زەينەتاقى جيناعىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ: اقشانىڭ جەلگە ۇشپايتىنىنا قانداي كەپىلدىك بار

ب ج ز ق- داعى زەينەتاقى جيناقتارىن قازىر نەگىزىنەن ۇلتتىق بانك باسقارادى. ياعني سالىمشىنىڭ اقشاسى جاي عانا شوتتا جاتپايدى - ول ءتۇرلى قارجى قۇرالدارىنا ينۆەستيتسيالانىپ، تابىس اكەلۋگە جۇمىس ىستەيدى. ەندى سالىمشىعا وسى جيناقتى باسقارۋ ءتاسىلىن تاڭداۋعا 100 پايىز مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. باسقاشا ايتقاندا، اقشانى ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارۋىندا قالدىرۋعا نەمەسە يپب- عا بەرۋگە تاڭداۋ پايدا بولادى. بۇل تاڭداۋدىڭ ءمانى - قاي نۇسقادا تاۋەكەل مەن ىقتيمال تابىس اراقاتىناسى وزىڭىزگە قولايلى ەكەنىن انىقتاۋ. سوندىقتان يپب- عا اقشا بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداماس بۇرىن، ونىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن جانە جيناقتىڭ قانداي قورعانىس تەتىكتەرى بارىن ءتۇسىنىپ العان ءجون.

ۇلتتىق بانك كىمگە كەپىلدىك بەرەدى؟

ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارۋىندا قالعان زەينەتاقى جيناقتارىنا مەملەكەتتىك كەپىلدىك ساقتالادى. ال سالىمشى يپب- نىڭ باسقارۋىنا بەرگەن جيناقتارعا بۇل مەحانيزم قولدانىلمايدى. ونىڭ ورنىنا يپب زاڭنامادا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى كىرىستىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپكەرشىلىك الادى. بۇل مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەن باسقا تەتىك.

يپب بانكروت بولسا، جيناق نە بولادى؟

مىسالى، بجزق- دا 5 ميلليون تەڭگە جيناعى بار سالىمشى وسى اقشانى يپب- نىڭ باسقارۋىنا بەردى دەيىك. بۇل اقشا ونىڭ مەنشىگىندەگى قاراجاتتان بولەك ەسەپكە الىنىپ، بانكتەگى ارنايى بولىنگەن شوتتا ساقتالادى. ءتىپتى يپب- نىڭ ءوز قارىزى كوبەيىپ كەتسە نەمەسە ول بانكروتقا ۇشىراسا دا سالىمشىنىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنە قول تيگىزۋگە حاقىسى جوق.

يپب قىزمەتىن توقتاتقان جاعدايدا دا زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقا باسقارۋشىعا نەمەسە ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارۋىنا بەرۋ مەحانيزمى قاراستىرىلعان.

ياعني «يپب بانكروت بولدى - 5 ميلليون تەڭگە تۇگەل جوعالدى» دەگەن سسەناري مۇمكىن ەمەس. الايدا بۇدان «5 ميلليون تەڭگە قانداي جاعداي بولسا دا سول قالپىندا ساقتالادى» دەگەن قورىتىندى جاساۋعا بولمايدى.

ويتكەنى يپب زەينەتاقى اكتيۆتەرىن قارجى قۇرالدارىنا ينۆەستيتسيالايدى. ولاردىڭ باعاسى نارىققا بايلانىستى ءوسىپ تە، تومەندەپ تە وتىرادى.

مىسالى، 5 ميلليون تەڭگە ينۆەستيتسيالانعاننان كەيىن نارىق قولايسىز بولىپ، پورتفەلدىڭ نارىقتىق قۇنى ۋاقىتشا تومەندەۋى مۇمكىن. وسى جەردە جاڭا جۇيەنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ەلەمەنتى - كومپوزيتتىك يندەكس پايدا بولادى.

كومپوزيتتىك يندەكس نە ءۇشىن كەرەك؟

قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، كومپوزيتتىك يندەكس - يپب- نىڭ ناتيجەسىن سالىستىراتىن ولشەم.

