الەمدىك ب ا ق- تاعى قازاقستان: بەيبىتشىلىك كەڭەسى، ترانزيتتىك دامۋ جانە ارالدى قالپىنا كەلتىرۋ

استانا. KAZINFORM - بۇل اپتادا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءارى ەكولوگيالىق دامۋىنا اسەر ەتەتىن ءبىرقاتار ماڭىزدى وقيعالار ورىن الدى. الەمدىك باق ەلدەگى وقيعالاردى قالت جىبەرمەي، بيلىكتىڭ رەسمي مالىمدەمەلەرىن جاريالادى. سولاردىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قوسىلۋى، حالىقارالىق ترانزيتتىك-كولىك الەۋەتىن ارتتىرۋ جونىندەگى قادامدارى، سولتۇستىك ارال تەڭىزىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى، ءتورت ءىرى فارماتسيەۆتيكالىق زاۋىت سالۋ جوبالارى جانە ەلدىڭ تاريحي مۇراسىن ساقتاۋ باستامالارى كەڭىنەن ايتىلدى.

تولىعىراق Kazinform ءتىلشىسىنىڭ شولۋىنان وقىڭىز.

Anadolu: قازاقستان بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قوسىلدى

22-قاڭتاردا شۆەيتساريانىڭ داۆوس قالاسىندا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ باستاماسىمەن قۇرىلعان بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قازاقستان قوسىلدى. ەل كەڭەستىڭ العاشقى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى بولدى. بۇل تۋرالى Anadolu اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.

كەڭەسكە ا ق ش، ارمەنيا، ارگەنتينا، ازەربايجان، بولگاريا، ۆەنگريا، يندونەزيا، يوردانيا، قازاقستان، كوسوۆو، پاكىستان، پاراگۆاي، قاتار، ساۋد ارابياسى، تۇركيا، ب ا ءا، وزبەكستان جانە موڭعوليا قول قويدى. قول قويۋ راسىمىنە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ، ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان، ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام الييەۆ جانە وزگە دە مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى قاتىستى. كەڭەستىڭ ءتوراعاسى دونالد ترامپ بولىپ سايلاندى.

قازاقستان پرەزيدەنتى كەڭەسكە قوسىلۋ ارقىلى تاياۋ شىعىستا بەيبىتشىلىك ورناتۋعا جانە حالىقارالىق تۇراقتىلىققا ۇلەس قوسۋعا دايىن ەكەنىن ايتتى. بەيبىتشىلىك كەڭەسى باستاپقىدا گازاداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن عانا قۇرىلعان ەدى، ءبىراق قازىر ونىڭ اينالىساتىن ماسەلەلەر اۋقىمى كەڭەيىپ، حالىقارالىق داۋلاردى شەشۋگە دە قاتىسادى.

ت ا س س: قازاقستان حالىقارالىق ترانزيتتىك-كولىك تورابىنا اينالۋى ءتيىس

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ ەلدىڭ حالىقارالىق ترانزيتتىك-كولىك حابى رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بۇل تۋرالى ول ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وتىرىسىندا مالىمدەدى. اقپاراتتى رەسەيلىك ت ا س س اگەنتتىگى تاراتتى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، اۋە جولدارىن دامىتۋ ءىسى قازاقستان ءۇشىن وتە ماڭىزدى. جاڭا حالىقارالىق رەيستەردى ىسكە قوسۋ قاجەت. بۇل - ەكونوميكالىق ماسەلە عانا ەمەس، ازاماتتارى الەمدى ەمىن- ەركىن ارالايتىن اشىق قوعامى بار مەملەكەت ەكەنىمىزدى بىلدىرەتىن قادام.

- ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا وننان استام حالىقارالىق كولىك ءدالىزى بار. بۇل - وڭ ءۇردىس، ونى بارىنشا دامىتۋ كەرەك. ءدال وسى كەزدە قازاقستان ءوزىن حالىقارالىق كولىك-ترانزيت ءدالىزى رەتىندە تانىتۋعا ءتيىس، - دەدى قاسىم- جومارت توقايەۆ.

