نازاربايەۆ قىتايمەن قارىم-قاتىناس تۋرالى: تاريح بىزدەن باستالعان جوق، بىزبەن اياقتالمايدى
استانا. قازاقپارات - مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ وتاندىق ب ا ق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستان مەن قىتايدىڭ قازىرگى قارىم-قاتىناسى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
پرەزيدەنت قازاقستانعا جۇمىس ىستەۋگە كەلگەن قىتاي ازاماتتارىنان قورىقپاۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«قىتاي مەن قازاقستاننىڭ قازىرگى قارىم-قاتىناسى جوعارى دەڭگەيدە. ودان قورقاتىن ەشتەڭە جوق. تاريح بىزدەن باستالعان جوق، بىزبەن اياقتالمايدى. مىڭ جىلدان استام تاريحىمىزدا قانشا ادامدار، قانشا ۇلتتار قۇرىپ، جوعالىپ، ءسىڭىپ كەتكەندەرى تولىپ جاتىر. «قارا قىتاي قاپتاسا، سارى ورىس ناعاشىڭداي بولادى» دەگەن ماقال بار. ونى ايتىپ جاتقاندارى دۇرىس ەمەس. مەن وسىندا نە قاراپ وتىرمىن سونى قاراماي؟ جاپپاي بىزگە كەلىپ جاتقانى، قاپتاپ جاتقانى، باسىپ جاتقانى جوق. ونىڭ بارلىعى زاڭمەن، كەلىسسوزبەن كەلىسىلگەن. ءوندىرىس سالاتىن بولسا، مىسالى بىزدە جوق ماماندار - 500 ادام كەلەدى، ءتىزىم بەرەمىز. زاۋىت بىتكەن سوڭ، 500 ادام قايتادى. ول كەلىسىلگەن ماسەلە، ءبىر ادام دا قالمايدى»، - دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن بىرگە، پرەزيدەنت 200 ميلليوننان استام قىتايدىڭ باسقا ەلدەردە تۇراتىنىن، كوپتەگەن قالالاردا چايناتاۋن بار ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، قازاقستاندا ونداي اۋدانداردىڭ جوق ەكەنىن ايتتى.
«قازىر قىتاي - امەريكادان كەيىنگى ەكىنشى ورىنداعى وتە مىقتى وركەندەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ەل. تەحنولوگيا مەن تەحنيكاسىن بىرگە الىپ كەلە جاتىر. اقپاراتتىق تەحنولوگيا، جاساندى ينتەللەكت، كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالار - بارلىق جاعىنان قىتاي وزىپ كەتپەسە، بىردەي كەلە جاتىر. سوندىقتان، ولارعا جاساپ جاتقان قىسىمنىڭ بارلىعى - سونى ارى قاراي بولدىرماۋ ءۇشىن، ءبىر جاعى سەسكەنگەننەن»، - دەدى ول.
ەلباسى باتىسقا شىعاتىن جولدىڭ رەسەي ارقىلى، شىعىسقا جول - قىتاي ارقىلى جۇرەتىنىن ەسكە سالىپ، كورشىلەس ەلدەرمەن بارىنشا تىعىز قارىم-قارتىناس ورناتۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
«سوندىقتان، ءبىز قولدان كەلگەنشە، شي جينپيڭ مىرزانىڭ «ءبىر بەلدەۋ - ءبىر جولىن» قولداپ وتىرمىز. ول ءبىزدىڭ «نۇرلى جول»، «جاڭا جىبەك جولىنىڭ» جالعاسى بولىپ سانالادى. سونىڭ ارقاسىندا بارلىق ينفراقۇرىلىمدى جاساپ جاتىرمىز. 60 قا جۋىق جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن قازاقستاندا سالۋدى ايتتىم. جاي ەمەس، بۇگىنگى زامانعا ساي ءوندىرىس بولۋى كەرەك. ولاردىڭ ەسكىسىن الايىن دەپ وتىرعان جوقپىز. سودان كەيىن ءبىزدىڭ جاستارىمىزدىڭ قىتايدا وقۋ ماسەلەسى. قارىم-قاتىناس بولعاندىقتان، اعىلشىن تىلىنەن كەيىن جاستارعا قىتاي ءتىلىن ءبىلۋ كەرەك. اشىعىن ايتقاندا ەشقانداي قاۋىپ جوق دەپ سانايمىن. كەرىسىنشە، جۇمىسىمىزدى كوبەيتۋىمىز كەرەك. قىتايمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتامىز، كورشىلىك جاعدايىمىزدى تۇزەي بەرەمىز. ينتەگراتسيانى جۇرگىزە بەرەمىز»، - دەپ ءوز ءسوزىن تۇيىندەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.