يپب «ءوزىم قانشا تابىس تاپتىم، سوعان قاراي باعالاڭدار» دەپ جۇمىس ىستەمەيدى. ونىڭ ناتيجەسى الدىن الا بەلگىلەنگەن كومپوزيتتىك يندەكسپەن سالىستىرىلادى.

بۇل دەڭگەيدى قازاقستاننىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بەلگىلەيدى. ياعني يپب وزىنە ءتيىمدى كورسەتكىشتى ءوزى تاڭداپ المايدى.

ەڭ ماڭىزدىسى - كومپوزيتتىك يندەكس يپب- نىڭ مىندەتتى تۇردە ءدال سول پايىزدىق تابىستى كورسەتۋى كەرەك دەگەن ءسوز ەمەس. ول ەڭ تومەنگى كىرىستىلىك دەڭگەيىن ەسەپتەۋگە نەگىز بولادى.

مىسالى، 12 ايلىق كەزەڭ ءۇشىن كومپوزيتتىك يندەكس 10 پايىز وسسە، يپب ءۇشىن ەڭ تومەنگى كىرىستىلىك دەڭگەيى ونىڭ 95 پايىزىنان كەم بولماۋى شارت - ياعني، 9,5 پايىز. ال نارىق كەرىسىنشە تومەندەسە، كومپوزيتتىك يندەكس تە تەرىس ءماندى ناتيجە كورسەتۋى مۇمكىن.

يپب- نىڭ ءوز ناتيجەسى تومەن بولىپ شىقسا شە؟

ەگەر يپب- نىڭ كىرىستىلىگى اگەنتتىك بەلگىلەگەن ەڭ تومەنگى دەڭگەيدەن تومەن بولسا، پايدا بولعان تەرىس ايىرمانى يپب ءوزىنىڭ كاپيتالى ەسەبىنەن وتەۋگە ءتيىس. بۇل رەتتە «يپب- نىڭ كاپيتالى جەتپەي قالسا نە بولادى؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ۇلتتىق بانكتىڭ ارنايى قاۋلىسى يپب- عا تەرىس ايىرمانى ءوز كاپيتالىمەن وتەۋ مىندەتىن جۇكتەيدى، ءبىراق ونىڭ كاپيتالى جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا جەتپەگەن سومانى مەملەكەت اۆتوماتتى تۇردە وتەيدى دەگەن جالپى كەپىلدىك كوزدەلمەگەن. ءبىراق يپب- نىڭ مەنشىكتى كاپيتالىنا قويىلاتىن تالاپ بار. ياعني باسقارۋشىنىڭ وزىندە سالىمشىلار الدىنداعى وسىنداي مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جەتكىلىكتى قارجى بولۋى كەرەك.

زەينەتاقى اكتيۆتەرىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا قابىلدايتىن يپب- نىڭ مەنشىكتى كاپيتالى كەمىندە 440 مىڭ ا ە ك (بيىل 1 ميلليارد 903 ميلليون تەڭگە) بولۋعا ءتيىس. بۇدان بولەك، ي پ ب- نىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن سيپاتتايتىن پرۋدەنتسيالىق نورماتيۆتەر دە بار.

بۇل مەحانيزمدى قاراپايىم تىلمەن بىلاي تۇسىندىرۋگە بولادى: يپب ينۆەستيتسيالايدى → ونىڭ ناتيجەسى كومپوزيتتىك يندەكسكە نەگىزدەلگەن ەڭ تومەنگى كىرىستىلىك دەڭگەيىمەن سالىستىرىلادى → ناتيجە بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن تومەن بولسا، تەرىس ايىرمانى يپب ءوز كاپيتالىمەن وتەۋگە ءتيىس.

يپب- نىڭ سالىمشى الدىنداعى وسىنداي مىندەتتەمەسىن ورىنداۋعا ءوز قارجىسى بولۋى كەرەك.

يپب- نىڭ ينۆەستيتسيالىق قىزمەتى ءبىرقاتار نورماتيۆتىك تالاپپەن شەكتەلگەن. زەينەتاقى اكتيۆتەرىن كەز كەلگەن قارجى قۇرالىنا سالۋعا بولمايدى - ينۆەستيتسيالاۋعا رۇقسات ەتىلگەن قۇرالداردىڭ تىزبەسى زاڭنامادا بەلگىلەنەدى.