پرەزيدەنت ۇكىمەتكە اۆياتسيا سالاسىندا، سونىڭ ىشىندە اۋەمەن جۇك تاسىمالداۋ ىسىندە ناقتى ناتيجەگە جەتۋ مىندەتى جۇكتەلگەنىن ەسكە سالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ەۋرازيانىڭ اۋەمەن جۇك تاسىمالدايتىن ورتالىعى بولا الماي وتىرعانى - كەشىرىلمەيتىن قاتەلىك، قاراپايىم تىلمەن ايتساق، بۇل - ناعىز ابسۋرد.

- ۇكىمەت جۇك تاسىمالدايتىن مەملەكەتتىك اۋە كومپانياسىن قۇرۋ بارىسىندا قاتە شەشىم قابىلدادى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز، بۇل مىندەتتى «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنا جۇكتەدى. ەگەر ۇكىمەت تاپسىرمانى ورىنداۋعا قاۋقارسىز بولسا، بۇل جۇمىستى جەكە قۇرىلىمدارعا وتكىزىپ بەرىڭىزدەر، - دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ەلدەگى اۆياوتىن تىم قىمبات ەكەنىن سىنعا الدى. ونىڭ پىكىرىنشە، 100 ميلليون توننا كولەمىندە شيكى مۇناي وندىرەتىن ەل بولا تۇرا، قارا التىنى جوق مەملەكەتتەرمەن اۆياكەروسين باعاسى جاعىنان تالاسقا تۇسە الماي وتىرعانىمىز اقىلعا سىيمايدى.

The Times of Central Asia: قازاقستان سولتۇستىك ارالدى قالپىنا كەلتىرۋدى جەدەلدەتتى

قازاقستان ۇكىمەتى سولتۇستىك ارال تەڭىزىن قالپىنا كەلتىرۋ جوباسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جەدەل ىسكە اسىرۋدى كوزدەپ وتىر. پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنە 2026-جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن قارجىلاندىرۋدى تولىق قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. الداعى ءتورت-بەس جىل ىشىندە تەڭىزدەگى سۋ كولەمىن شامامەن 10- 11 ميلليارد تەكشە مەترگە ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۋرالى The Times of Central Asia جازدى.

اپتا ىشىندە ۇكىمەتتە سولتۇستىك ارالدى ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان جيىن ءوتتى. وندا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ جوبانىڭ نەگىزگى پارامەترلەرىن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەكىنشى كەزەڭ اياسىندا سولتۇستىك ارال تەڭىزىنىڭ كولەمى قازىرگى 23 ميلليارد تەكشە مەتردەن 34 ميلليارد تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايىپ، سۋ دەڭگەيى 44 مەترگە جەتۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار تەڭىزدىڭ بەتكى اۋماعى شامامەن 3065 شارشى شاقىرىمنان 3913 شارشى شاقىرىمعا دەيىن كەڭەيىپ، سىرداريا اتىراۋىنىڭ ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋ كوزدەلىپ وتىر.

قازاقستان تاراپى بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن كوكارال بوگەتىنىڭ بيىكتىگىن ەكى مەترگە كوتەرۋ جانە جاڭا گيدروتەحنيكالىق نىساندار سالۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتىر. جوبانى ىسكە اسىرۋعا دۇنيەجۇزىلىك بانك پەن وزگە دە حالىقارالىق سەرىكتەستەر تارتىلۋى مۇمكىن. بەكتەنوۆ مينيسترلىككە 2026-جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن بارلىق تەحنيكالىق دايىندىق جۇمىستارىن اياقتاۋدى، ال جىل سوڭىنا دەيىن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋدى تاپسىردى.

