ا ق ش جاپون يەنىن قۇتقارا المادى: دوللارعا بالاما ۆاليۋتا بار ما؟
استانا. قازاقپارات - تاقاۋدا قۇراما شتاتتار قۇنى تومەندەپ كەتكەن جاپون ۆاليۋتاسىن ساتىپ الىپ، كۇنشىعىس ەلىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋگە كىرىسكەن ەدى. ۆاشينگتوننىڭ بۇل ارەكەتى ساراپشىلار ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى. دونالد ترامپ مۇنى ەكى ەل اراسىنداعى دوستىقتىڭ نىشانى دەپ ءتۇسىندىردى.
اق ءۇيدىڭ دە ءوز كوزدەگەنى بار ەدى. سونىڭ ءبىرى - ا ق ش- تىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارىنىڭ كىرىسىن تەجەۋ. ءبىراق قازىر بايقاپ وتىرعانىمىزداي، بۇل شەشىمنەن ناتيجە بولا قويعان جوق. «ءبىر عانا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا ارقىلى ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەيدى ماماندار. قازىر ا ق ش- تىڭ مەملەكەتتىك قۇندى قاعازدار نارىعىندا جاعداي كۇردەلى.
30 جىلدىق قازىناشىلىق وبليگاتسيالاردىڭ كىرىسى %5,28- عا جەتىپ، كەيىنگى 20 جىلداي ۋاقىتتاعى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جاقىندادى. 10 جىلدىق وبليگاتسيالار كىرىسى %4,66 دەڭگەيىندە. جاپون يەنىنىڭ قۇلدىراۋى جىعىلعانعا جۇدىرىق بولعانداي. ويتكەنى ا ق ش قازىناشىلىق وبليگاتسيالارىنداعى جاپونيانىڭ اكتيۆتەرى شامامەن 1,2 تريلليون دوللارعا دەيىن بارادى. ەندى توكيو ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جاپپاي دوللاردى ساتادى. ال ول ءۇشىن، الدىمەن، ءوزىنىڭ امەريكالىق باعالى قاعازدارىن ساۋداعا سالادى. بۇل كەڭ كولەمدە جۇزەگە اسىرىلسا، قۇراما شتاتتاردىڭ ەكونوميكاسىنا قىسىم كۇشەيەدى. وبليگاتسيا قۇنى تومەندەيدى، ال وعان سۇرانىس تۋدىرۋ ءۇشىن پايىزدىق مولشەرلەمەسى ارتادى.
بۇل ينۆەستورلارعا جاقسى جاڭالىق بولعانىمەن، قارىز الۋشى رەتىندە ا ق ش- قا ءتيىمسىز. وسىدان قاۋىپتەنگەن ۆاشينگتون توكيوعا بولىسىپ، شامامەن 100 ميلليارد دوللارعا جاپون ۆاليۋتاسىن ساتىپ الدى. ساراپشىلار مۇنى: «1998 -جىلدان كەيىن العاش رەت جۇزەگە اسقان تاريحي ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنسيا»، - دەپ اتادى.
ساسۋكي كاتاياما، جاپونيانىڭ قارجى ءمينيسترى:
- ا ق ش قارجى ءمينيسترى سكوتت بەسسەنت جاپونيانىڭ قارجىلىق ءتارتىپتى كۇشەيتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اعىمداعى جىلى مەملەكەتتىك قارىز پايىزىن ەسەپكە الماساق، جاپونيا بيۋدجەتىنىڭ شىعىنىنان كىرىسى كوپ بولدى. جاپونيا قارىزدىڭ ج ءى ءو- گە قاتىناسىن بىرتىندەپ تومەندەتۋگە نيەتتى.
الايدا قۇراما شتاتتاردىڭ ارالاسۋىنان ايتارلىقتاي ناتيجە بولعان جوق. ويتكەنى جاپون ۆاليۋتاسىنىڭ قۇنسىزدانۋىنىڭ ەكونوميكالىق سەبەپتەرى الدەقايدا تەرەڭدە جاتىر. ينتەرۆەنسياعا دەيىن ءبىر دوللار شامامەن 164 يەن بولدى. ينتەرۆەنسيادان كەيىن 155-كە جەتىپ، وسى اپتا تاعى قۇلدىرادى. قازىر ءبىر دوللار 159 يەن تۇرادى. ال ا ق ش بيۋدجەتىنىڭ تاپشىلىعى - 2 تريلليون دوللار. يرانعا قارسى سوعىس جوعارى ينفلياتسياعا اكەلدى. «سوندىقتان ءبىر عانا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنسيا ارقىلى ماسەلەنى شەشۋ قيىن»، - دەيدى ساراپشىلار.
دجون ۆەليس، BNY قارجى كومپانياسىنىڭ ساراپشىسى:
- ا ق ش- تىڭ شىعىندارى مەن قازىرگى سوعىس جاعدايىن ەسكەرسەك، ەل ەكونوميكاسىنا ۇزاق مەرزىمدە قىسىمدى تومەندەتۋ قيىن بولادى. مەملەكەتتىك قارىزدىڭ ءوسۋى مەن گەوساياسي جاعدايعا بايلانىستى ينۆەستورلار ا ق ش- تىڭ قۇندى قاعازدارى بويىنشا جوعارى كىرىستى تالاپ ەتەدى.
ءۇندىستاندا دوللارعا سۇرانىس ارتتى
ءۇندىستان بانكتەرىندە دوللارعا سۇرانىس كۇرت ارتتى. بۇل دوللارلىق وبليگاتسيالار مەن نەسيەلەر نارىعىنداعى بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ وتىر. ەلدىڭ ورتالىق بانكى شەت مەملەكەتتەردە تۇراتىن شامامەن 35 ميلليون ءۇندىستاندىقتان كاپيتال تارتۋعا ۇمتىلىپ جاتىر. بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداۋ جانە ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەردى تولىقتىرۋ ءۇشىن قاجەت.
