الەمدە قارتتار زەينەتاقىسىز قالىپ جاتىر

 گەرمانيا ەندى زەينەت مەرزىمىن 70 جاسقا دەيىن ۇلعايتپاق. بەلگيا 65-تەن اسىرىپ 67-گە بەلگىلەپ وتىر. بۇعان سەبەپ نە؟ الەمنىڭ دامىعان مەملەكەتتەرىندە زەينەتاقى جۇيەسى تۇگەل تابىستى بولا بەرمەيدى. وسىعان دەيىن كوش باستاپ جۇرگەن الپاۋىت ەلدەر ا ق ش پەن ۇلى بريتانيا بۇل تىزىمدە العاشقى وندىققا ەنبەي قالدى. ويتكەنى مۇنىڭ ءبارى قاتاڭ ەكونوميكالىق ەسەپكە كەلىپ تىرەلەدى. اتاپ ايتقاندا، ۇزاققا سوزىلعان ينفلياسيا، كوممۋنالدىق قىزمەتتەر مەن مەديسينالىق كومەك قۇنىنىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ. سالدارىنان ميلليونداعان زەينەتكەر نە باسقا ەلگە قونىس اۋدارۋعا، نە ەگدە تارتقان شاقتا ەڭبەكتەن قول ۇزبەۋگە ءماجبۇر.

تەرەزا گيلاردۋچچي، ا ق ش-تاعى ەڭبەك ەكونوميكاسى جونىندەگى ساراپشى:

 تاياۋدا 1946-1964 -جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن ا ق ش ازاماتتارىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنا بولجام جاساپ كوردىك. ناتيجەسى الاڭداتارلىق. تابىسى ورتا قىزمەتكەرلەردىڭ تەڭ جارتىسى زەينەتاقى شوتتارىنداعى قاراجاتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن كەدەيلىك شەگىنە تاياۋى مۇمكىن. سول ءۇشىن لايىقتى دەمالىسىن كەيىنگە قالدىرىپ، ەڭبەك جولىن جالعاستىرۋعا تىرىسادى. ەرتەڭدى ايتپاعاندا، بۇگىنگى ەڭبەك نارىعىنىڭ ءوزى ەگدە جاستاعى ماماندار ءۇشىن وتە قولايسىز.

 بيىل زەينەتكە شىعۋعا قولايلى ەلدەر كوشىن كيپر مەن يرلانديا باستاپ تۇر. بۇل تۋرالى حالىقارالىق Hoxton Wealth كومپانياسى حابارلادى. اتالعان ەلدەر شەتەلدىكتەرگە ارنالعان سالىقتىق جەڭىلدىكتەرىمەن، مۇراعا سالىق سالمايتىندىعىمەن جانە ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنىڭ سالىستىرمالى تۇردە تومەندىگىمەن وزىپ تۇر.

 قازاقستان بۇل تىزىمدە 26-ورىندا. قارجىلىق تۇراقتىلىق پەن جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسى بويىنشا ءبىزدىڭ ەل ا ق ش، جاپونيا جانە وڭتۇستىك كورەيا سەكىلدى مەملەكەتتەردەن وزىق. ال رەيتينگ سوڭىندا ءۇندىستان، فيليپپين، ارگەنتينا، تۇركيا، وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى جانە تايلاند بار. بۇل ەلدەردە ينفلياسيانىڭ كۇشەيۋى، پايىزدىق مولشەرلەمەلەردىڭ ءوسۋى جانە گەوساياسي تۇراقسىزدىق زەينەتاقى جۇيەسىنە ەداۋىر قىسىم ءتۇسىرىپ وتىر.

ەيمير ۋولش، Mercer كومپانياسىنىڭ ەۋروپا بويىنشا ينۆەستيتسيالار جونىندەگى ديرەكتورى:

 - قازىر الەم بويىنشا زەينەتاقى قورلارىندا 64 تريلليون دوللار كولەمىندە قارجى جيناقتالعان. ەندى جاھان ەلدەرى بۇل قاراجاتتى ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋعا جۇمساۋعا نيەتتى. ماقسات - جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسىمىن جەدەلدەتۋ عانا ەمەس، تاعى ەڭبەك نارىعىن قولداۋ. ساياسات ءتيىمدى جۇرگىزىلسە، بۇدان مەملەكەت تە، ەرتەڭگى زەينەتكەرلەر دە ۇتادى.

ءيا، ءبىرقاتار ەلدىڭ بيلىگى وسىنداي سەبەپتەن زەينەتاقى جۇيەسىن تۇبەگەيلى رەفورمالاۋعا اسىق. قازىر ءار مەملەكەتتە زەينەتكە شىعۋ جاسى دا ءارتۇرلى. گەرمانيا مەن اق  ش- تا 67, ۇلى بريتانيادا 66, شۆەيساريادا 65 جاس. جاپوندار دا 65-ىندە زەينەتكەر اتانادى.

تۇركيادا جاسى جەتپىسكە تاياسا دا كۇنكورىس قامى ءۇشىن جەكە كاسىبىن جۇرگىزىپ وتىرعان ازامات كوپ. دەگەنمەن كەي ەلدە ازاماتتار بەلگىلەنگەن نەگىزگى جاستان بۇرىن دا زەينەتاقى الا الادى. ءبىراق مۇنداي جاعدايدا تولەم مولشەرى الدەقايدا ازايادى. ياعني، كۇنكورىسكە جەتپەي قالۋى ابدەن ىقتيمال.

 حايدار تۇموك، زەينەتكەر:

زەينەتكە شىققانىما 20 جىلداي بولدى. ءالى جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇرمىن. جالدامالى پاتەردە تۇرامىن. قازىر ونىڭ اقىسى 30 مىڭ ليرادان باستالادى. مەن 25 جىل بويى ساقتاندىرۋ جارناسىن تولەدىم. سوعان قاراماستان الاتىن زەينەتاقىم 23 مىڭ ليرا عانا. تۇركيادا بۇل قاراجات كۇندەلىكتى قاجەتتىلىكتەردى وتەۋگە جەتكىلىكسىز. ايتەۋىر ءسۇيىپ ىستەيتىن كاسىبىم بار، سونىڭ ارقاسىندا كۇن كورىپ ءجۇرمىن. 

امەريكاندىق زەينەتكەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەگىنە سايكەس، بۇگىندە 50 جاستان اسقان ءاربىر ءتورتىنشى امەريكالىقتا مۇلدە زەينەتاقى جيناعى جوق. بۇل ازاماتتار نان تابۋ ءۇشىن تولىق ەمەس جۇمىس كۇنىنە اۋىسىپ، ءتۇرلى سيفرلىق پلاتفورمالار ارقىلى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ءتىپتى بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورەتىن شاعىندا بىرەۋلەر كۇنكورىس شىعىنىن ازايتۋعا تىرىسىپ شەكارا اسىپ، قونىس اۋدارىپ جاتىر. ءبىراق كەي مەملەكەتتەر مۇنىڭ دا جولىن كەسىپ، زەينەتكەرلەرگە ارنايى ۆيزا ەنگىزگەن. مۇنداعى شارت - ۇمىتكەر شەتەلدە تۇراقتى تابىسى بار ەكەنىن دالەلدەۋى كەرەك جانە قابىلداۋشى ەلدە ەڭبەك ەتپەۋى ءتيىس.

  24.kz