سونىمەن بىرگە اكتيۆتەردىڭ ءبىر سەبەتتە شامادان تىس شوعىرلانۋىنا ليميتتەر قويىلعان. بۇل بارلىق اقشانى ءبىر كومپانيانىڭ باعالى قاعازدارىنا سالىپ قويۋ سياقتى تاۋەكەلدى شەكتەيدى.

بۇعان قوسا، يپب پورتفەلىنىڭ تاۋەكەل دەڭگەيى دە باقىلانادى. ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدىڭ ستاندارتتى اۋىتقۋمەن ولشەنەتىن تاۋەكەل كورسەتكىشى ءتيىستى كومپوزيتتىك يندەكستىڭ تاۋەكەل كورسەتكىشىنەن قاتارىنان 12 اي ىشىندە 1,2 ەسەدەن ارتىق بولماۋعا ءتيىس.

ياعني يپب جوعارى تابىس تابامىن دەپ، تاۋەكەلدى شەكسىز ارتتىرا المايدى. وعان قوسا، يپب- نىڭ ءوزىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا جانە مەنشىكتى كاپيتالىنا قويىلاتىن تالاپتار بار. وسىنىڭ ءبارىن قوسقاندا، جۇيە يپب- عا سالىمشىنىڭ اقشاسىن كەز كەلگەن تاسىلمەن ينۆەستيتسيالاۋعا ەركىندىك بەرمەيدى.

يپب- لار قازىر قانداي ستراتەگيا ۇستانىپ وتىر؟

سالىمشىعا يپب تاڭداعاندا تاعى ءبىر ماڭىزدى نارسەگە - ينۆەستيتسيالىق ستراتەگياعا قاراۋ كەرەك. ونى وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن شارتتى تۇردە ساق، بايىپتى جانە وجەت ستراتەگيا دەپ سيپاتتاۋعا بولادى. ال invest.enpf.kz رەسۋرسىنداعى مالىمەتتەرگە قاراساق، قازىر جۇمىس ءىستەپ تۇران يب- لاردىڭ ءبىر بولىگى ساق، ەكىنشى ءبىر بولىگى بايىپتى ستراتەگيا ۇستانادى.

Ki(12) - شارتتى تۇردە «ساق» پورتفەل.

ونىڭ كومپوزيتتىك يندەكسىندە:

60% - قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىنا قاتىستى KZGB_DPs يندەكسى؛

20% - الەمدىك وبليگاتسيالاردى كورسەتەتىن Bloomberg Global Aggregatە؛

10% - KASE اكسيالار يندەكسى؛

10% - الەمدىك اكسيالاردى كورسەتەتىن MSCI ACWI.

ياعني يندەكستىڭ 80 پايىزى وبليگاتسيالاردان، 20 پايىزى اكسيالاردان تۇرادى.

Ki(36) - شارتتى تۇردە «بايىپتى» پورتفەل. مۇندا اكسيالاردىڭ ۇلەسى 60 پايىزعا، وبليگاتسيالاردىڭ ۇلەسى 40 پايىزعا جەتەدى.

Ki(60) - شارتتى تۇردە «وجەت» پورتفەل. مۇندا اكسيالاردىڭ ۇلەسى 80 پايىز، وبليگاسيالاردىڭ ۇلەسى 20 پايىز بولادى.

بۇل يپب ناقتى سالىمشىنىڭ 5 ميلليون تەڭگەسىن ءدال وسىنداي پروپورتسيامەن اكسيالار مەن وبليگاسيالارعا بولەدى دەگەن ءسوز ەمەس. تەك ءتيىستى پورتفەلدىڭ ناتيجەسىن باعالاۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن كومپوزيتتىك يندەكستىڭ قۇرىلىمى عانا.

ال يپب ناقتى قانداي اكتيۆتەرگە جانە قانداي كولەمدە ينۆەستيتسيا جاسايتىنىن ءوزىنىڭ ينۆەستيتسيالىق ستراتەگياسى مەن دەكلاراتسياسى ايقىندايدى.

