الەمدە كوش كوبەيدى

استانا. قازاقپارات - ءبىرى قۇلپىناي، كارتوپ جيناپ، «ميلليون تابامىن» دەپ كەتەدى. جەتىسكەننەن ەمەس ارينە. ەندى ءبىرى ءبىلىم قۋىپ، مىقتى مامان بولامىن دەپ ەلىنەن جىراقتايدى. بۇدان بولەك، اتاجۇرتىنان امالدىڭ جوقتىعىنان كەتىپ جاتقاندار دا كوپ. بۇگىندە مۇنداي ميگرانتتار سانى 304 ميلليوننان اسادى.

 بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، بۇل - جەر بەتىندەگى ءار وتىزىنشى ادام. جۇرت ەرىككەننەن شەكارا اسپايدى. بۇل جەردە مىڭعىرتىپ مال ايداعان، شىتىرلاتىپ اقشا ساناعان باي-باعلاندار ەمەس، الەۋمەتتىڭ جايىن ايتىپ وتىرمىز. زاڭدى-زاڭسىز جولمەن شەكارا كەسىپ، وزگە مەملەكەتتى ساعالاعان ادام سانى قازىر 304 ميلليوننان اسادى. سوناۋ ءبىزدىڭ ايماق ءۇشىن قيىن شاق 1990- جىلدىڭ وزىندە بۇل كورسەتكىش نەبارى 154 ميلليون عانا بولعان ەكەن. ياعني كەيىنگى 35 جىلدىڭ مۇعدارىندا حالىقارالىق كوشى- قون كولەمى ەكى ەسەدەن ارتىق وسكەن.

ميگرانتتاردىڭ 51 پايىزى ەۋروپا مەن سولتۇستىك امەريكاعا اۋدى. جالپى ەلدىڭ كوبى ارمانداپ باراتىن مەملەكەت - ا ق ش. وندا قازىر 52 ميلليون شەتەلدىك تۇرادى. بۇل - الەمدىك ميگرانتتاردىڭ 17 پايىزعا جۋىعى. گەرمانيا، ساۋد ارابياسى، ۇلى بريتانيا جانە فرانسيا دا ميگرانتتار كوپ شوعىرلانعان مەملەكەتتەر قاتارىندا.  گەرمانياعا - 16,8 ميلليون، ساۋد ارابياسىنا - 13,7، ۇلى بريتانياعا - 11,8، فرانسياعا - 9,2 ميلليون ادام سىرتتان كەلگەن.

 جالپى الەمدە تۋعان جەردەن جىراق كەتكەندەردىڭ كوشىن 18,5 ميلليون اداممەن ءۇندىستان حالقى باستايدى. قىتاي، مەكسيكا، ۋكراينا مەن رەسەي دە الدىڭعى بەستىككە كىرەدى. ماسەلەنىڭ باسى - جۇمىسسىزدىق، سوعان وراي ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگى. ساراپشىلار بۇدان بولەك قارۋلى قاقتىعىستار كوشى- قون تولقىنىن كۇشەيتە تۇسەدى دەپ بولجايدى. سوسىن كليماتتىڭ وزگەرۋى دە سەبەپ. 2050 -جىلعا قاراي 200 ميلليونعا جۋىق ادام ەكولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى قونىس اۋدارۋى مۇمكىن.

 ەمي پوۋپ، ميگراتسيا جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ باس ديرەكتورى:

 - كوشى-قوننىڭ ەڭ ءىرى قوزعاۋشى كۇشتەرىنىڭ ءبىرى - كليماتتىڭ وزگەرۋى. بۇل ماسەلەنى بۇگىنگى توتەنشە جاعدايلارمەن عانا شەكتەلمەي، الداعى جىلدارداعى تابيعي اپاتتىڭ ىقتيمال سەبەپ پەن سالدارىن ەسكەرە وتىرىپ شەشۋىمىز قاجەت. قازىر ميگراتسيا جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىم وسال ايماقتاردا ينفراقۇرىلىمدى كۇشەيتۋ، ءبىلىم بەرۋ جانە قاۋىپسىز كوشۋ جولدارىن ۇيىمداستىرۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مالىمەتى بويىنشا بۇگىندە 167 ميلليوننان استام ادام ەڭبەك ميگرانتى سانالادى.

 7 ميلليونعا جۋىق ستۋدەنت شەت ەلدەردە ءبىلىم الىپ ءجۇر. ءماجبۇرلى كوشى-قون كولەمى دە جىل ساناپ ارتپاسا، كەميتىنگە ۇقسامايدى. قاقتىعىستار سالدارىنان نەبىر الماعايىپ كۇندەردى باستان كەشىپ تۋعان جەرىنەن الىستاعاندار سانى 123 ميلليوننان اسىپ، كەيىنگى ونجىلدىقتاعى ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتتى. كوشى-قون - بۇگىننىڭ عانا ەمەس، بولاشاقتىڭ دا سىن-قاتەرى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ماسەلە الداعى جىلدارى دا جاھاندىق دەڭگەيدە جالعاسۋى ابدەن مۇمكىن.

 24.kz