اقجان - استانانىڭ جاڭا سيمۆولى

قازاق دالاسىندا اتى اڭىزعا اينالعان جىلقى بالاسى جەتەرلىك. ەلوردادان كوكشەتاۋعا شىعا بەرىستە مەن مۇندالاپ تۇرعان قۇلاگەردىڭ ءمۇسىنى سوعان دالەل. سولاردىڭ ءىزىن جالعاپ اقجاننىڭ ارقا توسىندە تۋۋى زاڭدىلىق دەۋگە دە بولادى.

اقجانداي قىلاڭبوز تۇكتى جىلقى اقالتەكە تۇقىمىنىڭ ءوز ىشىندە 3 پايىزعا جەتپەيدى. 2025-جىلدىڭ 30-ناۋرىزىندا تۋعان جىلقىنىڭ سۇلۋ ءتولى تۇگىنىڭ تۇسىمەن ەرتەگى تۇلپارلارىن ەسكە سالادى. ومىردە بولماعان، قيالي سۋرەتشىنىڭ شەبەر قولىنان شىققان كەسكىن سياقتى كورىنەدى. قىلاڭبوز تۇكتى جىلقىنى قازاق ەجەلدەن اقجولتاي حابار تاسيتىن ءتاڭىردىڭ سىيى دەپ بىلگەن.

اقجان دا كەز كەلگەن ەرەكشە كورىكتى جىلقى بالاسى سياقتى اقسۇيەكتەردىڭ تاقىمىنا عانا جاراساتىن، ءسان مەن سالتاناتتىڭ سيمۆولى بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ءبىراق ونىڭ پرەزيدەنت اتقوراسىنداعى ميسسياسى شارۋاشىلىق ماقساتتان الدەقايدا اۋقىمدى، وزگەشە مۇراتپەن ۇندەسىپ جاتىر. اقجان بەينەسى قازاقستاننىڭ زاماناۋي ەستەتيكاسىنا، «جاندى تازا ۇستاۋ» يدەياسىنا جاڭاشا ءمان بەرىپ، جاۋاپكەرشىلىك ادەبىن ۇلگى ەتەدى. اقجاندى استانانىڭ سيمۆولىنا اينالدىرىپ تۇرعان وسىنداي استارلى يدەيالار. ويتكەنى كورىكتى جىلقىنىڭ بويىندا ءدۇبىرلى دالا تاريحى مەن بۇگىنگى قالا بەينەسى قاتار ۇيلەسىم تاپقان.

- استانا حالقىن تىنىمسىز تىرشىلىك مۇددەلەرى عانا ەمەس، تاريح، ءداستۇر سياقتى ەموتسيالىق بايلانىستار دا بىرىكتىرە الۋ كەرەك. مۇنداي بايلانىس قالاعا باۋىر باسىپ ۇلگەرگەن ادامداردىڭ ىقىلاسىن باياندى ەتە تۇسەدى، - دەيدى ۋربانيست ءاديا قارسىبەك.

ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا، الپاۋىت قالالاردىڭ كوبىندە بەيرەسمي سيمۆولدارى بار. ونداي سيمۆولداردىڭ قولدان جاسالماۋى، جوعارىدان تاڭىلماۋى ماڭىزدى. تۇپتەپ كەلگەندە حالىق ءوز مەكەنىنىڭ سيمۆولىن ءوز ايقىنداپ الادى.

تانىس تاتاڭسىق بەينە

اقجان سيرەك كەزدەسەتىن مادەني فەنومەن بولعانىمەن، حالىققا بەينەسى تۇسىنىكتى.

اقجان ۇلى دالاعا كوكتەن كەلگەن جىلقى عانا ەمەس، ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك پەن پاراسات نەگىزگى ۇستىن بولىپ بەكىتىلگەن زاماناۋي قازاقستاننىڭ مەتافوراسى. قازاقستاندىقتار اڭسايتىن ءومىر ءستيلىن بەينەلەيتىن زاماناۋي اتاۋعا كىرشىكسىز «اقجان» ءدوپ كەلىپ تۇر.