ساراپشى كەڭەسى

ەكونوميست ماقسات حالىق 7 -قىركۇيەكتە كۇشىنە ەنەتىن بۇل جاڭاشىلدىقتى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ نارىعىن وزگەرتىپ جىبەرەتىن سونشالىق ءبىر پوزيتيۆتى بەتبۇرىس دەپ ەسەپتەمەيتىنىن ايتادى.

- مەملەكەت 100 پايىز رۇقسات بەردى ەكەن دەپ جيناقتى تۇگەل باسقا باسقارۋشىعا بەرە سالۋ دۇرىس ەمەس. جاقسى ويىنشى كەلگەنىن كۇتىپ، «ۇلتتىق بانك باسقارۋىندا وتىرا تۇرايىق» دەگەن دە ۇتىمدى شەشىم بولماۋى مۇمكىن. ونداي مۇمكىندىك بەرىلىپ تۇرعاننان كەيىن زەينەتاقىنىڭ ءبىراز بولىگىن تاجىريبە جيناقتاپ، ينۆەستيتسيالىق ساۋات اشۋ ماقساتىندا يپب- عا بەرۋگە بولادى. ياعني، تانىمىڭىزدى كەڭەيتۋ ءۇشىن جيناقتىڭ ءبىر بولىگىن باسقارتىپ كورۋ قاجەت.

ويتكەنى ينۆەستيتسيالىق ساۋاتتىلىق ءار ادامعا كەرەك. ەرتە مە، كەش پە، بۇل تاقىرىپقا اركىم كەلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. نەعۇرلىم ەرتەرەك كەلسە، سوعۇرلىم وزىنە جاقسى. بجزق- دا بوس اقشاڭىز تۇرعان كەزدە ءبىر بولىگىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىپ، تاجىريبە جاساعان دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن، - دەيدى Sana Business Academy نەگىزىن قالاۋشى.

سونداي-اق، ول يپب تاڭداعان كەزدە قانداي كورسەتكىشتەردى نەگىزگە الۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- يپب- نى تاڭداعان كەزدە جاس سالىمشىلارعا تاۋەكەلگە بارىپ، ءتۇرلى يپب- نىڭ قابىلەتىن تەكسەرىپ كورۋگە بولادى. ال جاسى 40-تان اسقان سالىمشىلار ونداي تاۋەكەلشىلدىككە بارماعانى ءجون. يپب- نى تاڭداعان كەزدە اقشانى سالماي تۇرىپ، ودان پورتفەلدىڭ نەشە پايىزى قانداي قۇرالدان جاساقتالعانىن سۇراۋ كەرەك. ء«بىر جىلدا 15, 20 پايىز كىرىس كورسەتتىك» دەپ جارنامالاپ جاتادى عوي. ونداي كىرىستىلىكتىڭ قانداي تاۋەكەلدەرمەن الىنعانىن سۇراۋ قاجەت. ويتكەنى قاتتى تاۋەكەلگە باراتىن كومپانيالار كوپ تابىس تابادى، تابىسى تۇراقتى بولادى دەگەن ەرەجە جوق. كەي جاعدايدا تۇراقتى، تاۋەكەلى بايىپتى كومپانيالار ۇزاق مەرزىمدە تابىستى بولىپ شىعۋى مۇمكىن.

كوپ ادامدار ءبىر جىل بۇرىن قاي يپب كوبىرەك تابىس بەرسە، سونى تاڭداي سالىپ جاتادى. اقشا سالماي تۇرىپ تاعى دا سول كىرىستىلىك قانداي تاۋەكەلدەر ەسەبىنەن، قانداي احۋال اياسىندا بولعانىن مۇقيات زەرتتەۋ كەرەك. پورتفەلدىڭ قانشا بولىگى وبليگاتسيالارعا، قانشا بولىگى ETF- تەرگە، قانشا بولىگى اكسيالارعا سالىنعانىن ءبىلىپ بارىپ شەشىم قابىلداعان ءجون، - دەيدى ساراپشى.

اۆتورلار

ەسىمجان ناقتىباي