سوڭعى جىلدارى سولتۇستىك ارالعا شامامەن 5 ميلليارد تەكشە مەتر سۋ قايتا باعىتتالىپ، تەڭىز كولەمى 23 ميلليارد تەكشە مەتردەن اسىپ ءتۇستى. بۇل كورسەتكىش قازاقستاننىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ تۇجىرىمداماسىندا 2025-جىلعا جوسپارلانعان مەجەدەن دە جوعارى. باقىلاۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جەدەلدەتۋ - باعىتتىڭ وزگەرۋى ەمەس، كوكارال بوگەتىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرىنە سۇيەنگەن، ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيانىڭ قيسىندى جالعاسى.

- سولتۇستىك ارال تەڭىزىن ساقتاۋ - تەك ەكولوگيالىق ەمەس، الەۋمەتتىك جانە ستراتەگيالىق مىندەت. ۇنەمدەلگەن سۋدى ەكوجۇيەنى قولداۋعا باعىتتاۋ - ايماقتىق تۇراقتىلىق پەن بولاشاق ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا، - دەدى سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ.

بيلىك سولتۇستىك ارالدى قالپىنا كەلتىرۋدى قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى سۋ قاۋىپسىزدىگى ستراتەگياسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى ءارى ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى سۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ىقتيمال ۇلگىسى رەتىندە قاراستىرىپ وتىر.

Report: قازاقستاندا ءتورت ءىرى فارماتسيەۆتيكالىق زاۋىت سالىنادى

قازاقستان ۇكىمەتى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ءتورت فارماتسيەۆتيكالىق كومپانيا اراسىندا ءتورت جاڭا فارماتسيەۆتيكالىق زاۋىت سالۋعا كەلىسىم بەكىتتى. Report اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 173 ميلليارد تەڭگە ($341,5 ميلليون).

جاڭا زاۋىتتار 356 اتاۋلى ءدارى-دارمەكتى شىعارادى، ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدى پرەپاراتتار بار. ءوندىرىس ونكولوگيالىق جانە قانت ديابەتىن ەمدەۋگە ارنالعان دارىلەردى، يممۋندىق، ۆيرۋسقا قارسى، قان ازدىققا قارسى، اۋىرسىنۋدى باساتىن جانە قابىنۋعا قارسى پرەپاراتتاردى قامتيدى.

ەكى زاۋىت الماتى قالاسىندا سالىنادى، قالعان ەكەۋى تۇركىستان جانە الماتى وبلىستارىندا. الماتىداعى زاۋىت ونكولوگيالىق جانە قانت ديابەتىن ەمدەيتىن دارىلەردى شىعارادى، سونداي-اق فارماتسيەۆتيكالىق بەلسەندى ينگرەديەنتتەر مەن بيوپرەپاراتتاردى وندىرەدى. تۇركىستانداعى زاۋىت ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىنداعى كاسىپورىن اۋىرسىنۋدى باساتىن، قابىنۋعا جانە سۋىق تيۋگە قارسى دارىلەر شىعارادى.

Euronews: سيرەك قولجازبالاردى ساقتاۋ - قازاقستاننىڭ تاريحي جادىن قورعاۋ جولى

قازاقستاندا تاريحي قۇجاتتار مەن سيرەك قولجازبالاردى ساقتاۋ ءىسى بىرتىندەپ جۇيەگە ءتۇسىپ كەلەدى. كونە ءدىني ماتىندەردەن باستاپ، وتكەن عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە قاتىستى دەرەكتەرگە دەيىنگى قۇندى مۇرالار ارنايى ورتالىقتاردا قالپىنا كەلتىرىلىپ، ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋعا جىبەرىلىپ جاتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستى Euronews حالىقارالىق ارناسى نازارعا الدى.

ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى كىتاپ قورى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا جيناقتالعان. مۇندا الەمنىڭ 123 تىلىندە جارىق كورگەن 7 ميلليوننان استام باسىلىم بار. سولاردىڭ ىشىندە ايرىقشا قۇندىلىققا يە قور - شىعىس جانە ەۋروپا تىلدەرىندەگى 40 مىڭنان استام سيرەك كىتاپ پەن قولجازبا.