اقجاننىڭ الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى وزدىگىنەن قالىپتاسقان بەينەسى استانانىڭ كوك پەن جەر ۇيلەسىم نۇكتەسىنە اينالعان تاڭعاجايىپ ساۋلەتىنە تابيعي تۇردە كىرىگىپ تۇر.

جانى كىرشىكسىز تۇرعىن دا، قوناق تا اينالاسىن بىلعاماي، كوكتى جۇلماي، گۇلدى باسپاي، نەمقۇرايدى پەيىلدەن ادا تىرشىلىك ەتەدى. مۇنداي تازالىقتىڭ رۋحىن ءبىر سەزىنگەن ادام ەسكى ادەتتەرگە قايتا اياق باسپايدى دا.

- ادامعا ءوزى مەكەن ەتكەن كەڭىستىكتىڭ قۇندىلىقتارىن ءتۇسىنۋ، سەزىنۋ ماڭىزدى. سيمۆولداردىڭ ءمانى وسىندا. ۇجىمدىق جادى مادەنيەتتىڭ باستاۋىندا تۇر. قالانى سۇيىكتى قىلاتىن ءزاۋلىم دە ساندى عيماراتتار عانا ەمەس، جارقىن ەستەلىكتەر مەن ادەمى بەينەلەر، اقيقاتقا بەرگىسىز اڭىزدار، - دەيدى ءاديا قارسىبەك.

قازاق جىلقىنى ەركىنەن ايىرعان زاماندا وزىنە ەركىندىك سىيلاعان بولاتىن. ءبىراق ەركىندىك ەشقاشان «بىلگەنىڭدى ىستەۋ» دەگەن تۇسىنىكپەن شەكتەلمەگەن. اتىنىڭ بابىن تابۋ ءۇشىن قاس-قاباعىنا قاراپ ۇيرەنگەن قازاق تانىمى ەركىندىكتىڭ باستى قاينارى جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن بىلگەن. جىلقىنىڭ بابىن تاپقان اتبەگىنىڭ ءبارى تىزگىندى قاي كەزدە بوس تاستاپ، قاي كەزدە قالاي بۇرۋ كەرەكتىگىن تۇيسىك دەڭگەيىندە مەڭگەرگەن.

سوندىقتان قازاق جىلقىعا اۋىزدىق سالعاندا ونى ەركىنەن تولىق ايىرماي، دالا توسىندەگى سەرىگى رەتىندە كورگەن. ادىلەتتى قالانىڭ تۇرعىندارى مەن بيلىگى دە، مەملەكەتى مەن ازاماتتارى دا وسىنداي ۇيلەسىم تاپقاندا شىنايى سەنىم پايدا بولادى.

قازاقستان ءوزىنى اتاۋىن جاڭاشا برەند رەتىندە تانىتقىسى كەلسە، سونىڭ ءبىر بولشەگى اقجان بولارى داۋسىز. ويتكەنى اقجانعا دەگەن ىقىلاستىڭ استارىندا وتكەنگە قۇرمەت، كەلەشەككە ءۇمىت جاتىر. تازالىقتى اۋەلى جان دۇنيەڭنەن، ودان كەيىن ءوز اينالاڭنان باستاۋ ۇرانى دا جاتىر.

تۇيىندەسەك، اقجاننىڭ قىلاڭبوز بەينەسى وتكەننىڭ داقتى ءدۇبىرى مەن كەلەشەك تابىستاردىڭ اراسىن جالايتىن جاندى كوپىر. قازاقتىڭ كەۋدەسىندە اتقۇمارلىق باردا ەركىندىك پەن ەرلىككە دەگەن ىقىلاسى جوعالمايدى.

وسىعان دەيىن «اقجان - ۇلى دالانىڭ مادەني فەنومەنى» دەگەن تاقىرىپپەن ماتەريال جاريالاعان ەدىك.