پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسى: دەپۋتاتتار كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوبالارىن قارايدى

بۇعان دەيىن ءماجىلىس ءتوراعاسى ەرلان قوشانوۆ جاقىن ارادا ءبىرقاتار ماڭىزدى زاڭ جوباسى پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلەتىنىن مالىمدەگەن ەدى.

ەسكە سالساق، 8-مامىرداعى بىرلەسكەن وتىرىستا پرەزيدەنت، قۇرىلتاي، سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جاڭادان ءۇش كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان ەدى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى دا رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسياعا سايكەس ازىرلەندى. زاڭ جوباسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس پرەزيدەنتتىڭ زاڭنامالىق باستاماسى تارتىبىمەن، ق ر مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارنايى جولداۋىمەن پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلدى. كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى پرەزيدەنتتىڭ جانە ق ر ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايىن ايقىندايدى.

- كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ قابىلدانۋى - پرەزيدەنت ينستيتۋتىن مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيالىق مودەلىنە سايكەس ودان ءارى جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل مودەلگە سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى - ادىلەتتىلىك، زاڭدىلىق جانە ادامعا باعدارلانعان قاعيداتتارعا نەگىزدەلگەن مەملەكەت. ال ونىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى - ادام، ونىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى، - دەدى ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ.

اتاپ ايتقاندا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىن بيىلعى 15-ناۋرىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان ەلىمىزدىڭ جاڭا اتا زاڭى ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى ازىرلەدى. قۇجات قۇرىلتايدى ۇيىمداستىرۋ جانە ونىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋگە، ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىنداۋعا باعىتتالعان.

فوتو: قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى

زاڭ جوباسىنا سايكەس، قۇرىلتايدىڭ قۇرامى 145 دەپۋتاتتان تۇرادى، پروپورتسيونالدىق جۇيە بويىنشا سايلانادى جانە ولاردىڭ وكىلدىك مەرزىمى - 5 جىل. شەتەلدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي، ەۋروپا ەلدەرىندە وسىنداي مودەلگە بەتبۇرىس بار. الەم ەلدەرىندە ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ - زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنىڭ اشىقتىعى مەن ساياسي جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسپەن بايلانىستى.

سونىمەن قاتار، زاڭ جوباسى قۇرىلتايدىڭ مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى جۇيەسىندەگى ورنىن، قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارىن، قۇرىلىمىن، قالىپتاستىرۋ ءتارتىبىن، سونداي-اق ونىڭ وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋ نىساندارىن ايقىندايدى. قۇرىلتايدىڭ زاڭداردى قابىلداۋ، مەملەكەتتىك ورگانداردى قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋ جانە پارلامەنتتىك باقىلاۋدىڭ تەتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتيتىن قۇزىرەتى بەلگىلەنەدى.

بۇدان بولەك ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى وتكەن سايلاۋ ناۋقاندارى بارىسىندا انىقتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ، سونداي-اق سايلاۋ تۋرالى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ازىرلەندى.

- بىرىنشىدەن، اكىمدى سايلاۋ كەزىندە قايتا داۋىس بەرۋ ماسەلەلەرى رەگلامەنتتەلۋدە. اكىم لاۋازىمىنا كانديداتتاردىڭ جيناعان داۋىستارى تەڭ بولعان جاعدايدا اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى ءبىر ايدىڭ ىشىندە قايتا داۋىس بەرۋدى وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. ەكىنشىدەن، كانديداتتاردى ۇسىنۋ پروتسەسى رەتكە كەلتىرىلدى. ماسەلەن، ءبىر تۇلعا ءبىر مەزگىلدە ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا جانە اكىمگە كانديدات بولا المايدى، سونداي-اق بىرنەشە سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا دا اكىمدىككە كانديدات بولۋعا تىيىم سالىنادى، - دەدى ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى - ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين.

فوتو: Parlam.kz

مۇنىمەن قوسا، 15-مامىردا وتكەن پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان حالىق كەڭەسى تۋرالى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» ءۇش كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.

«قازاقستان حالىق كەڭەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى 2026 -جىلعى 15-ناۋرىزدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى.

- اتا زاڭىمىزدىڭ مازمۇنى مەن لوگيكالىق قۇرىلىمىنا سۇيەنە وترىپ، جاڭا كونستيتۋتسيا - شىن مانىندە، حالىقتىق سيپاتقا يە بولعانىن ەشبىر كۇمانسىز ايتۋعا بولادى. جوعارعى كونسۋلتاتيۆتىك ورگان - قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋى وسىنىڭ ايقىن دالەلى. كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى حالىق مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە جانە قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋعا قاتىسۋ تەتىكتەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان - جاڭا كونستيتۋتسيالىق ينستيتۋتتى زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتۋدى كوزدەيدى. كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىندا قازاقستان حالىق كەڭەسىنىڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق كونسۋلتاتيۆتىك ورگان رەتىندە قۇقىقتىق مارتەبەسى ايقىندالادى، - دەدى ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمبايەۆ.

ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى - استانانىڭ ەرەكشە مارتەبەسىن ايقىنداۋ، مەملەكەتتىك باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى ءارى ءقاۋىپسىز قالالىق ورتا قالىپتاستىرۋ.

بۇل تۇرعىدا، استانا ءماسليحاتى مەن اكىمدىگىنە ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى، جول قوزعالىسى، حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ، ەكولوگيا، تۋريزم، كوممۋنالدىق مەنشىكتى باسقارۋ جانە ت. ب. نەگىزگى قۇزىرەتتەر بەرىلەدى.

پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قارالعان التىنشى زاڭ جوباسى - «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك- اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» قۇجات.

كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىنا اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتەردى ايقىنداۋ، ولاردى قۇرۋ، قايتا قۇرۋ جانە تاراتۋ، سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن بەلگىلەۋگە قاتىستى نورمالار ەنگىزىلدى. سونىمەن بىرگە تاريحي قالىپتاسقان وڭىرلىك ەرەكشەلىكتەر دە ەسكەرىلىپ، اكىمشىلىك- اۋماقتىق بىرلىكتەردىڭ ساناتتارى بەكىتىلگەن.

اۆتور

رۋسلان عابباسوۆ