2025-2026 قارجى جىلىندا شەتەلدەن ءۇندىستانعا اۋدارىلعان اقشا كولەمى 155 ميلليارد دوللاردان استى. بۇل شەتەلدەگى ءۇندىستاندىقتاردىڭ ەل ىشىنە جاساعان جالپى اقشا اۋدارىمدارى. بانكتەر ولارعا دەپوزيتتەرىن كەپىلگە قويۋ ارقىلى نەسيە بەرۋگە نيەتتى. كەيبىر بانكتەر باستاپقى دەپوزيت سوماسىنىڭ 19 ەسەسىنە دەيىن نەسيە ۇسىنادى. ءۇندىستان - ءىرى مۇناي ساتىپ الۋشى مەملەكەت. كوپتەگەن سالا بويىنشا يمپورتقا تاۋەلدى. ال ونى تولەۋ ءۇشىن كوپ مولشەردە دوللار قاجەت.
شاشانك دجوشي، ءۇندىستانداعى Mufg Bank باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى
- ءۇندىستان رەزەرۆتىك بانكىنىڭ شەتەلدىك كاپيتال اعىنىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالارى دوللارلىق وبليگاتسيالار نارىعىن جانداندىردى. كوپتەگەن ازامات وسى ۆاليۋتامەن قارجى الۋ ءۇشىن شەتەلدىك بانكتەرگە جۇگىندى. ناتيجەسىندە دوللارلىق وبليگاتسيالار مەن نەسيەلەردى ساتىپ الۋشىلار سانى بيىل رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتۋى مۇمكىن.
دوللارعا بالاما ۆاليۋتا بار ما؟
كەي كورسەتكىشتەر بويىنشا قىتاي ا ق ش- تى باسىپ وزىپ، الەمدەگى ەڭ ءىرى ەكونوميكاعا اينالدى. الايدا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان بەرى دوللار حالىقارالىق قارجى جۇيەسى مەن الەمدىك ساۋدادا ۇستەمدىك ەتىپ كەلەدى. قازىرگى ۆاليۋتالىق نارىقتاعى وپەراتسيالاردىڭ شامامەن %90- ى ا ق ش دوللارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. حالىقارالىق ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەردەگى اكتيۆتەردىڭ باسىم بولىگى دوللارمەن ساقتالادى.
ەۋرو - حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭ قولدانىلاتىن ەكىنشى ۆاليۋتا. ال قىتاي يۋانى، ءتىپتى، بەسىنشى ورىندا. سەبەبى بەيجىڭ ۇكىمەتى ەلگە كىرەتىن جانە ەلدەن شىعاتىن كاپيتال اعىنىن قاتاڭ باقىلايدى. سونداي-اق قىتايدىڭ ورتالىق بانكى ۇكىمەتكە تاۋەلدى. بۇل ينۆەستورلار مەن تۇتىنۋشىلار تاراپىنان يۋانعا دەگەن سەنىمدى تومەندەتەدى. وسىدان دا الەمدە دوللارلىق وبليگاتسيالارعا دەگەن سۇرانىس ارتادى. «ازىرگە كوك قاعازدى الماستىرا الاتىن ۆاليۋتا جوق»، - دەيدى ساراپشىلار.
بارري ەيحەنگرين، كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا جانە ساياساتتانۋ پروفەسسورى:
- ءدال قازىر دوللاردىڭ ورنىن ەشقانداي ۆاليۋتا الماستىرا المايدى. جەكە كومپانيالار مەن ۇيىمدار شىعاراتىن كريپتوۆاليۋتالاردىڭ ەشقايسىسى ءىس جۇزىندە تولىققاندى ۆاليۋتا قىزمەتىن اتقارمايدى. ولاردىڭ كومەگىمەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى زاڭدى تۇردە ساتىپ الۋ وتە سيرەك كەزدەسەدى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ تانىمالى - بيتكويننىڭ اۆستراليالىق دوللارمەن ەسەپتەگەندەگى باعاسى كەيىنگى ءبىر جىلدا ەكى ەسە تومەندەدى. سوندىقتان جاقىن بولاشاقتا ا ق ش دوللارى ءوز ورنىن ساقتاپ قالادى.
امەريكالىق كاسىپكەر يلون ماسك الداعى 10 جىلدا اقشا ادامدارعا مۇلدەم قاجەت بولمايتىنىن ايتادى. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ارقاسىندا ۇيرەنشىكتى قارجى جۇيەسى تۇبەگەيلى وزگەرەتىنىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەندى جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتىلىك بولمايدى. ويتكەنى روبوتتار ادامزات بالاسى تۇتىنا الاتىن مولشەردەن ەداۋىر كوپ كولەمدە تاۋار وندىرەدى. ءسويتىپ اركىم قالاعانىنا وپ-وڭاي قول جەتكىزىپ، قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالايتىن زامان كەلەدى.
ءبىراق قارجى ساراپشىلارى مۇنىمەن كەلىسپەيدى. «ميللياردەر تىم اسىرەلەپ وتىر» دەپ سانايدى. «تۇتىنۋشىلىق تاۋارلار مەن نەگىزگى قاجەتتىلىكتەر قولجەتىمدى بولا تۇسكەنىمەن، اقشا مەن بايلىق ەشقاشان ءوز قۇندىلىعىن جوعالتپايدى»، - دەيدى.
24.kz
