالىقارالىق قوعامداستىقتا جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ەل رەتىندە مويىندالدى.

«وتكەن كۇننەن الىس جوق، كەلەر كۇننەن جاقىن جوق» دەيدى حالقىمىز. كەشەگى وتكەن حاندار مەن قاعانداردىڭ ءداۋىرى عانا ەمەس، سوڭعى وتىز جىلداعى جاسامپازدىق جولىمىز دا بۇگىندە تاريحقا اينالىپ، كۇن سايىن الىستاپ بارادى. ازاتتىق تاڭىن ءوز كوزىمەن كورگەن الدىڭعى بۋىن بولماسا، كەيىنگى جاستار وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنداعى تاريحي وقيعالاردىڭ تەرەڭىنە بويلاپ، ءمانىن جەتە تۇسىنە بەرمەيدى. تاۋەلسىزدىككە تاعدىردىڭ بەرە سالعان سىيى رەتىندە قارايدى. شىن مانىندەگى احۋال ولاي ەمەس. ەلباسى سول كەزدەگى ساياسي، ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك، دەموگرافيالىق جانە باسقا دا جاعدايلارعا بايلانىستى جەتى رەت ەمەس، جەتپىس رەت ولشەپ، ءبىر رەت كەسۋگە ءماجبۇر بولدى. ءبىز تىعىرىقتان شىعار جولدىڭ ساڭىلاۋى دا كورىنبەيتىن قيىن كۇندەردەن قاقتىعىس پەن قانتوگىسكە ۇرىنباي امان شىعىپ، ەشكىمگە ەسەمىزدى جىبەرمەي، جاڭا سيپاتتاعى قازاق مەملەكەتىن قۇردىق.

بۇگىنگى جانە بولاشاق ۇرپاق مۇنى ءاردايىم ءبىلىپ وتىرۋى كەرەك. سول ءۇشىن قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن دا جۇيەلى زەرتتەگەن ءجون. شىنىنا كەلسەك، تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بىرنەشە رەت قولعا الىنعانىنا قاراماستان، ۇلتتىق مۇددەمىزگە ساي كەلەتىن كوپ تومدىق جاڭا تاريحىمىز ءالى تولىق جازىلعان جوق. ونىڭ تۇجىرىمداماسىن بۇعان دەيىنگى ولقىلىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ قايتا قاراپ، جاڭا عىلىمي ۇستانىمدار مەن جاڭالىقتاردىڭ نەگىزىندە تىڭنان جازاتىن ۋاقىت الدەقاشان كەلدى. بارلىق وقۋلىقتار وسىنداي ىرگەلى ەڭبەككە نەگىزدەلىپ ازىرلەنەدى.

بۇل - ۇلت شەجىرەسىن دارىپتەۋ تۇرعىسىنان العاندا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلە.

سوندىقتان، قازاقستاننىڭ اكادەميالىق ۇلگىدەگى جاڭا تاريحىن جازۋدى دەرەۋ باستاۋ كەرەك. تۇپتەپ كەلگەندە، تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى - وسى.

بۇل ىسكە بەدەلدى تاريحشىلارىمىزدى تارتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار، شەتەل اۋديتورياسىنا ارنالعان قازاقستاننىڭ قىسقاشا تاريحىن جازىپ، الەمنىڭ نەگىزگى تىلدەرىنە اۋدارۋدى ۇسىنامىن. بۇل - قازاقتىڭ سان عاسىرلىق شىنايى تاريحىن الەمگە تانىتۋدىڭ بىردەن- ءبىر جولى. ءاربىر حالىق ءوزىنىڭ ارعى- بەرگى تاريحىن ءوزى جازۋعا ءتيىس. بوتەن يدەولوگيانىڭ جەتەگىمەن جۇرۋگە بولمايدى. ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان جازىلعان شەجىرە ۇرپاقتىڭ ساناسىن وياتىپ، ۇلتتىڭ جادىن جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەيدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.