ۇلتتىق كىتاپحاناداعى ەڭ باعالى جادىگەرلەردىڭ ءبىرى - XII عاسىردا كۋفا جازۋىمەن كوشىرىلگەن قۇران قولجازباسى. كىتاپحانا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل مۇرا 1936-جىلى تۇركىستاننان الماتىعا جەتكىزىلگەن. ءدىني جازبالارعا قاتىستى ساياسات قاتال بولعان كەزەڭدە اتالعان قولجازبانىڭ ساقتالىپ قالۋى - ۇلكەن تاريحي ولجا.

قازىرگى ۋاقىتتا قولجازبا ارنايى جابدىقتالعان جەر استى قويماسىندا ساقتاۋلى. وندا اۋا تەمپەراتۋراسى مەن ىلعالدىلىق دەڭگەيى تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستالادى. الداعى جىلدارى بۇل جادىگەر بىرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن كۇردەلى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ارقىلى جاڭعىرتىلادى.

سيرەك باسىلىمداردى قالپىنا كەلتىرۋمەن كىتاپحانانىڭ ارنايى رەستاۆراتسيا قىزمەتى اينالىسادى. ماماندار الدىمەن ءار قۇجاتتىڭ قاعازىن، جازۋ بوياۋىن جانە زاقىمدانۋ سيپاتىن زەرتتەيدى. وسىدان كەيىن عانا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالادى.

سيرەك مۇرالاردى ساقتاۋ ءىسى «عىلىم ورداسى» عىلىمي كەشەنىندە دە جالعاسىپ جاتىر. مۇندا ورنالاسقان ورتالىق عىلىمي كىتاپحانا قورىندا 5,8 ميلليونعا جۋىق ماتەريال بار، ونىڭ 120 مىڭعا جۋىعى - سيرەك كىتاپتار. 2025-جىلدان بەرى كەشەن ەلىمىزدىڭ عىلىمي جانە مادەني مۇراسىن ساقتاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جوباعا قاتىسىپ كەلەدى.

جوبا اياسىندا شىعىس تىلدەرىندەگى قولجازبالار ىرىكتەلىپ، قالپىنا كەلتىرىلىپ، سيفرلىق فورماتقا كوشىرىلىپ جاتىر. بۇل زەرتتەۋشىلەرگە تاريحي دەرەكتەرگە ەركىن قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

تاريحي قۇجاتتاردى ساقتاۋ جۇمىستارىقازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارحيۆىندەدەاتقارىلۋدا. ارحيۆ قورىندا XX- XXI عاسىرلارداعى ساياسي ومىرگە قاتىستى 1,5 ميلليوننان استام قۇجات بار. سوڭعى جىلدارى مۇندا 1930- 1950-جىلدارداعى ساياسي قۋعىن- سۇرگىنگە بايلانىستى بۇرىن جابىق بولعان 700 مىڭنان استام ماتەريال قابىلدانعان.

بۇل قۇجاتتاردىڭ كوبى ۇزاق ۋاقىت بويى قولايسىز جاعدايدا ساقتالعان. سوعان قاراماستان، ارحيۆ ماماندارى ولاردى قابات- قابات نىعايتىپ، ارنايى جاپون قاعازى ارقىلى قالپىنا كەلتىرۋدە. رەستاۆراتسيادان وتكەن قۇجاتتار ارنايى رەجيمدە ارحيۆ قويمالارىنا ورنالاستىرىلادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، سيرەك قولجازبالار مەن ارحيۆتىك دەرەكتەردى ساقتاۋ - ەلدىڭ تاريحي جادىن قورعاۋدىڭ ماڭىزدى قادامى. بۇل جۇمىستار زەرتتەۋشىلەرگە تاريحي فاكتىلەرگە تولىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، مادەني مۇرانى ۇرپاققا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.